17. De Statenbijbel



De bijbel is voor christenen het belangrijkste boek omdat het de door God geopenbaarde waarheid ofwel ‘het woord van God’ bevat. Een van de strijdpunten van de Reformatie was de vraag voor wie de bijbel was bedoeld. De katholieke geestelijkheid was van mening dat de bijbel maar beter niet door gewone mensen moest worden gelezen. Zij konden in de kerk luisteren naar de uitleg van de geestelijken die als bemiddelaars tussen God en de gelovigen optraden.

De protestanten daarentegen meenden dat iedere gelovige zelf de bijbel hoorde te lezen en dat een predikant in de eerste plaats een dienaar van het woord van God was. Het was zijn taak Gods woord door middel van bijbellezing en schriftuitlegging tot de gemeente te laten spreken. Dat hield ook in dat de bijbel in de eigen taal beschikbaar moest zijn, liefst in een zo betrouwbaar mogelijke vertaling. Van de door de hervormer Luther rond 1535 vanuit de grondtalen in het Duits vertaalde bijbel werden in de zestiende eeuw vertalingen in het Nederlands gemaakt.

In 1618 gaf de belangrijkste kerkelijke vergadering van de gereformeerden, de synode, die toen in Dordrecht werd gehouden, opdracht een vertaling te maken op basis van de oorspronkelijke handschriften in het Hebreeuws en het Grieks. Het voorbeeld daarbij was de Engelse Authorized Version (de 'King James' Version' uit 1611). De Staten-Generaal werd gevraagd de vertaling te financieren. Pas acht jaar later stemden die daarmee in, waarna de vertalers aan de slag konden. Nog eens negen jaar later was de vertaling gereed.

In 1637 mocht de Statenvertaling of Statenbijbel voor het eerst worden gedrukt. In de daaropvolgende twintig jaar werden een paar honderdduizend exemplaren gedrukt. Ruim driehonderd jaar bleef de Statenbijbel de belangrijkste bijbel in de gereformeerde kerken en ook vandaag zijn er nog kerkgenootschappen die hem gebruiken. De 'tale Kanaäns' van de Statenbijbel heeft in de loop der eeuwen een groot stempel heeft gedrukt op de Nederlandse cultuur. Van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), een interconfessionele vertaling in hedendaags, natuurlijk Nederlands die in 2004 is gepubliceerd, zijn sindsdien dan een miljoen exemplaren verkocht. Een herziening van de NBV zal uiterlijk in 2016 beschikbaar komen.


De Statenbijbel


Bijbel : dat is de ganse Heilige Schrift bevattende al de kanonieke boeken des Ouden en Nieuwen Testaments ; door last van de Hoogmogende Heren Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden en volgens het besluit van de Synode-Nationaal, gehouden te Dordrecht in de jaren 1618 en 1619, uit de oorspronkelijke talen in onze Nederlandse taal getrouwelijk overgezet
Dordrecht : Gereformeerde Bijbelstichting, 1996. Nieuwe editie van de uitgave van 1987.
In deze editie is de 17de-eeuwse tekst van de Statenbijbel in moderne spelling omgezet, met behoud van enkele kenmerkende archaïsmen. Gebonden in zwarte band met leeslint en titel in goudopdruk.

Bijbel : psalmen : Herziene Statenvertaling
Heerenveen : Jongbloed, 2011.
ISBN: 978-90-6539-357-9.
De Herziene Statenvertaling is in 2011 verschenen in vijf verschillende uitvoeringen voor gebruik in de kerk, met daarin de Psalmen in de berijming van 1773 en de Gezangen. De Herziene Statenvertaling - Psalmen verschijnt als hardcover, vivella uitgave, luxe editie en een editie met een speciale cover.

Bijbel : Statenvertaling / Herziene Statenvertaling
Heerenveen : Jongbloed, 2011.
ISBN: 978-90-6539-358-6.
Paralleleditie, met op iedere pagina in de linkerkolom de tekst van de Statenvertaling en in de rechterkolom die van de Herziene Statenvertaling.

Bijbel : herziene Statenvertaling : Psalmen
Heerenveen : Jongbloed, 2015.
ISBN: 978-90-6539-408-8.
Deze editie van de Herziene Statenvertaling heeft een stijlvol linnen omslag met mooie foliedruk en wordt geleverd met foedraal. Een eenmalige limited edition.

Bijbel : in de herziening van de Statenvertaling
Heerenveen : Jongbloed, 2004.
ISBN: 90-6539-232-7.
In deze uitgave is in opdracht van de Gereformeerde Bond van de Nederlandse Hervormde Kerk een deel van de Statenbijbel als proef in eigentijdser Nederlands uitgegeven. Het gaat daarbij niet om een nieuwe vertaling maar om een herziening van de spelling, vervanging van verouderde woorden en vereenvoudiging van zinnen.

Evert Kuijt, Kinderbijbel
Zoetermeer : Boekencentrum, 2004. 9e dr. 1e dr.: 1991. Illustraties: Reint de Jonge.
ISBN: 90-239-0817-1.
Reformatorische kinderbijbel met de geschiedenissen van het Oude en Nieuwe Testament, verteld naar de Statenvertaling.

Het Nieuwe Testament : in de herziening van de Statenvertaling
Heerenveen : Jongbloed, 2006.
ISBN: 978-90-6539-292-3.
Het volledige Nieuwe Testament en de boeken Genesis, Exodus, Deuteronomium en de Psalmen in de herziene Statenvertaling.

Paralleleditie : Statenvertaling - Nieuwe Bijbelvertaling
Heerenveen : Jongbloed, 2004.
ISBN: 90-6539-248-3.
Uitgave van de Nieuwe Bijbelvertaling, een interconfessionele vertaling waaraan ruim tien jaar is gewerkt door een team van meer dan honderd bijbelwetenschappers, vertalers, literatoren en neerlandici, en die zich kenmerkt door natuurlijk Nederlands. In deze editie is de nieuwe vertaling afgedrukt naast de tekst van de Statenvertaling.

Statenvertaling - Herziene Statenvertaling : paralleleditie : 1 Samuel, Prediker. Jesaja 1-39, Mattheüs. 1 Korinthe
Heerenveen : Jongbloed, 2009.
ISBN: 978-90-6539-342-5.
De Stichting Herziening Statenvertaling is in 2002 begonnen met de taak de Statenvertaling aan de huidige tijd aan te passen. Dit is een derde deeluitgave (twee eerdere verschenen in 2004 en 2006) waarin in twee kolommen naast de tekst van de Statenvertaling de tekst van de hertaling van een vijftal bijbelboeken wordt aangeboden.

Over de Statenbijbel


Anne Jaap van den Berg, Vertaald verleden : beknopte geschiedenis van bijbelvertalen in Nederland
Heerenveen : NBG, 2006. 2e dr. 1e dr.: 2001.
ISBN: 978-90-6126-682-2.
Overzicht van de veelkleurigheid van bijbelvertalingen in Nederland: de periode vóór de Statenvertaling, de Statenvertaling van 1637, de vertaalde Lutherbijbel, de aanpassingen van de Statenvertaling, de oudkatholieke en rooms-katholieke vertalingen, de Nieuwe Bijbelvertaling en de Herziening van de Statenvertaling.

André Bouwman e.a., Stad van boeken : handschrift en druk in Leiden, 1260-2000
Leiden : Primavera Pers [etc.], 2008.
ISBN: 978-90-5997-054-0.
Overzicht van de geschiedenis van het boek in Leiden, van de Statenbijbel via De brave Hendrik tot het NSB-weekblad Volk en Vaderland.

Paul Brood (redactie), De 25 dagen van Nederland : beslissende momenten uit de vaderlandse geschiedenis
Zwolle [etc.] : Wanders, 2005-2006.
ISBN: 978-90-400-1722-3.
Bundeling in twee banden van 25 eerder afzonderlijk aangeboden afleveringen van de serie De 25 dagen van Nederland. Zo gaan de delen 3 en 10, beide geschreven door René van Stipriaan, over respectievelijk de gevangenneming van Floris V en de synode van Dordrecht in 1618-1619, waar besloten werd tot een nieuwe bijbelvertaling, de Statenvertaling, en waar de remonstranten werden veroordeeld. Deel 11, geschreven door Han van der Horst, is gewijd aan het faillissement van Rembrandt op 26 juli 1656.

C.C. de Bruin, De Statenbijbel en zijn voorgangers : Nederlandse bijbelvertalingen vanaf de Reformatie tot 1637
Haarlem [etc.] : Nederlands Bijbelgenootschap [etc.], 1993. 2e dr. 1e dr.: 1937.
ISBN: 90-6126-913-X.
Standaardwerk over middelnederlandse en reformatorische bijbelvertalingen en over allerlei aspecten van de Statenvertaling: de voorgeschiedenis, het besluit tot een nieuwe vertaling op de synode van Dordrecht, de totstandkoming door vertalers en correctoren en tot slot invoering, ontvangst, gezag en betekenis, onder andere voor de Nederlandse taal. De editie van 1937 is opgenomen in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren en daar integraal te lezen onder deze link.

Rieuwerd Buitenwerf, Jan Willem van Henten en Nelleke de Jong-van den Berg (redactie),, Ambacht en wetenschap : elf wetenschappers over De Nieuwe Bijbelvertaling
Heerenveen : Uitgeverij NBG, 2006.
ISBN: 978-90-6126-886-4.
Elf artikelen over de totstandkoming, de uitgangspunten, de eigenschappen en het gebruik van de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004.

Deirdre Carasso e.a. (redactie), De verdieping van Nederland : duizend jaar Nederland aan de hand van topstukken uit de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief = Legacy of the Netherlands : a thousand years of Dutch history based on treasures from the Koninklijke Bibliotheek and the Nationaal Archief
Den Haag [etc.] : Koninklijke Bibliotheek [etc.], 2005.
ISBN: 90-76452-65-2.
Beschrijving van veertig topstukken, waaronder de eerste druk van de Statenbijbel, uit de permanente expositie van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, over honderd jaar Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur.

Karina van Dalen-Oskam en Marijke Mooijaart, Nieuw Bijbels lexicon : woorden en uitdrukkingen uit de bijbel in het Nederlands van nu, uitgebreid met De Nieuwe Bijbelvertaling
Amsterdam : Bert Bakker, 2005. 3e dr. 1e dr. onder de titel Bijbels lexicon (2000).
ISBN: 90-351-2864-8.
De Nederlandse taal is voor een belangrijk deel gevormd door de Statenbijbel. De auteurs van dit lexicon zijn alfabetisch woord voor woord nagegaan hoe in het Nederlands van nu bijbelse woorden en uitdrukkingen nog herkenbaar zijn.

A.W.G. Jaakke en E.W. Tuinstra (redactie), Om een verstaanbare bijbel : Nederlandse bijbelvertalingen na de Statenbijbel
Haarlem [etc.] : Nederlands Bijbelgenootschap [etc.], 1990.
ISBN: 90-6126-914-8.
Sinds de verschijning van de Statenvertaling in 1637 verschenen meerdere andere Nederlandse bijbelvertalingen. In dit boek worden het ontstaan en de ontvangst daarvan geschetst en de doeleinden die de vertalers daarbij nastreefden.

Nicolaas Matsier, De bijbel volgens Nicolaas Matsier
Amsterdam : De Bezige Bij, 2011. 5e dr. 1ste dr.: 2003.
ISBN: 978-90-234-6269-9.
Bundeling van essays, oorspronkelijk verschenen in NRC Handelsblad en Trouw, over oudtestamentische geschriften, opgevat als literatuur en cultureel erfgoed.

Gert J. Peelen, De nieuwe bijbel van een vrij volk : de Statenvertaling van 1637
Haarlem [etc.] : Nederlands Bijbelgenootschap [etc.], 1987.
ISBN: 90-6126-900-8.
Vanuit drie gezichtspunten (de verhouding kerk en staat, het feitelijk ontstaan van de vertaling, het gebruik) wordt een instructieve beschrijving gegeven van de invloed van de Statenbijbel op de Nederlandse cultuur in godsdienstige, taalkundige en politieke zin.

Redactie Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. De Statenvertaling komt aan bod in de pagina’s 234 en 235.

Willem van ’t Spijker e.a., De Synode van Dordrecht in 1618 en 1619
Houten : Den Hertog, 1987.
ISBN: 90-331-0600-0.
Beschrijving van de voorgeschiedenis en vergaderingen van de synode van Dordrecht, waar het besluit tot de Statenvertaling werd genomen.

Abraham Trommius, Nederlandse concordantie van de Bijbel
Kampen : Kok, 2004. 28e dr. 1e dr.: 1854-1856. Oorspronkelijke uitgave: 1672-1691.
ISBN: 90-435-0509-9.
Alfabetisch register van bijbelteksten en -woorden met aanduiding van hun vindplaats in de Statenvertaling.

H. Veldman, Licht en schaduw in de Lage Landen : figuren en aspecten van de Nederlandse kerkgeschiedenis
Goes : Oosterbaan & Le Cointre, 1993.
ISBN: 90-6047-968-8.
Levensbeschrijvingen van een aantal bekende en minder bekende figuren uit de Nederlandse kerkgeschiedenis van de middeleeuwen en de Reformatie, met tot slot een uitvoerige bespreking van het ontstaan van de Statenvertaling.

Vertaling en vertolking van de bijbel
Kampen [etc.] : De Groot Goudriaan [etc.], 2003. Met medewerking van M.J. Paul.
ISBN: 90-6140-855-5.
Beschouwingen vanuit de gereformeerde gezindte over moderne bijbelvertalingen, waarbij de algemene stelling is dat de Statenvertaling met de vertaling van de Godsnaam ‘Heere’ om gevoelsmatige redenen dient te worden gehandhaafd.

Jan Wolkers, Wolkers in Wolkersdorf
Amsterdam : De Bezige Bij, 2000.
ISBN: 90-234-3888-4.
Bundeling van schetsen en beschouwingen, alle eerder gepubliceerd in NRC Handelsblad, over uiteenlopende onderwerpen die vaak teruggrijpen op gebeurtenissen en ervaringen uit het leven van de auteur. Zijn gereformeerde afkomst en de taal van de Statenbijbel lopen als een rode draad door het geheel. De bundel is integraal opgenomen in De schuimspaan van de tijd : verzamelde essays (2001, 2e dr. 2007).

Naar de overzichtspagina

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens
  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: "Je kunt denken: er staat niks. Of je kunt denken: er staat heel veel." Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn onlangs verschenen verzamelbundel Speling zoeken. Recensies door Guus Bauer van Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl, van Erik Nieuwenhuis en De rode stoeltjes van Edna O'Brien