27. Napoleon Bonaparte




Eind achttiende en begin negentiende eeuw oefenden de Fransen onder leiding van de ‘kleine korporaal’ Napoleon Bonaparte een beslissende invloed uit in de Nederlandse politiek. In 1799 had hij de toenmalige Franse regering afgezet en de macht over Frankrijk en alle door de Franse legers veroverde gebieden naar zich toe getrokken. Vervolgens ging hij als generaal zijn troepen voor in veldtochten tegen de keizer van Oostenrijk, de Russische tsaar en de Engelse koning. Vanaf 1806 heerste hij als keizer over bijna heel Europa, dat hij bestuurde als een ‘verlicht despoot’.

Met hulp van de patriotten was de Nederlandse Republiek al in 1795 door Franse troepen veroverd. De Bataafse Republiek, zoals Nederland toen werd genoemd, bleef tot 1806 formeel onafhankelijk van Frankrijk, maar in werkelijkheid gebeurde er weinig zonder goedkeuring van de Fransen. In 1806 benoemde Napoleon zijn broer Lodewijk tot koning van Holland en werd Nederland een koninkrijk. Daarmee werd de grondslag gelegd voor de latere monarchie. Na vier jaar zette Napoleon zijn broer af en lijfde Nederland in bij het Franse Keizerrijk. Drie jaar later werd hij verslagen en naar Elba verbannen, waarna Nederland weer onafhankelijk onafhankelijk werd.

In de gebieden waarover Napoleon macht had uitgeoefend, had hij het bestuur en de rechtspraak gemoderniseerd. Tevens voerde hij nieuwe maten (de meter) en gewichten (de kilogram) in en introduceerde hij een burgerlijke stand, waardoor iedereen een familienaam moest aannemen. De Nederlanders reageerden verdeeld op alle vernieuwingen. Zo vonden sommigen de Code Napoleon, het Franse burgerlijk recht, een enorme verbetering ten opzichte van het eigen lokale recht. Het nieuwe wetboek schiep immers een rechtstaat waarin alle onderdanen gelijk zijn voor de wet, en waarin de rechtspraak openbaar is. Tegenstanders vonden dat daarbij geen rekening werd gehouden met de zo verschillende lokale gewoonten en afspraken. Weerstand riep de invoering van de dienstplicht op, zeker toen de vraag naar soldaten toenam door de maar voortdurende oorlogen. Na de val van Napoleon werden de veranderingen en moderniseringen niet ongedaan gemaakt.


Non-fictie


Joseph Abbeel, Met Napoleon naar Moskou : de ongelooflijke overlevingstocht van Joseph Abeel
Kampen : Kok Omniboek [etc.], 2011.
ISBN: 978-90-77942-51-2.
Ooggetuigenverslag van een dienstplichtige Vlaamse soldaat die een dagboek bijhield tijdens de veldtocht van Napoleon naar Moskou in 1812.

Judith Amsenga en Geertje Dekkers, ‘Wat nu?’, zei Pichegru : de Franse Tijd in Nederland, 1795-1813
Hilversum : Verloren, 2004.
ISBN: 90-6550-464-8.
Beschrijving van de Franse tijd in Nederland, van de Bataafse Republiek (1785-1806) via het Koninkrijk Holland onder Lodewijk Napoleon (1806-1810) tot de inlijving bij Frankrijk (1810-1813) en de terugkeer van de Oranjes.

Jan Bank en Marita Mathijsen (redactie), Nederland in de negentiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2007.
ISBN: 90-351-2950-4.
Dit derde deel van Plaatsen van herinnering bevat van Thomas von der Dunk de bijdrage ‘Amsterdam: het Paleis op de Dam : van burgerlijk stadhuis tot koninklijk paleis’ en van Guido Fonteyn de bijdrage ‘Waterloo: de Leeuw : over de slag bij Waterloo die nog altijd aan de gang is’.

Alessandro Barbero, Waterloo : het verhaal van de veldslag
Amsterdam : Mets & Schilt, 2004. Vertaling van La battaglia, storia di Waterloo (2003). Vertaling: Anton Haakman.
ISBN: 90-5330-417-7.
Minutieus verslag van de laatste veldslag van de Napoleontische oorlogen, de slag bij Waterloo op 18 juni 1815, toen het leger van Napoleon werd verslagen door een Brits-Nederlandse strijdmacht onder Wellington en de Pruisische troepen onder Blücher.

Herman Beliën, D. van der Horst en G.J. van Setten (redactie), Nederlanders van het eerste uur : het ontstaan van het moderne Nederland 1780-1830
Amsterdam : Bert Bakker, 1996.
ISBN: 90-351-1776-X.
Biografische schetsen van politieke hoofdrolspelers uit de jaren 1780-1830 illustreren het tot stand komen van Nederland als moderne eenheidsstaat.

Roy de Beunje e.a (redactie), Amsterdam
Amsterdam : Stichting ThemaTijdschriften, 2011.
ISSN 2211-2693.
Van het thematijdschrift Napoleon in Nederland 1811-2011 zijn in 2011 zes nummers verschenen met artikelen over de rondreis van Napoleon in september en oktober 1811 door Nederland, dat in 1810 was ingelijfd bij het Franse keizerrijk: Amsterdam (nr. 1), Noord-Holland (nr. 2), Utrecht & Zuid-Holland (nr. 3), Zeeland & Brabant (nr.4), Overijssel en Gelderland (nr. 5) en Den Haag & Rotterdam (nr. 6).

Roy de Beunje en Anja Krabben, Napoleon in Nederland : in het voetspoor van de keizer
Zutphen : Walburg Pers, 2016. Verschijnt 1 april 2016.
ISBN: 978-94-6249-110-6.
In oktober 1811 bezocht Napoleon tientallen plaatsen in zes provincies in Nederland. De auteurs reisden hem na en raadpleegden de plaatselijke archieven, bibliotheken en regionale musea op hun tocht. Het boek is een samenvatting van de zes gelijknamige tijdschriften. Léon Bloy, De ziel van Napoleon
Soesterberg : Aspekt, 2004. Vertaling van L'âme de Napoléon (1912). Vertaling: Robert Lemm.
ISBN: 90-5911-238-5.
Mystieke, orthodox-rooms-katholieke visie op het leven van Napoleon die wordt gekenschetst als een gezant van God op aarde.

Napoleon Bonaparte, Over oorlog kun je van mening verschillen
's-Hertogenbosch : Voltaire, 2004. Vertaling van Comment faire la guerre? (1973). Vertaling: Pieter Dekeyser.
ISBN: 90-5848-049-6.
Al heeft hij nooit zijn voornemen kunnen realiseren een standaardwerk over oorlog en vrede te schrijven, toch heeft Napoleon zich daarover in brieven, redevoeringen en gesprekken zo nadrukkelijk uitgelaten dat deze bundeling van uitspraken kon worden samengesteld.

Renger E. de Bruin, Bedreigd door Napoleon : de ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht 1753-1838
Hilversum : Verloren, 2012. (Bijdragen tot de Geschiedenis van de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht ; 6)
ISBN: 978-90-8704-281-3.
De Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht werd in 1811 door Napoleon opgeheven en haar bezittingen werd geconfisqueerd. Willem I maakte ruim vier jaar later dat besluit ongedaan.

Martin Bril, De kleine keizer : verslag van een passie
Amsterdam : Prometheus, 2008.
ISBN: 978-90-446-1101-4.
In de vorm van anekdotes over het leven van Napoleon en verslagen van bezoeken aan plaatsen die in diens leven een rol speelden, getuigt Martin Bril van zijn fascinatie voor de kleine keizer.

Martijn van der Burg, Nederland onder Franse invloed : culturele overdracht en staatsvorming in de napoleontische tijd, 1799-1813
Amsterdam : De Bataafsche Leeuw, 2009.
ISBN: 978-90-6707-636-4.
De Franse invloed op Holland in de Napoleontische tijd is minder bepalend geweest dan algemeen wordt aangenomen. Bovendien oefende Holland ook invloed uit op Frankrijk.

François-René de Chateaubriand, Memoires van over het graf
Amsterdam : Meulenhoff, 2000. Vertaling van Mémoires d'outre-tombe (1848-1850). Vertaling: Frans van Woerden.
ISBN: 90-290-5263-5.
Postuum verschenen autobiografie van de Franse schrijver (1768-1848) die getuige was van een cruciale periode in de Franse geschiedenis, met de revolutie van 1789, Napoleon en de Restauratie.

Thera Coppens, Hortense : de vergeten koningin van Holland
Amsterdam : Meulenhoff, 2006.
ISBN: 90-290-7787-5.
Geromantiseerde biografie van Hortense de Beauharnais (1783-1837), de stiefdochter van Napoleon en echtgenote van Lodewijk Napoleon die van 1806 tot 1810 koning van Nederland was.

Paul Dentz, Nader tot Napoleon
[Soesterberg] : Aspekt, 2015.
ISBN: 978-94-6153-655-6.
De ambitie van Napoleon, zijn geloof in de grootsheid van de ziel, zijn tomeloze energie, zijn veelomvattende interesses, zijn macht, zijn genereusheid, zijn veldheerschap, zijn intuïtie maar ook zijn ongeduld, zijn misstappen en zijn opportunisme: dat alles komt aan bod in dit genuanceerde portret van de keizer.

Paul Dentz, Napoleon Bonaparte in Egypte
Soesterberg : Aspekt, 2011.
ISBN: 978-90-5911-943-7.
Geschiedenis van de in 1798 begonnen Egyptische veldtocht van Napoleon, die voor de Fransen niet glorieus is verlopen maar die politiek en cultureel wel veel heeft teweeggebracht.

Hans van den Eeden, Leve de koning! : Lodewijk Napoleon op reis door Brabant en Zeeland
Heusden : Brandarispers, 2009.
ISBN: 978-90-78108-03-0.
Reconstructie van dag tot dag van de rondreis die koning Lodewijk Napoleon in april en mei 1809 maakte door Noord-Brabant en Zeeland.

Victor Enthoven (redactie), Een haven te ver : de Britse expeditie naar de Schelde van 1809
Nijmegen : Vantilt, 2009.
ISBN: 978-94-6004034-4.
Bundel artikelen over de vergeefse poging van een Britse strijdmacht in 1809 de door Napoleon beheerste havenstad Antwerpen in te nemen. Zuid-Beveland en Walcheren werden veroverd maar moesten na een paar maanden weer worden prijsgegeven.

Alan Forrest, Napoleon
Amsterdam : Historisch Nieuwsblad, 2014. 3e dr. Vertaling van: Napoleon (2011). Vertaling: Rob Hartmans.
ISBN: 978-90-857146-4-4.
Biografie van Napoleon als een man die opgroeide met de idealen van de Verlichting en de Franse Revolutie en die optimaal gebruik maakte van de kansen die hem werden geboden door de ineenstorting van het ancien régime.

Bart Funnekotter, De hel van 1812 : Nederlanders met Napoleon op veldtocht naar Rusland
Amsterdam : Prometheus, 2015.
ISBN: 978-90-351-3950-3.
In het verdoemde leger van Napoleons Russische veldtocht van 1812 vochten ook 15.000 Nederlanders, sommigen vrijwillig, velen dienstplichtig. Het overgrote deel van dit contingent overleefde het avontuur niet.

T. van Gent, De Engelse invasie van Walcheren in 1809
Amsterdam : De Bataafsche Leeuw, 2001.
ISBN: 90-6707-358-X.
Door onderlinge onenigheid tussen de bevelhebbers liep de aanval van de Engelsen op Walcheren in 1809, die tot doel had Napoleons vloot in Antwerpen onschadelijk te maken en het eiland in handen te houden als bruggenhoofd voor een invasie van het vasteland, uit op een mislukking.

P. Geyl, Napoleon : voor en tegen in de Franse geschiedschrijving
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2006. Herdr. 1e dr.: 1946.
ISBN: 978-90-5356-893-4.
Herdruk van een invloedrijk boek waarin de historicus Pieter Geyl in 1946 de discussie in Frankrijk beschreef over de aard van Napoleon: machtswellusteling of verlicht vorst?

Frans Grijzenhout, Niek van Sas en Wyger Velema, Het Bataafse experiment : politiek en cultuur rond 1800
Nijmegen : Vantilt, 2013.
ISBN: 978-94-6004-132-7.
Artikelen over de Bataafse revolutie van 1795 die door onder meer een geschreven grondwet, gewaarborgde individuele rechten en de scheiding van kerk en staat aan de basis heeft gestaan van de moderne Nederlandse staat.

Caroline Hanken, Door een Hollandse winter : de predikant, de hofdame en de revolutie van 1795
Amsterdam : Augustus, 2009.
ISBN: 978-90-457-0147-9.
Dagboekaantekeningen (in modern Nederlands) uit de winter van 1794-1795 van een predikant in Zaltbommel die getuige was van de intocht van de Fransen in Nederland, afgewisseld met de belevenissen van een naar Nederland gevluchte Franse aristocrate.

Peter d' Hamecourt,, Toen Napoleon Maly verliet : ooggetuigen van de bewogen geschiedenis van een Russische provinciestad
Schoorl : Conserve, 2010.
ISBN: 978-90-5429-303-3.
Geschiedenis van de ten zuidwesten van Moskou gelegen provinciestad Malojaroslavtsjane oftewel Maly, vanaf 1812, toen Napoleon tijdens zijn Russische veldtocht daar slag leverde met het Russische leger.

Mark Heirman, Waterloo 1815-1914 : de Europese erfenis van Napoleon
Antwerpen [etc.] : Houtekiet, 2014.
ISBN: 978-90-892430-5-8.
Cultuurfilosofische analyse van de blijvende invloed van Napoleon en de Franse Revolutie.
Lotte Jensen, Verzet tegen Napoleon
Nijmegen : Vantilt, 2013.
ISBN: 978-94-6004-125-9.
Anders dan wordt aangenomen was er in Nederland een levendige verzetscultuur tegen de Franse overheersing. Dat verzet heeft zelfs in hoge mate bijgedragen tot de cultivering van de Nederlandse identiteit.

Paul Johnson, Napoleon
Amsterdam : Muntinga, 2003. Vertaling van Napoleon (2002). Vertaling: Han Meyer.
ISBN: 90-417-4030-9.
Voor een breed publiek geschreven, beknopte biografie van Napoleon die, ondanks de korte tijd dat hij aan de macht was, een blijvende invloed op Europa heeft gehad.

Jurriën de Jong, Ben Schoenmaker en Jeroen van Zanten, Waterloo : 200 jaar strijd
Amsterdam : Boom, 2015.
ISBN: 978-90-8953-474-3.
De auteurs belichten in dit boek de Belgische en Nederlandse bijdrage aan de slag bij Waterloo en plaatsen die tevens in een brede politiek-maatschappelijk context, als het dramatische slot van het napoleontische tijdperk en het begin van een nieuwe politieke orde in Europa.

J.G. Kikkert, Lodewijk Napoleon : koning van Holland
Soesterberg : Aspekt, 2006. 2e dr. 1ste dr.: 1981.
ISBN: 90-5911-134-6.
Biografie van Louis Napoleon (1778-1846), broer van Napoleon Bonaparte en monarch van het Koninkrijk Holland van 1806 tot 1810.

Eveline Koolhaas-Grosfeld (redactie), Lodewijk Napoleon en de kunsten in het Koninkrijk Holland = Louis-Napoleon and the arts in the Kingdom of Holland
Zwolle : Waanders, 2007. (Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek)
ISBN: 978-90-400-8299-3.
In deze aflevering van het Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek staat de vraag centraal hoe Lodewijk Napoleon via bijvoorbeeld de nationale kunst- en nijverheidstentoonstellingen, de ridderorden en de modernisering van de architectuur en architectuuropleiding vorm heeft gegeven aan het door hem beoogde nationale koningschap.

Anja Krabbe (redactie), 1812
Amsterdam : Stichting ThemaTijdschriften, 2012.
ISSN 2211-2693.
Eerste nummer van de tweede jaargang van het thematijdschrift over Napoleon. Het bevat artikelen over de mislukte veldtocht van Napoleon in Rusland in 1812, afgewisseld met bijdragen over verwante historische onderwerpen.

Jan Kuipers, Vrijheid gelijkheid broederschap : de Nederlanden in de Franse tijd
Zutphen : Walburg Pers, 2013.
ISBN: 978-90-5730-904-5.
Kortstondig behoorden Nederland en België tot een revolutionair begonnen wereldrijk, dat ingrijpende hervormingen bracht zoals scheiding van kerk en staat, invoering van de burgerlijke stand, een onafhankelijke rechterlijke macht en parlementaire democratie. De schaduwzijden waren echter enorm.

Dominic Lieven, Rusland tegen Napoleon : de strijd om Europa, 1807-1814
Houten [etc.] : Het Spectrum, 2010. 2e dr. Vertaling van Russia against Napoleon (2009). Vertaling: Janine Jager e.a.
ISBN: 978-90-491-0547-1.
Studie die een nieuw licht werpt op de strategie en de diplomatie waardoor de Russen onder leiding van tsaar Alexander I uiteindelijk Napoleon op de knieën kregen.

Matthijs Lok, Windvanen : Napoleontische bestuurders in de Nederlandse en Franse Restauratie (1813-1820)
Amsterdam : Bert Bakker, 2009.
ISBN: 978-90-351-3405-8.
Historisch onderzoek naar Napoleontische gezagsdragers die ook na de val van Napoleon een bestuursfunctie bleven vervullen.

J. David Markham, Napoleon voor dummies
[Amsterdam] : Addison Wesley, 2006.
ISBN: 90-430-1240-8.
Populair-wetenschappelijke biografie van Napoleon, waarin zijn hoogte- en zijn dieptepunten de revue passeren.

Karina Meeuwse (redactie), Lodewijk Napoleon : de Hollandse jaren : een reis door het leven van onze eerste koning
Uithoorn : Karakter, 2008.
ISBN: 978-90-6112-836-6.
Beschrijving van de jaren 1806 tot 1810 waarin Lodewijk Napoleon op last van zijn broer Napoleon Bonaparte aan het hoofd stond van het Koninkrijk Holland.

Willem Oosterbeek, Naar Moskou! Naar Moskou! Memoires van een Nederlands officier in het leger van Napoleon. 3e dr. 1e dr.: 2014.
Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2015.
ISBN: 978-90-253-0757-8.
De memoires van de Nederlander Jean François Dumonceau, officier in het leger van Napoleon dat in 1812 optrekt naar Moskou, vertaald en van historisch commentaar voorzien door Willem Oosterbeek.

Johan Op de Beeck, Napoleon : deel 1: Van strateeg tot keizer
Antwerpen : Manteau, 2014.
ISBN: 978-90-223-2911-5.
Biografie van Napoleon tot 1804, waarin de auteur ook aandacht besteedt aan diens woelige privéleven en houding ten aanzien van de Lage Landen en een aantal mythes rond hem doorprikt.

Johan Op de Beeck, Napoleon : deel 2: Van keizer tot mythe
Antwerpen : Manteau, 2014.
ISBN: 978-90-223-2997-9.
Dit tweede deel van de biografie begint als Napoleon het toppunt van zijn macht bereikt. Dankzij briljante veldslagen controleert hij bijna heel Europa maar het steeds verder uitdijende keizerrijk en een aantal vergissingen zullen het tij doen keren.

Maarten Prak (redactie), Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 978-90-351-2990-0.
Dit tweede van de vier delen van Plaatsen van herinnering bevat van Joost Rosendaal de bijdrage ‘Zaltbommel: de Waal : de Fransche winter van 1795’.

Michael Rapport, De oorlogen van Napoleon
Amsterdam : AUP, 2015. (Elementaire deeltjes). Vertaling van: The Napoleonic Wars : a Very Short Introduction (2013). Vertaling: Fred Reurs.
ISBN: 978-90-896495-6-0.
Het ontstaan en verloop van de oorlogen die Napoleon tussen 1792 en 1815 voerde en die van grote betekenis zijn geweest voor de geschiedenis van Europa.

Redactie Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. De Franse periode in Nederland komt aan bod in de pagina’s 300-309.

P.J. Rietbergen, Lodewijk Napoleon : Nederlands eerste koning 1806-1810
Amersfoort [etc.] : Bekking & Blitz, 2006. (Miniaturenreeks ; 10).
ISBN: 90-6109-588-3.
Genuanceerde biografie van Lodewijk Napoleon, de eerste koning van Nederland, die door zijn moderne opvattingen voor latere monarchen een voorbeeldfunctie vervulde.

Andrew Roberts, Napoleon de Grote
Amsterdam : Prometheus Bert Bakker, 2015. Vertaling van Napoleon the Great, 2014. Vertaling: Roland Fagel en Claire Leo.
ISBN: 978-90-351-3932-9.
Als eerste biograaf kon Andrew Roberts gebruik maken van de monumentale nieuwe editie van Napoleons tienduizenden brieven, de eerste onverkorte en ongecensureerde. Daardoor kan hij diens avontuurlijke en veelbewogen leven op de voet volgen, bijna van dag tot dag, zonder de grote lijn ooit uit het oog te verliezen.

Andrew Roberts, De slag bij Waterloo : zondag 18 juni, 1815 : de slag om het moderne Europa
Utrecht : Omniboek, 2015. Vertaling van: Waterloo : Napoleon's Last Gamble (2005). Vertaling: S.R. Posthuma.
ISBN: 978-94-01-90390-5.
De auteur doet nauwgezet verslag van elk onderdeel van de strijd en heeft daarbij oog voor de politieke strategie en de historische achtergrond. Hij verklaart waar en waarom Napoleon de strijd verloor, waardoor het moderne Europa geboren kon worden.

Mart Rutjes, Door gelijkheid gegrepen : democratie, burgerschap en staat in Nederland 1795-1801
Nijmegen : Uitgeverij Vantilt, 2012.
ISBN: 978-94-600-4108-2.
Politieke geschiedenis van de Bataafse Republiek, toen Nederland een eenheidsstaat werd, een eerste grondwet kreeg en er felle discussies plaatsvonden in de volksvertegenwoordiging en de media.

Kees Schulten, Waterloo 18 juni 1815 : de val van de Adelaar
Zutphen : Walburg Pers, 2015.
ISBN: 978-90-5730-426-2.
Militair-historisch overzicht van de slag bij Waterloo, met in het afsluitende hoofdstuk een aantal punten waarin de auteur van mening verschilt met andere historici.

Louis Ph. Sloos, Onze slag bij Waterloo : de beleving van de overwinning op Napoleon in Nederland
Nijmegen : Vantilt, 2015.
ISBN: 978-94-600-4208-9.
Overzicht van de talrijke uitingen waarmee de Slag bij Waterloo in Nederland in de loop der tijden is herdacht. In de negentiende en begin twintigste eeuw leefde er een sterke belangstelling voor de napoleontische legende.

Paul Strathern, Napoleon in Egypte
Amsterdam : Mets & Schilt, 2008. Vertaling van Napoleon in Egypt : ‘The Greatest Glory’ (2007). Vertaling: Ineke Mertens.
ISBN: 978-90-5330-581-2.
Geschiedenis van de militaire expeditie naar Egypte in 1798, waarbij Napoleon zich liet vergezellen door meer dan 150 geleerden wat tot een hele nieuwe kijk op de oorsprong van de westerse beschaving zou leiden.

Roel Tanja, Een korte geschiedenis van de Slag bij Waterloo
Amersfoort : BBNC Uitgevers, 2015.
ISBN: 978-90-453-1693-2.
Beschrijving van de slag bij Waterloo, voorafgegaan door de voorgeschiedenis ervan, beginnend bij de revolutie van 1789.

Sylvain Tesson, Berezina : met Napoleon in de zijspan
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2015. Vertaling van: Berezina : en side-car avec Napoleon (2015). Vertaling: Marianne Kaas.
ISBN: 978-90-295-0480-5.
Tesson, wereldreiziger en avonturier, legt in 1982 hetzelfde traject af als Napoleon in 1812 toen hij met zijn troepen de terugtocht uit Rusland moest aanvaarden.

Wilfried Uitterhoeve, 1813 - Haagse bluf : de korte chaos van de vrijwording
Nijmegen : Vantilt, 2013.
ISBN: 978-94-6004-121-1.
Nadat de Fransen in november 1813 waren weggetrokken uit het jonge Nederland, was het hele land in beroering tijdens het machtsvacuüm dat volgde. In 1813 - Haagse bluf worden de gebeurtenissen van 8 november 1813 tot 4 mei 1814 beschreven in 24 plaatsen, van Hoogeveen en Groningen tot Zierikzee en Middelburg.

Wilfried Uitterhoeve, Koning, keizer, admiraal : 1810 : de ondergang van het Koninkrijk Holland
Nijmegen : Vantilt, 2010.
ISBN: 978-94-6004045-0.
Geschiedenis en achtergronden van de inlijving door Napoleon van Nederland bij het Franse keizerrijk.

Bart Van Loo, Napoleon : de schaduw van de revolutie
Antwerpen : De Bezige Bij Antwerpen, 2014.
ISBN: 978-90-854259-6-0.
De auteur gaat op zoek naar de mens achter de mythe en vindt antwoorden op de vele vragen in de uiterst woelige periode van de Franse Revolutie. De schaduw daarvan zou altijd over Napoleon blijven hangen.

Luc De Vos, Het einde van Napoleon : Waterloo 1815
Leuven : Davidsfonds, 2015. Herdr. 1e dr.: 1990.
ISBN: 978-90-5908-636-4.
Achtergronden en verloop van de slag bij Waterloo in 1815, gevolgd door een beschouwing over het verdere lot van de voornaamste tegenspelers: Napoleon en Wellington.

Ben Weider, Napoleon : een andere geschiedenis
Soesterberg : Aspekt, 2012. Vertaling (uit het Engels) door Tim van Dyck.
ISBN: 978-94-6153-097-4.
In dit boek komen minder bekende gegevens over Napoleon aan bod, zoals zijn rehabilitatie van de Joden, de overdracht van Louisiana in 1803 en het feit dat hij niet aan kanker zou zijn gestorven maar dodelijk werd vergiftigd.

Joost Welten, Antihelden : bijzondere levens van gewone mensen uit de tijd van Napoleon
Zwolle :WBooks, 2015.
ISBN: 978-94-625-8076-3.
Levensverhalen van 'gewone mensen' uit de tijd van Napoleon, zoals af te leiden uit niet eerder ontdekte brieven, dagboeken en kronieken.

Joost Welten, In dienst voor Napoleons Europese droom : de verstoring van de plattelandssamenleving in Weert
Leuven : Davidsfonds, 2007.
ISBN: 978-90-5826-499-2.
Historisch onderzoek naar de dienstplichtige Nederlandse jongemannen in de Napoleontische tijd, in het bijzonder in het noorden van de provincie Limburg, en naar de maatschappelijke gevolgen van de militaire dienstplicht.

Elise Wensvoort-Oranje, Slag bij Waterloo : een beschrijving van 112 Delftse soldaten die hebben meegevochten Napoleon te verslaan
[Hoogwoud] : Kirjaboek, 2015.
ISBN: 978-94-6008-236-8.
Hoe verging het de 112 Delftse jongens en mannen die meevochten in Waterloo, tijdens en na de veldslag?

Kate Williams, Josephine : verlangen, ambitie, Napoleon
Amsterdam : Prometheus Bert Bakker, 2014. Vertaling van: Josephine : Desire, Ambition, Napoleon (2013). Vertaling: Lisa de Groot.
ISBN: 978-90-351-4273-2.
Biografie van Joséphine de Beauharnais (1763-1814), wier energie en ambitie in haar tijd slechts werden overschaduwd door die van haar man, Napoleon Bonaparte.

Wim Zaal, De Corsicaanse monsters : Napoleon Bonaparte en zijn familie
Soesterberg : Aspekt, 2012.
ISBN: 978-94-6153-194-0.
Geschiedenis van de spilzuchtige familie Bonaparte, met centraal daarin de loopbaan van het enige familielid dat echt geniaal was: Napoleon.

Adam Zamoyski, 1812 : Napoleons fatale veldtocht naar Moskou
Amsterdam : Balans, 2015. 13e dr. Vertaling van 1812 : Napoleon's Fatal March on Moscow (2004). Vertaling: Han Meyer.
ISBN: 978-94-600-3409-1
Met het grootste leger in de wereldgeschiedenis, met dienstplichtigen uit heel Europa, trok Napoleon op naar Moskou. De terugtocht van het verslagen leger was een nachtmerrie, door de auteur meeslepend beschreven.

Adam Zamoyski, De ondergang van Napoleon en het Congres van Wenen
Amsterdam : Balans, 2012. 11e dr. Vertaling van Rites of Peace : the Fall of Napoleon & the Congress of Vienna (2004). Vertaling: Bookmakers.
ISBN: 978-90-5018-877-7.
De Russische tsaar Alexander I, de Oostenrijkse kanselier Metternich, de Duke van Wellington en de Franse diplomaat Talleyrand bepaalden het toenmalige en ook het toekomstige lot van Europa op het congres van Wenen, waarbij het er allerminst hoffelijk toeging.

Adam Zamoyski, De fantoomterreur : revolutiedreiging en de onderdrukking van de vrijheid 1789-1848
Amsterdam : Balans, 2015. Vertaling van Phantom Terror (2014). Vertaling: Gerrit Jan Zwier.
ISBN: 978-94-6003-926-3.
Geschiedenis van Europa vanaf de Franse Revolutie tot de revoluties in 1848, met de nadruk op de angst van politieke leiders voor die revoluties en hun reactionaire en repressieve reacties daarop. De slag bij Waterloo vormt daarbij een belangrijk ijkpunt.

Jean-Philippe van der Zwaluw, Ik kom aan, ik groet opnieuw Erasmus en de Maas : markante buitenlandse bezoekers van Rotterdam, van Jan van Beaumont tot Napoleon
Leeuwarden : Elikser, 2011.
ISBN: 978-90-895433-6-3.
Tijdens de inspectie van zijn nieuwe Nederlandse departementen deed Napoleon Rotterdam aan, waar hij de havens en scheepswerven bezocht en verbleef in het Schielandshuis. Tevens aandacht voor andere markante buitenlanders die hem in een bezoek aan Rotterdam waren voorgegaan.

Romans


Ernesto Ferrero, N.
Amsterdam : Prometheus, 2001. Vertaling van N. (2000). Vertaling: Etta Maris.
ISBN: 90-446-0005-2.
Tijdens zijn verblijf op Elba in 1814 weet Napoleon niet alleen de sceptische lokale bevolking voor zich te winnen maar ook de bibliothecaris die hem aanvankelijk zo haat dat hij een moordaanslag beraamt.

Pieter Folkers, Willemstad, Franse vesting aan het Holland Diep : kolonel Toulon en de smokkelaars
Baarn : Bakkerbaarn, 2011.
ISBN: 978-90-70644-42-0.
Rond 1810 verbiedt Napoleon de handel met Engeland, maar de inwoners van Willemstad aan het Hollands Diep ontduiken deze maatregel door te smokkelen.

Maarten ’t Hart, Het psalmenoproer
Amsterdam [etc.] : De Arbeiderspers, 2006.
ISBN: 90-295-6408-3.
De nieuwe psalmberijming van 1773 ontketent in het vissersstadje Maassluis een volksopstand. Een kleine reder die daarbij betrokken raakt, hoort ook bij de Maassluise vissers die in oktober 1811 op audiëntie gaan bij Napoleon.

Dirkje Kuik, Broholm : roman
Amsterdam : De Arbeiderspers, 1997.
ISBN: 90-295-2670-X.
Een veelbelovende schilder trekt met Napoleon ten strijde en maakt een aantal grote veldslagen mee voordat hij door de keizer zelf het Legioen van Eer krijgt opgespeld en terugkeert naar Parijs waar hij als intendant bij het Louvre wordt aangesteld.

Joseph Roth, De honderd dagen
Amsterdam : Atlas, 2011. Vertaling van Die hundert Tage (1936). Vertaling: Wilfred Oranje.
ISBN: 978-90-450-2010-5.
Het verhaal van een wasvrouw en van een trommelaar die ieder een eigen reden hebben om trouw te blijven aan Napoleon na diens terugkeer in Parijs na maanden van ballingschap.

W. Schippers, De visser van Nispenrode
Goes : De Ramshoorn, 2012. Herdr. 1e dr.: 1929.
ISBN: 978-94-611-5026-4.
Een Hollandse vrijwilliger in het leger van Napoleon deserteert en duikt onder in een dorpje in de Gelderse Achterhoek, waar hij lange tijd de schijn weet op te houden een eenvoudige vissersknecht te zijn.

Javier Serra, Het geheim van Napoleon
Amsterdam : Cargo, 2007. Vertaling van El secreto egipcio de Napoleón (2002). Vertaling: Heijo Alting.
ISBN: 978-90-234-2393-5.
Als in 1798 Napoleon Egypte binnenvalt, worden oude documenten aan de koptische paus Marcus VIII aangeboden, een aanvulling op het evangelie van Marcus, die bij bekendwording de fundamenten onder de koptische kerk weg zouden slaan.

Stendhal, De Kartuize van Parma
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2007. 4e dr. Vertaling van La chartreuse de Parme (1839).
ISBN: 978-90-253-6316-1.
Een naïeve jonge Italiaanse edelman ontvlucht zijn ouderlijk huis om zich aan te sluiten bij het leger van Napoleon en zoekt vervolgens zijn weg in een tijd van oorlog en revolutie maar ook van liefde.

L.N. Tolstoj, Oorlog en vrede
Amsterdam : Van Oorschot, 2006. (Verzamelde werken, delen III en IV). Vertaling: Yolanda Bloemen en Marja Wiebes.
ISBN: 978-90-282-4046-9.
De veldtocht van Napoleon tegen Rusland in 1812 beroert de hele Russische samenleving. Geheel nieuwe vertaling met vele extra’s.

L.N. Tolstoj, Oorlog en vrede
Amsterdam : Anthos, 2010. Vertaling: Peter Zeeman en Dieuwke Papma.
ISBN: 978-90-414-1584-4.
Vroege, wat beknoptere versie van het panoramisch relaas van de Russische samenleving tijdens de oorlog tegen Napoleon (1805-1814).

Heather Webb, Joséphine
Utrecht : De Fontein, 2014. Vertaling van: Becoming Josephine (2013). Vertaling: Erica Feberwee.
ISBN: 978-90-325-1451-8.
Geromantiseerd levensverhaal van Joséphine de Beauharnais die eind 18e eeuw de echtgenote wordt van Napoleon Bonaparte.

Jeanette Winterson, De passie
Amsterdam : Pandora, 2011. 23e dr. Vertaling van The Passion (1987). Vertaling: Geertje Lammers.
ISBN: 978-90-254-2066-6.
Een soldaat-kok in het Franse leger verliest zijn hart aan Napoleon en vervolgens aan een Venetiaanse gondeliersdochter.

Strip


Jean Torton, Jacques Martin en Pascal Davoz, Napoleon Bonaparte
Brussel : Casterman, 2010. (Historische personages ; 1)
ISBN: 978-90-303-6311-8.
Eerste deel van een biografisch strip over Napoleon, vanaf zijn schooltijd op de Koninklijke Militaire School in Brienne tot zijn eerste wapenfeit, de verovering van Toulon op de Engelsen in 1793.

DVD’s


Neil Cameron (regie), Napoleon’s Last Battle
[S.l.] : 2 entertain [etc.], 2009. 1 dvd (63 min.).
Gedramatiseerde BBC-documentaire uit 1990 over de laatste dagen van Napoleon op Sint Helena.

John Davies (regie), War and Peace
[S.l.] : Just Entertainment, 2006. 5 dvd’s (ca. 5 x 180 min.)
Liefde, avontuur en intriges in Rusland tijdens de oorlog tegen Napoleon (1805-1814).

Yves Simoneau (regie), Napoleon
[S.l.] : Dutch Filmworks, 2003. 2 dvd's (360 min.)
Groots opgezette internationale coproductie over opkomst en ondergang van Napoleon.

CD


Mathijs Deen (samenstelling), De veldtocht van Napoleon 1812 : door Nederlandse ogen : een radiodocumentaire
Amsterdam : Rubinstein, 2007. 2 cd’s (ca. 1 uur en 43 min.)
ISBN: 978-90-476-0022-0.
Documentaire over de veldtocht van Napoleon naar Moskou in 1812 waarin de belevenissen van de dienstplichtige boerenzoon Coenraad Nell uit Wassenaar centraal staan. Met behulp van archiefstukken, brieven en ooggetuigenverslagen zijn de lotgevallen van zijn regiment gereconstrueerd.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •