33. Vincent van Gogh




Het leven van Vincent van Gogh, met veel onrust, liefdesverdriet en geldzorgen, ging niet over rozen. Wanhoop zou hem mogelijk tot zelfmoord hebben gedreven. Pas na zijn dood begon zijn ster te rijzen. Veel mensen, van alle leeftijden, vinden zijn krachtige, kleurrijke, eigenzinnige schilderijen mooi. Velen ook worden geboeid door zijn levensverhaal. Hij geldt als het schoolvoorbeeld van de even geniale als getormenteerde kunstenaar.

In 1853 in het Brabantse dorp Zundert geboren, reisde hij al op jonge leeftijd door Nederland en Europa. In Nuenen maakte hij in 1885 het beroemd geworden schilderij ‘De aardappeleters’, een somber portret van een boerenfamilie. Een jaar later ging hij naar Parijs, waar zijn broer Theo, die er kunsthandelaar was, hem schilderijen en tekeningen liet zien van de impressionisten. Deze schilders gingen verfijnder om met licht en kleur dan hij gewend was. Ook raakte hij onder de indruk van Japanse prenten.

In 1888 huurde hij in Zuid-Frankrijk een atelier, het ‘Gele Huis’ in Arles. Aan zijn zus Wil schreef hij dat de uitbundige natuur van het Zuiden vroeg om een nieuwe manier van schilderen: ‘Absoluut kleurig: hemelsblauw, roze, oranje, vermiljoen, hoog geel, heldergroen, helder-wijnrood, violet.’ Hij maakte landschappen en, omdat hij geen geld had voor een model, veel zelfportretten.

De Franse kunstenaar Paul Gauguin kwam bij hem logeren, maar ze kregen ruzie. Van Gogh raakte zo in de war dat hij Gauguin met een scheermes bedreigde. Even later sneed hij, al dan niet opzettelijk, een stuk van zijn eigen linkeroor af. Op sommige zelfportretten zie je hem dan ook met zijn oor in het verband. Hij kreeg steeds meer last van zenuwziekte en liet zich een tijd opnemen in een psychiatrische inrichting in de Provence. Hij maakte er zijn beroemde schilderijen van cipressen en de sterrennacht. Op 27 juli 1890 liep hij een korenveld in en zou hij zichzelf in de borst hebben geschoten. Hij overleed twee dagen later. In de recente biografie Vincent van Gogh schrijven Steven Naifeh en Gregory White Smith dat hij geen zelfmoord pleegde maar waarschijnlijk per ongeluk werd neergeschoten door een zestienjarige Parijse jongen. Die logeerde met zijn broer in de buurt en kon het niet laten de kunstenaar te treiteren.

Tegenwoordig is Vincent van Gogh een icoon. Hij wordt als kunstenaar zo gewaardeerd dat zijn werk over de hele wereld in musea hangt. Bijna anderhalf miljoen mensen bezoeken ieder jaar het Van Gogh Museum in Amsterdam. Tussen de tachtig en negentig procent van hen komt uit het buitenland. Het werk van Van Gogh is ook onvoorstelbaar veel geld waard. Een portret van de cafébazin in Arles, 'L'Arlésienne', werd in 2006 in New York geveild voor 40,3 miljoen dollar (33,9 miljoen euro). Dat is zo’n beetje de prijs van een Boeing 737 passagiersvliegtuig.


Non-fictie


Nienke Bakker, Van Gogh en Montmartre
Amsterdam : Van Gogh Museum, 2011. (Van Gogh in focus ; 6).
ISBN: 978-90-79310-23-4.
In de twee jaar (1886-1888) die hij doorbracht in de Parijse kunstenaarswijk Montmartre, ontwikkelde Vincent van Gogh zich van een realistische boerenschilder tot een modern kunstenaar in het spoor van de impressionisten.

Rudolf Bakker, Het treintje van de weemoed : een wandeling in de Provence
Amsterdam : Maarten Muntinga, 2007. (Rainbow pocket). 1e dr.: 2001.
ISBN: 978-90-417-0700-0.
Reconstructie van de treinreis die Vincent van Gogh op 8 maart 1889 maakte van Arles naar St. Rémy-de-Provence, waar hij in het gesticht St.-Paul-de-Mausole in halfopgesloten toestand zijn bekendste meesterwerken zou scheppen.

Jan Bank en Marita Mathijsen (redactie), Nederland in de negentiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 90-351-2950-4.
In dit derde van de vier delen van Plaatsen van herinnering is van Leo Jansen de bijdrage ‘Nuenen: Gerwenseweg 4 : Vincent van Gogh schildert de aardappeleters’ opgenomen.

René van Blerk en Nienke Denekamp, De grote Van Gogh atlas
Amsterdam : Rubinstein [etc.], 2015.
ISBN: 978-90-476-1798-3.
Chronologisch overzicht van meer dan twintig plaatsen in Nederland, België, Frankrijk en Engeland waar Vincent van Gogh heeft gewoond en gewerkt.

Andreas Blühm e.a. (samenstelling), Goghmodern : Vincent van Gogh en de hedendaagse kunst
Amsterdam [etc.] : Van Gogh Museum [etc.], 2003.
ISBN: 90-5662-314-1.
Analyse van de schilderkunst van Van Gogh en zijn invloed op de beeldende kunst van na 1950. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Van Gogh Museum (27 juni t/m 12 oktober 2003).

E.J.P. Brand (samenstelling), Het cahier Vincent van Gogh
Amsterdam : Candide, 2006.
ISBN: 90-75483-40-6.
Het vierde deel in de serie Bipolaire cahiers over manisch-depressieve ziekten bij bekende personen is, na delen over Lord Byron, Virginia Woolf en Charles Baudelaire, gewijd aan Van Gogh. Aan de hand van eerdere artikelen en enkele brieven aan zijn broer Theo wordt aannemelijk gemaakt dat hij aan een manisch-depressieve stoornis heeft geleden.

E.J.P. Brand (samenstelling en redactie), Dossier Van Gogh : gek of geniaal?
Amsterdam : Candide, 2010.
ISBN: 9789075483499.
Bundel opstellen die een inventarisatie biedt van de diverse psychiatrische en neurologische diagnoses die leven en werk van Vincent van Gogh hebben opgeroepen.

Philip Callow, Vincent van Gogh : een leven
Amsterdam : Bert Bakker, 2003. Vertaling van Vincent van Gogh : a Life (1990). Vertaling: Frans Reusink.
ISBN: 90-351-2448-0.
Biografie waarin de auteur Van Gogh vooral in de context van zijn tijd wil plaatsen maar er niet aan ontkomt af en toe te psychologiseren.

Garance Chabert en Ron Dirven, Zadkine & van Gogh
Zundert : Vincent van GoghHuis, 2008.
ISBN: 978-90-5594-637-2.
Dit eerste deel in de serie Scriptum Art over kunstenaars die door Van Gogh zijn geïnspireerd, is gewijd aan de Russisch-Franse beeldhouwer Ossip Zadkine (1890-1967). Catalogus bij de gelijknamige expositie (31 augustus 2008 t/m 4 januari 2009) in het Vincent Van GoghHuis te Zundert.

Piet Coessens en Rebecca Nelemans, Raveel & Van Gogh
Zundert : Vincent van GoghHuis, 2009.
ISBN: 978-90-5594-658-7.
Tweede deel in de serie Scriptum Art over kunstenaars die door Van Gogh zijn geïnspireerd, gewijd aan de in 1921 geboren Belgische kunstenaar Roger Raveel. Catalogus bij de gelijknamige expositie (7 maart t/m 23 augustus 2009) in het Vincent Van GoghHuis te Zundert.

Josephine Cutts en James Smith, Van Gogh
Bath : P, 2004. Vertaling van Essential Van Gogh (2000). Vertaling: Nelleke van der Zwan.
ISBN: 1-4054-1326-3.
Op de rechterpagina’s van dit boek staan in totaal 120 schilderijen en tekeningen, op de linkerpagina’s toelichtingen op de werkwijze, de visie, de thema’s en het leven van Van Gogh.

Nienke Denekamp, Vincent van Gogh 400 dagen in Amsterdam
Bussum : Thoth, 2015.
ISBN: 978-90-6868-692-0.
De brieven die Vincent van Gogh vanuit Amsterdam, waar hij ruim een jaar verbleef voor de studie theologie, aan zijn broer schreef (met prachtige beschrijvingen van de stad aan de hand van schilderijen en prenten) vormen de basis voor dit boek.

Ron Dirven, Boch & Van Gogh
Zundert : Van GoghHuis, 2009.
ISBN: 978-90-5594-726-3.
Documentatie in woord en beeld over de Belgische schilders en kunstverzamelaars Eugène Boch (1855-1941) en zijn zus Anna Boch (1848-1936) en hun relatie tot Vincent van Gogh.

Ron Dirven en Eva Geene, Arnulf Rainer over Van Gogh
Zundert : Vincent van GoghHuis, 2010.
ISBN: 978-90-5594-774-4.
Documentatie in woord en beeld over de bewerkingen door de Oostenrijkse kunstenaar (1929) van werk van Vincent van Gogh.

Ronald Dorn (tekst), De wereld van Vincent van Gogh : portretten en zelfportretten
Zwolle : Waanders, 2000. Vertaling van Van Gogh Face to Face : the Portraits (2000). Vertaling: Akkie de Jong.
ISBN: 978-90-400-9457-6.
Chronologisch opgezet standaardwerk met een compleet overzicht van de portretten van Vincent van Gogh, met informatie over zijn leven en zijn techniek en over de geportretteerden en met fragmenten uit zijn brieven.

Douglas W. Druick en Peter Kort Zegers, Van Gogh en Gauguin : het atelier van het zuiden
Zwolle : Waanders, 2002. Vertaling van Van Gogh and Gauguin: the Studio of the South (2001). Vertaling: Andrea Vreede.
ISBN: 978-90-400-9637-2.
Reconstructie van de negen weken in 1888 waarin Van Gogh en Paul Gauguin (1848-1903) intensief samenwerkten in Arles. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in The Art Institute of Chicago (22 september 2001 t/m 13 januari 2002) en het Van Gogh Museum (9 februari t/m 2 juni 2002).

Rachel Esner en Margriet Schavemaker (redactie), Overal Vincent : de (inter)nationale identiteiten van Van Gogh
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2010.
ISBN: 978-90-8964-197-7.
Bundel opstellen met kritische analyses over de manier waarop Vincent van Gogh in de loop der jaren door uiteenlopende landen werd 'genationaliseerd'.

Martin Gayford, Het gele huis : de bewogen vriendschap tussen Van Gogh en Gauguin
Amsterdam : Bert Bakker, 2007. Vertaling van Fig Tree (2006). Vertaling: Gerda Baeyens.
ISBN: 978-90-351-3108-8.
Beschrijving van de negen weken die Van Gogh en Gauguin samen doorbrachten in Het Gele Huis in Arles en die eindigden in een drama.

Eva Geene en Rebecca Nelemans, Van Vught & Van Gogh
Zundert : Vincent van GoghHuis, 2009.
ISBN: 978-90-5594-687-7.
Dit derde deel in de serie Scriptum Art over kunstenaars die door Van Gogh zijn geïnspireerd, biedt een overzicht van het werk van de Brabantse kunstschilder Reinoud van Vught. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling (5 september 2009 t/m 24 januari 2010) in het Vincent Van GoghHuis in Zundert.

Kristine Groenhart en Willem-Jan Verlinden, Hoe ik van Londen houd : wandelen door het Londen van Vincent van Gogh
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2013.
ISBN: 978-90-253-0044-9.
Reisgids in verhalen waarin de Londense tijd van Vincent van Gogh medio jaren ’70 van de negentiende eeuw aan de hand van de in zijn brieven opgetekende visuele impressies wordt gereconstrueerd.

Vincent van Gogh, De brieven : de volledige, geïllustreerde en geannoteerde uitgave
Amsterdam [etc.] : Van Gogh Museum, 2009. Redactie: Leo Jansen, Hans Luijten en Nienke Bakker. Vertalingen uit het Frans en Engels: Nienke Bakker e.a.
ISBN: 978-90-8964-102-1.
Uitgave in zes delen van de volledige correspondentie van Van Gogh (900 brieven, ongeveer 820 door en 80 aan hem), gebaseerd op vijftien jaar onderzoek. Zijn brieven zijn ook literair zo waardevol dat de schilder is opgenomen in het Pantheon van de Nederlandse literatuur in het Letterkundig Museum.

Vincent van Gogh, Dagboek van Van Gogh
Amsterdam : Meulenhoff/Landshoff, 1990. 2e dr. 1e dr.: 1970. Samenstelling: Jan Hulsker.
ISBN: 90-290-8175-9.
Fictief dagboek van Van Gogh, samengesteld uit fragmenten van zijn brieven aan zijn broer Theo en anderen.

Vincent van Gogh, Vincent van Gogh : een leven in brieven, 1853-1890
Amsterdam : Meulenhoff, 2009. 11e dr. 1e dr.: 1980. Samenstelling en inleiding: Jan Hulsker.
ISBN: 978-90-290-8505-2.
Ruime keuze van fragmenten uit de brieven, gebaseerd op de uitgave van de Verzamelde brieven in vier delen door Johanna van Gogh-Bonger.

Peter Hecht, Van Gogh en Rembrandt
Amsterdam [etc.] ; Van Gogh Museum, 2006.
ISBN: 978-90-400-8239-9.
De visie van Vincent van Gogh, ontleend aan zijn brieven, op de schilderkunst, op religie in de schilderkunst, op zeventiende-eeuwse kunstenaars en in het bijzonder Rembrandt, voor wie hij grote bewondering had.

Ella Hendriks en Louis van Tilborgh, Vincent van Gogh : Paintings : vol. 2: Antwerp & Paris 1885-1888, Van Gogh Museum
Amsterdam : Van Gogh Museum, 2011.
ISBN: 978-90-400-8563-5.
Documentatie in woord en beeld van schilderijen van de Nederlandse kunstenaar uit de periode 1885-1888 in het bezit van het Van Gogh Museum.

Willem Frederik Hermans, Vincent literator
Amsterdam : De Bezige Bij, 1990.
ISBN: 90-234-3159-6.
Essay over Van Gogh die niet alleen, zoals bekend, een groot lezer was maar ook een groot literator met een moderne en natuurlijke stijl. Het essay is opgenomen in Malle Hugo (1994) en in het vijftiende deel van de Volledige werken (2012).

Hans den Hertog Jager en Donald B. Kuspit, Karel Appel & Van Gogh
Zundert : Vincent van GoghHuis, 2011.
ISBN: 978-90-5594-791-1.
Werken van de Nederlandse schilder Karel Appel (1921-2006) en informatie over hoe zijn werk beïnvloed werd door Van Gogh.

Jörn Hetebrügge, Vincent van Gogh : 1853-1890
Bath [etc.] : Parragon, 2009. Vertaling: Anja De Lombaert.
ISBN: 9781407577050.
Met ruim 200 reproducties geïllustreerde monografie over leven en werk van Van Gogh, door opzet en toegankelijkheid geschikt als een eerste introductie.

Sjraar van Heugten en Belinda Thomson, Van Gogh tekenaar & Van Gogh schilder
Leuven : Exhibitions International, 2011. Vertaling: Hilde Pauwels.
ISBN: 978-90-6153-775-5.
Van Gogh tekenaar van Sjraar van Heugten biedt een chronologisch overzicht van de potlood-, pen- en krijttekeningen die Van Gogh maakte in Nederland en Frankrijk. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Van Gogh Museum (2 juli t/m18 september 2005) en het Metropolitan Museum of Art in New York (11 oktober t/m 31 december 2005). Van Gogh schilder van Belinda Thomson is een rijk geïllustreerd, wetenschappelijk verantwoord en chronologisch opgezet overzicht van het schilderwerk van Van Gogh, waarin zijn ontwikkeling, kleurgebruik, composities en thema’s worden beschreven.

Sjraar van Heugten, Joachim Pissarro en Chris Stolwijk, Van Gogh en de kleuren van de nacht
Amsterdam : Van Gogh Museum, 2008.
ISBN: 978-90-6153-827-1.
Catalogus bij een tentoonstelling over het thema nacht in het werk van Vincent van Gogh. Voorstellingen van de avond en de nacht behoren tot de hoogtepunten daarin.

Jan Hulsker, Van Gogh en zijn weg : het complete werk
Amsterdam : Meulenhoff/Landshoff, 1989. 6e dr. 1e dr.: 1978.
ISBN: 90-290-8347-6.
Groots opgezette ‘artistieke biografie’ over de ontwikkeling van Van Gogh als kunstenaar, beginnend in de pastorie te Etten en eindigend met zijn laatste landschappen in Auvers-sur-Oise.

Kees Kaldenbach (teksten), Museumgids : Rembrandt, Vermeer, Van Gogh : compleet museum-schilderijen overzicht
Deventer : Scriptio, 2008.
ISBN: 978-90-8773-011-6.
Overzicht van de locaties, zowel de musea als (zover bekend) de privécollecties, waar zo goed als alle schilderijen van Rembrandt, Vermeer en Van Gogh zich bevinden. Van bijna elk werk wordt een korte beschrijving gegeven.

Kees Kaldenbach en Michel Didier, Pelgrimstocht door het leven : reizen in de voetsporen van Vincent van Gogh 1853-1890
Amsterdam : Cultuurtoerisme, 1990.
ISBN: 90-6611-072-4.
Een reis langs de veertig adressen waar Van Gogh in Nederland, België, Engeland en Frankrijk heeft gewoond, waarbij men zich kan inleven in persoon en werk van de schilder, in zijn gebondenheid aan het eigen milieu en zijn grensoverschrijdend gedrag in de maatschappij van toen.

Fred Leeman, Van Gogh : strijd & succes
Amsterdam : Tribute International, 2011.
ISBN: 978-90-00-30523-0.
Boek en luisterboek waarin de nadruk ligt op het artistieke en het zakelijke in de persoonlijkheid van Vincent van Gogh.

Fred Leeman en John Sillevis, De Haagse School en de jonge Van Gogh
Zwolle [etc.] : Waanders [etc.], 2005.
ISBN: 90-400-9071-8.
Bespreking van het artistieke klimaat rond 1885 in Den Haag en het verblijf en werk daar van Van Gogh. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag (5 februari t/m 16 mei 2005).

Fred Leeman (tekst) en Paul Fagel en Marcel Fagel (recepturen), Aan tafel met Van Gogh
Amsterdam : The Company Novelties, 2006.
ISBN: 978-90-77396-08-7.
Aan de hand van een aantal werken en van brieven en menukaarten geeft kunsthistoricus Leeman een beeld van leven en werk van Van Gogh. De gebroeders Fagel maakten gerechten die op zijn werk zijn geïnspireerd.

Jill Lloyd, Vincent van Gogh en het expressionisme
Amsterdam [etc.] : Van Gogh Museum [etc.], 2006.
ISBN: 978-90-400-8220-7.
Beschrijving van de invloed van het werk van Van Gogh op de Duitse expressionistische schilders van Die Brücke en Der Blaue Reiter en op Oostenrijkse schilders als Klimt, Schiele en Kokoschka. Catalogus bij een tentoonstelling in het Van Gogh Museum (24 november 2006 t/m 4 maart 2007) en in de Neue Galerie New York (23 maart t/m 2 juli 2007).

Teio Meedendorp, Tekeningen en grafiek van Vincent van Gogh in de collectie van het Kröller-Müller Museum
[Deventer] : Thieme Grafimedia Groep, 2007.
ISBN: 978-90-78964-06-3.
Catalogus van de 179 tekeningen, twee litho’s en een ets van Van Gogh in de collectie van het Kröller-Müller Museum, hoofdzakelijk uit zijn Belgisch-Nederlandse periode (1880-1885).

Erwin van Meekeren, Leven en ziektegeschiedenis van Vincent van Gogh : ‘een rollende steen gadert geen mos’
Amsterdam : Benecke N.I., 2003.
ISBN: 90-73637-56-2.
De auteur, een autoriteit op het gebied van borderline stoornissen, wil aan de hand van het leven en de brieven van Van Gogh aannemelijk maken dat hij leed aan een borderline-persoonlijkheidsstoornis.

Meesterwerken in het Van Gogh Museum
Amsterdam : Van Gogh Museum, 2009. Herziene dr. Tekst: Roelie Zwikker.
ISBN: 978-90-6314-121-9.
Een selectie van meer dan honderd meesterwerken van Vincent van Gogh uit de collectie van het Van Gogh Museum. In korte teksten beschrijven deskundigen van het museum het verhaal achter de schilderijen. Aangevuld met topstukken van schilders uit zijn tijd uit de collectie van het museum.

Rainer Metzger en Ingo F. Walther, Vincent van Gogh : 1853-1890
Hong Kong [etc.] : Taschen, 2008.
ISBN: 978-3-8228-3948-5.
Biografie van de schilder, waarin diens ontwikkeling als kunstenaar in relatie tot de andere aspecten van zijn gecompliceerde persoonlijkheid geschetst wordt.

Steven Naifeh en Gregory White Smith, Vincent van Gogh : de biografie
Amsterdam : Bert Bakker, 2011. Vertaling van Van Gogh : the Life (2011). Vertaling: Mario Molegraaf.
ISBN: 978-90-351-3147-7.
Diepgravende, op vele onbekende bronnen gebaseerde biografie van Vincent van Gogh, met onder meer een nieuwe hypothese omtrent zijn dood die geen zelfmoord zou zijn geweest.

Rebecca Nelemans, Van Gogh & Brabant
Schiedam : Scriptum Art Books, 2012.
ISBN: 978-90-5594-873-4.
Documentatie in woord en beeld over de Brabantse periode van Vincent van Gogh, waarvan in een aantal Brabantse gemeenten nog steeds de sporen te vinden zijn.

Rebecca Nelemans en Ron Dirven, De Zaaier : het begin van een carrière : Vincent van Gogh in Etten
[Breda] : Van Kemenade, 2010.
ISBN: 978-90-71376-38-2.
De negen maanden die Vincent van Gogh na zijn terugkeer uit de Borinage doorbracht in Etten, markeren het begin van zijn carrière als schilder en tekenaar.

Henri Nouwen en Vincent van Gogh, Vuur in mijn hart : de kracht van medemenselijkheid, troost en bemoediging
Tielt : Lannoo, 2007.
ISBN: 978-90-209-7172-9.
Het eerste deel van dit boek bevat een artikel dat Henri Nouwen (1932-1996) in 1976 schreef voor het tijdschrift America over het grote belang van mededogen in de schilderijen van Van Gogh. Het tweede deel bevat een zestal excerpten uit brieven die Van Gogh omstreeks 1880 schreef en waarin diens hartstocht voor de ‘gelijke mens’ centraal staat.

René van Stipriaan, Vincent van Gogh : ooggetuigen van zijn lange weg naar wereldroem
Amsterdam : Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2011.
ISBN: 978-90-253-6851-7.
Verzameling van meer dan tachtig verslagen die een beeld geven van het leven van Vincent van Gogh en van de ongekende legendevorming die meteen op zijn dood volgde.

Louis van Tilborgh, Van Gogh en de zonnebloemen
Amsterdam [etc.] : Van Gogh Museum [etc.], 2008.
ISBN: 978-90-79310-03-6.
Dit vijfde deel in de serie Van Gogh in focus van het Van Gogh Museum is gewijd aan de zeven zonnebloemschilderijen en hun voorstudies. Andere delen gaan onder meer over Van Gogh’s moeilijke relatie tot de vrouwen (Van Gogh en de liefde door Hans Luijten, 20007), de invloed van de Japanse kunst op zijn werk (Van Gogh en Japan door Louis van Tilborgh, 2006) en zijn brieven aan familie en vrienden (Van Gogh en zijn brieven van Leo Jansen, 2006).

Louis van Tilborgh en Ella Hendriks, De ontdekking : Vincent van Goghs De Molen 'Le blute-fin' in de collectie van Museum de Fundatie
Heino/Wijhe [etc.], Museum De Fundatie, 2010.
ISBN: 978-90-400-7696-1.
Vijfendertig jaar na aankoop van een molengezicht kwam vast te staan dat het door Vincent van Gogh was geschilderd.

Henk Tromp, De strijd om de echte Vincent van Gogh : de kunstexpert als brenger van een onwelkome boodschap, 1900-1970
Amsterdam : Mets & Schilt, 2006.
ISBN: 978-90-5330-537-9.
Sociologische studie naar de oorzaken en gevolgen van het afwijzen van een kunstwerk als echt, toegespitst op de discussies rond het werk van Van Gogh.

Wouter van der Veen, Van Gogh : de kamers van Vincent
Den Haag : Omniversum(a)home, 2009. Vertaling van Dans la chambre de Vincent (2004). Vertaling: Saskia van der Lingen e.a.
ISBN: 978-90-8769-015-1.
Een onderzoeker bij het Van Gogh Museum doet verslag van het transcriberen van de Franse brieven van de schilder en van zijn bezoek langs diens woonplaatsen.

Pascal Verbeken, Duistere wegen : reis naar Vincent van Gogh in de Borinage
Antwerpen : De Bezige Bij Antwerpen, 2015.
ISBN: 978-90-854264-6-2.
Als evangelist reisde Vincent van Gogh in 1878 naar de Borinage, de mijnstreek in Wallonië, om er het woord van God te verkondigen. Hij zou er tot 1880 blijven. In die maanden van armoede en ontreddering zou hij uiteindelijk voor de kunst kiezen.

Nico van Wageningen, Het gezin Van Gogh : een familiegeschiedenis in brieven
Deventer : Scriptio, 2009.
ISBN: 978-90-877301-6-1.
Aan de hand van de brieven van Vincent van Gogh, zijn ouders en andere gezinsleden wordt een beeld geschetst van de relaties in het ouderlijk gezin van de schilder.

Ingo F. Walther, Vincent van Gogh : alle schilderijen
Köln : Taschen, 2010. Vertaling van Vincent van Gogh : sämtliche Gemälde (1989).
ISBN: 978-3-8365-2303-5.
Een gedetailleerde monografie over leven en kunst van Vincent van Gogh, gecombineerd met een complete catalogus van zijn 871 schilderijen.

Anton Wessels, Het evangelie volgens Vincent van Gogh
Kampen : Ten Have, 2009.
ISBN: 978-90-259-5969-2.
Studie over de religieuze en humanistische aspecten in het werk van Van Gogh aan de hand van de thema’s leven en werk, blijdschap en droefheid, licht en duisternis, kunst.

Jan Wolkers, De drijfschaal van Van Gogh
Rotterdam : Van Hezik-Fonds 90, 1990.
ISBN: 90-73260-02-7.
Pamflet tegen de commercie en hysterie in het Vincent van Gogh-jaar 1990, oorspronkelijk als ‘Een vierbaansweg van hier naar Arles’ op 16 maart 1990 gepubliceerd in NRC Handelsblad. Is als ‘Het schilderen is een ding waar men van verslijt’ opgenomen in Tarzan in Arles (1991) en in de verzamelde essays De schuimspaan van de tijd (2001).

Romans


Dmitri Bavilski, De aardappeleters : roman
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2005. Vertaling van Edoki kartofelja (2003). Vertaling: Aai Prins.
ISBN: 90-295-6279-X.
Een vrouwelijke suppoost en een museum in een fictief Russisch stadje worden uit hun lethargie opgeschrikt door de komst van een internationale Van Gogh tentoonstelling.

Jeroen Blokhuis, Place Lamartine
London : Holland Park Press, 2015.
ISBN: 978-1-907320-53-8.
De laatste jaren van het leven van Vincent van Gogh in het Arles van 1888-1889, geschreven vanuit zijn eigen beleving.

Louis Paul Boon, Abel Gholaerts
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2008. (Verzameld werk ; deel 2). Bezorging en nawoord: Kris Humbeeck.
ISBN: 978-90-295-6642-1.
Roman met autobiografische inslag uit 1944, de tweede van Boon, waarin hij zijn gevoelsleven entte op het leven van Van Gogh. Hij was er achteraf zo ontevreden over dat hij een herdruk jarenlang heeft tegengehouden.

Judith Perrignon, Hij was mijn broer... : een verhaal
Hengelo : Elbertinck, 2007. Vertaling van C’etait mon frère (2006). Vertaling: Aafke Bolusset-Brunt.
ISBN: 978-90-8569-042-9.
Vincents zelfmoord greep Theo zo aan dat hij zes maanden later overleed in het Geneeskundig Instituut te Utrecht. Deze roman is het verhaal van die laatste zes maanden van zijn leven. Ook uitgebracht als luisterboek, voorgelezen door Lieneke Dijkzeul.

Margryt Poortstra, Zuster
Ljouwert : Frysk en Frij, 2004. Vertaling van Suster (2004).
ISBN: 90-73554-99-3.
Een bijna honderdjarige vrouw die rond 1920 als psychiatrisch verpleegster te maken kreeg met de zuster van Van Gogh, vertelt haar levensverhaal aan haar achterkleindochter.

Alyson Richman, De muze van Vincent
Amsterdam : Poema Pocket, 2010. Vertaling van The Last Van Gogh (2006).
ISBN: 978-90-210-0878-3.
In deze mix van feit en fictie beleeft Vincent van Gogh in de laatste zeventig dagen van zijn leven in Auvers nog een bijzondere liefdesrelatie met de jonge dochter van zijn behandelend arts.

Silke Riemann en Ben Verbong, Johanna : de vrouw die Vincent van Gogh beroemd maakte : een vie romancée
Amsterdam : Balans, 2014. Vertaling van Johanna : die Frau, die Vincent van Gogh berühmt machte (2014). Vertaling: Janneke Penders.
ISBN: 978-94-600-3696-5.
Het levensverhaal van de vrouw van de broer van Vincent van Gogh, die een belangrijke rol speelde bij de promotie van diens werk.

Irving Stone, Het leven van Vincent van Gogh
Uithoorn : Karakter Uitgevers, 2015. Vertaling van Lust for Life (1934). Vertaling: L.J.A.M. Berkhout-Willemse.
ISBN: 978-90-452-0680-6.
Biografische roman van de bekende Amerikaanse auteur (1903-1989) over Vincent van Gogh, vooral gebaseerd op de brieven aan zijn broer Theo en zijn familie en vrienden.

Pieter Terpstra, De vreemde schilder
Ede : Zomer & Keuning, 1985.
ISBN: 90-210-3508-1.
Geromantiseerde schets van het verblijf van Vincent van Gogh in de Drentse veenkolonie Nieuw-Amsterdam in de maanden oktober en november 1883.

Theun de Vries, Vincent in Den Haag : roman uit de jaren 1881-1883
Amsterdam : Querido, 1982. 2e dr. 1e dr.: 1972.
ISBN: 90-214-9553-8.
Verbitterd door een mislukte liefdesaffaire vecht Vincent van Gogh in Den Haag verbeten om zich tot schilder te ontplooien en trekt hij zich het lot aan van Sien, die hij beschouwt als een verschoppeling die hulp nodig heeft.

Poëzie


Gerrit Achterberg e.a., Ommuurd veld : 30 gedichten voor Van Gogh
Amsterdam : Stichting Van Gogh 1990, 1990.
ISBN: 90-800428-8-9.
Gedichten die negenentwintig dichters schreven ter gelegenheid van de herdenking van de honderdste sterfdag van Van Gogh, aangevuld met een kwatrijn van Gerrit Achterberg.

Karina Baggermans e.a., Kraaien verjagen : gedichten over Vincent
Eindhoven : Opwenteling, 2003.
ISBN: 90-6338-142-5.
Vijfenveertig gedichten en negentien illustraties over het leven en het werk van Van Gogh. Bijna de helft van de gedichten is van Karina Baggermans die het initiatief tot de bundel heeft genomen.

Mark Meekers, Een schot in de zon : gedichten
Leuven : Leuvense Schrijversaktie, 1990.
ISBN: 90-71345-47-5.
Drieëndertig in vier kwatrijnen geschreven gedichten bij evenzoveel werken van de schilder.

Marcel Obiak, Een eeuwig eind
Gent : PoëzieCentrum, 2008.
ISBN: 978-90-5655-143-8.
In de derde afdeling van deze bundel wordt de thematiek van de vergankelijkheid uitgewerkt aan de hand van het werk van Van Gogh.

Strips


Teun Berserik, Vincent van Gogh : de wording van een schilder
Amsterdam : De Bezige Bij, 2012.
ISBN: 978-90-5492-370-1.
Strip over de vroege jaren van Vincent van Gogh, waarin hij in Den Haag zijn eerste schilderlessen krijgt van zijn neef Anton Mauve en hij worstelt om zijn eigen stijl te vinden en vergeefs probeert van zijn werk te leven.

Gradimir Smudja, Drie manen
[‘s-Hertogenbosch] : Silverster, 2012. (Vincent en Van Gogh ; 2). Vertaald uit het Frans. Vertaling: Toon Dohmen.
ISBN: 978-90-5885-782-8.
Vervolg op Vincent en Van Gogh, met verdere surrealistische van de kunstschilder en zijn kat, tot in het hiernamaals toe.

Gradimir Smudja, Vincent en Van Gogh
[‘s-Hertogenbosch] : Silverster, 2003. Vertaald uit het Frans.
ISBN: 90-5885-079-X.
In deze ballonstrip die een ode is aan de schilderkunst, zijn Vincent en Theo van Gogh één persoon zijn geworden en is de huiskat Vincent het ware schildertalent.

Barbara Stok, Vincent
Amsterdam [etc.] : Nijgh & Van Ditmar [etc.], 2012.
ISBN: 978-90-388-9630-4.
Beeldroman over de periode die Vincent van Gogh heeft doorgebracht in Zuid-Frankrijk, waar hij in Arles een kunstenaarshuis voor zichzelf en zijn artistieke vrienden wilde stichten.

Marc Verhaegen en Jan Kragt, Vincent van Gogh : de worsteling van een kunstenaar
[Culemborg] : Stichting Eureducation, 2010.
ISBN: 978-90-811314-8-3.
Ballonstrip over het leven van Vincent van Gogh, waarbij illustrator Marc Verhaegen diens kunst zo natuurgetrouw mogelijk heeft weergegeven.

DVD’s


Robert Altman (regie), Vincent & Theo
Enfield : Prism Leisure Corp, 2004. 1 dvd-video (ca. 134 min.)
Film uit 1990, oorspronkelijk door de BBC uitgezonden als miniserie, over het leven van Vincent van Gogh, vanaf het begin van zijn carrière als schilder, met veel aandacht voor de relatie met zijn broer Theo.

Jan Hulsker (regie), Hollandse meesters
Leeuwarden : Bright Vision Entertainment, 2012. 2 dvd's (ca. 120 min.)
Dubbel DVD waarin verschillende facetten worden belicht van de Nederlandse schilderkunst vanaf het eind van de negentiende eeuw tot de jaren tachtig van de vorige eeuw, met onder meer een film van Jan Hulsker over Vincent van Gogh.

Vincente Minnelli (regie), Lust for Life
S.l. : Turner Entertainment, 2006. 1 dvd-video (ca. 117 min.)
Verfilming door Vincente Minnelli, met in de hoofdrollen Kirk Douglas en Anthony Quinn, van de biografische roman van Irving Stone over Vincent van Gogh.

Paul Molijn (regie), Vincent van Gogh
Apeldoorn : Source 1 Media, 2011. (Famous Dutch Painters). 1 dvd (60 min.)
Documentaire over het werk en het leven van de schilder, in de vorm van een geografische reconstructie ervan.

Maurice Pialat (regie), Van Gogh
Amsterdam : Homescreen, 2005. 1 dvd-video (153 min.)
Franse speelfilm uit 1991, met in de hoofdrol zanger-acteur Jacques Dutronc, over de laatste drie maanden in het leven van Van Gogh, die hij doorbracht in het dorpje Auvers-sur-Oise.

Eline Timmer (regie), Vincent van Gogh : een leven voor de kunst
Amsterdam : Van Gogh Museum, 2009. 1 dvd (150 min.) + 1 dvd (15 min.)
Film die in vijf delen het leven van Vincent van Gogh als mens en als kunstenaar in al zijn facetten toont. In de bonusdvd gaat het over de roem na zijn dood.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Boekenweek 2017



Van zaterdag 25 maart tot en met zondag 2 april wordt voor de 82ste keer de Boekenweek gehouden, met tal van evenementen in bibliotheken, boekhandels en scholen. Het thema is dit jaar 'Verboden vruchten'.

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •