34. Aletta Jacobs




[Aletta Jacobs (midden, met bloemen) op 3 juli 1922, de dag dat vrouwen voor het eerst mochten stemmen.]

Als zeventienjarige scholiere schreef Aletta Jacobs een brief aan eerste minister Thorbecke met het verzoek toegelaten te worden tot ‘de academische lessen’. Het was namelijk haar droom arts te worden. Thorbecke antwoordde binnen een week, zij het niet aan haarzelf. Hij schreef aan haar vader dat het goed was. Zo werd zij de eerste vrouw in de geschiedenis van Nederland die officieel werd toegelaten tot de universiteit en is het aan haar te danken dat in 1871 de universiteiten voor meisjes werden opengesteld. Daarvoor waren universiteiten en ook de meeste scholen alleen voor jongens toegankelijk. De enige uitzondering was Anna Maria van Schurman, een geleerde vrouw die meer dan tien talen beheerste en die in de zeventiende eeuw wat colleges had mogen volgen in Utrecht. Van achter een gordijntje, om de jonge studenten niet af te leiden.

Haar hele leven is Aletta Jacobs opgekomen voor de rechten van vrouwen. Zo opende zij als arts een praktijk die vrouwen hielp aan voorbehoedsmiddelen, zodat ze niet ieder jaar zwanger werden. Ook trok zij ten strijde tegen misstanden in het winkelbedrijf. In haar Amsterdamse artsenpraktijk had zij gemerkt dat winkelmeisjes veel lichamelijke klachten hadden omdat ze de elf uur die een hele werkdag duurde, moesten blijven staan. Op haar initiatief kwam er een wet die winkels verplichtte ‘zitgelegenheid’ voor hun personeel in te richten. Vijftig jaar lang heeft zij ook gestreden voor het algemeen vrouwenkiesrecht, samen met andere vrouwen en mannen die opkwamen voor de rechten van de vrouw. Deze vrouwen die zich ‘feministen’ noemden, organiseerden tentoonstellingen, gaven kranten en pamfletten uit, richtten verenigingen op, demonstreerden en boden petities aan. Het zou tot 1919 duren voor het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd. In 1922 gingen de Nederlandse vrouwen voor het eerst naar de stembus. Aletta Jacobs was toen 68 jaar oud.

Politiek is eeuwenlang een mannenwereld geweest en gebleven, net zoals de universiteit, de kerk en het leger. Vanuit de overtuiging dat vrouwen ondergeschikt waren aan de man, hoorden ze te zorgen voor het huishouden en de kinderen en konden ze niet meedoen aan het publieke leven. Kritiek op dit ‘patriarchale’ denken is er altijd wel geweest, maar echte veranderingen kwamen pas in de twintigste eeuw. Daar was nog een ‘tweede feministische golf’ voor nodig. In de jaren zestig voerden ‘dolle mina’s’ acties voor bevrijding van de vrouw. Ze wilden niet als hun moeders veroordeeld worden tot een huisvrouwenbestaan. In 1980 werd de ‘wet op gelijke behandeling’ aangenomen.


Werk van Aletta Jacobs


Brieven van Aletta H. Jacobs aan de familie Broese van Groenou : ‘er is nog zooveel te doen op de wereld’
Zutphen : Walburg Pers, 1992. Bezorging en inleiding: Inge de Wilde.
ISBN: 90-6011-771-9.
Brieven die Aletta Jacobs in de laatste decennia van haar leven aan verschillende leden van de plantersfamilie Broese van Groenou schreef. Aangezien de meeste van de brieven dateren van na 1924, het haar waarin haar autobiografie verscheen, zijn ze deels een aanvulling daarop.

Herinneringen : autobiografie
Amsterdam : Pandora, 1995. 6e herz. dr. 1e dr.: 1924.
ISBN: 90-254-5607-3.
Autobiografie van de arts, feministe en pacifiste die zich al vroeg bewust was van de achterstelling van de vrouw en de sociale wantoestanden in arbeidersgezinnen. Haar opvattingen blijken nog verrassend actueel. Herinneringen is in de editie van 1924 opgenomen in de Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren en is daar te lezen onder deze link.

Het is geen kolonie, het is een wereld : vrouwen bereizen en beschrijven Indië 1852-1912.
Amsterdam : Terra Incognita, 2003.
ISBN: 90-73853-14-1.
Bundel met fragmenten uit reisverhalen geschreven door zeven vrouwen die in de loop van de achttiende en negentiende eeuw een reis door Indië maakten: Ida Pfeiffer, Augusta de Wit, Anne Weber-van Bosse, Marie van Zeggelen, Carry van Bruggen, Aletta Jacobs en Dé-lilah. Elk fragment wordt ingeleid met een essay over de betreffende schrijfster.

Over Aletta Jacobs en over vrouwenrechten


Jan Bank en Marita Mathijsen (redactie), Nederland in de negentiende eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2006.
ISBN: 90-351-2950-4.
In dit derde van de vier delen van Plaatsen van herinnering is van Mineke Bosch de bijdrage ‘ Sappemeer: de voormalige Rijks-HBS : Aletta Jacobs en het privilege van Sappemeer’ opgenomen.

Herman Beliën, Martin Bossenbroek en Gert Jan van Setten (redactie), In de vaart der volken : Nederlanders rond 1900.
Amsterdam : Bert Bakker, 1998.
ISBN: 90-351-2006-X.
Vierentwintig biografische portretten van prominente Nederlanders, onder wie Aletta Jacobs, illustreren de politieke, economische en culturele veranderingen in Nederland omstreeks 1900.

Mineke Bosch, Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid : Aletta Jacobs 1854-1929
Amsterdam : Balans, 2005.
ISBN: 90-5018-657-2.
In opdracht van het Prins Bernhard Cultuurfonds geschreven en op een breed scala aan bronnen gebaseerde biografie die een indringend beeld geeft van de ontwikkeling van Aletta Jacobs van dorpsmeisje tot wereldburger en van haar veelbewogen leven.

Mineke Bosch en Annemarie Kloosterman (samenstelling), Lieve Dr. Jacobs : brieven uit de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht, 1902- 1942
Amsterdam : Feministische Uitgeverij Sara, 1985.
ISBN: 90-6328-153-6.
Via een selectie uit de brieven van toonaangevende vrouwen als Aletta Jacobs en Rosa Manus uit Nederland, Carrie Chapman Catt en Anna Howard Shaw uit de V.S. en Rosik Schwimmer uit Hongarije worden het ontstaan, de achtergronden en de geschiedenis van de in 1904 in Berlijn opgerichte Wereldbond voor vrouwenkiesrecht beschreven.

Christien Brinkgreve, De vrouw en het badwater : over de lusten en lasten van het moderne (vrouwen)leven
Amsterdam : J.M. Meulenhoff, 1994. 4e dr. 1e dr.: 1992.
ISBN: 90-290-4049-1.
Opstellen over de positie van de hoog opgeleide, werkende vrouw, dertig jaar na de tweede feministische golf.

Ina Brouwer, Aan geen gehuurde borst werd ooit een kind gevoed : historische wortels van werk en moederschap in Nederland en Zweden
Amsterdam : Thoeris, 2010.
ISBN: 978-90-72219-52-7.
Verzameling opstellen vanuit een sociologisch perspectief over moederschap en emancipatie van de achttiende tot en met de twintigste eeuw, waarin onder veel meer ook de rol van Aletta Jacobs aan bod komt.

Heleen Crul, Schat, staat het embryo koud? : winst en verlies van 25 jaar emancipatie
Bloemendaal : Aramith, 1992.
ISBN: 90-6834-098-0.
Op basis van de artikelen en boeken die ze afgelopen 25 jaar schreef, maakt de auteur de balans op op van de onvoltooide revolutie die de Tweede Feministische Golf was.

Fia Dieteren, Els Kloek en Antoinette Visser, Naar Eva’s beeld : de geschiedenis van de vrouw in de Europese cultuur
Abcoude : Uniepers, 1993. 2e dr. 1ste dr.: 1987.
ISBN: 90-6825-120-1.
Chronologisch opgezette geschiedenis van de vrouw, van de oudheid tot heden, binnen het kader van de Europese cultuur.

Corrie van Eijl e.a. (redactie), Parallelle levens
Amsterdam : Stichting beheer IISG, 1998.
ISBN: 90-6861-152-6.
Achttiende Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis met korte biografieën van vijf vrouwen, onder wie Aletta Jacobs, waarbij de vraag centraal staat in hoeverre hun relaties van invloed zijn geweest op hun mogelijkheden tot ontplooiing.

Bert Gasenbeek, J.C.H. Blom en J.W.M. Nabuurs (redactie), God noch autoriteit : geschiedenis van de vrijdenkersbeweging in Nederland
Amsterdam : Boom, 2006.
ISBN: 978-90-8506-358-2.
Bundel met tien artikelen over de geschiedenis van de vrijdenkersvereniging De Dageraad, ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan, met onder meer aandacht voor prominente personen als Multatuli, Anton Constandse, Domela Nieuwenhuis en Aletta Jacobs.

Mik Hamers en Heleen van Binsbergen, Vrouwenoogst
Maastricht : TIC, 2011.
ISBN: 978-90-78407-81-2.
Levensverhalen van elf Nederlandse vrouwen die tussen 1941 en 1955 zijn geboren, die vertellen wat er in hun leven veranderde door de tweede feministische golf in de jaren zestig.

Pam Hufman e.a., Studentenverenigingen van 1800 tot nu
Utrecht : Landelijke Kamer van Verenigingen, 2007.
Geschiedenis in woord en beeld van de studentenverenigingen op Nederlandse universiteiten, met onder meer aandacht voor de bijzondere plaats van Aletta Jacobs die in 1871 als eerste vrouwelijke student in Groningen geneeskunde ging studeren.

F.G. Huisman en M.J. van Lieburg, Canon van de geneeskunde in Nederland
Amsterdam : Elsevier Gezondheidszorg, 2009.
ISBN: 978-90-352-3150-4.
Beknopt historisch overzicht van de canon van de geneeskunde aan de hand van vijftig belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingen en personen (onder wie Aletta Jacobs), van het meisje van Yde uit de eerste eeuw tot het begin van de biomoleculaire geneeskunde in 1982.

Ulla Jansz, Denken over sekse in de eerste feministische golf
Amsterdam : Sara/Van Gennep, 1990.
ISBN: 90-6012-857-5.
Studie over de veranderingen in de beeldvorming over en in de positie van vrouwen en in de verschillen tussen de seksen gedurende de eerste feministische golf van circa 1860 tot 1912.

Jessica de Jong, Vrouwen zijn gelijk aan mannen : behalve in de directiekamer
Schoorl : Conserve, 2011.
ISBN: 978-90-5429-309-5.
Onderzoek naar de redenen waarom vrouwen in het Nederlandse bedrijfsleven niet of nauwelijks topfuncties bekleden, met een pleidooi voor een beleid door overheid en bedrijfsleven om daarin verandering te brengen.

Lamberthe de Jong (samenstelling), De vrouw in Nederland : haar eigen geschiedenis in meer dan 100 verhalen
Amsterdam : Van Gennep, 2007.
ISBN: 978-90-5515-887-4.
In de reeks De Nederlandse geschiedenis in 1001 verhalen uitgebracht boek met episodes uit het leven van bekende en onbekende Nederlandse vrouwen, onder wie Aletta Jacobs, vanaf het begin van de jaartelling tot heden.

Els Kloek (redactie), Verzameld verleden : veertig gedenkwaardige momenten en figuren uit de vaderlandse geschiedenis
Hilversum : Verloren, 2004. (Verloren verleden ; 24).
ISBN: 90-6550-465-6.
Laatste deel in de reeks Verloren verleden waarin hoofdredacteur Els Kloek veertig dramatische gebeurtenissen en memorabele figuren uit het rijke verleden van Nederland heeft verzameld. Van Judith Amsenga is de bijdrage ‘Dolle Mina (1969-1977)’ opgenomen.

Vilan van de Loo, Het nieuwe onbehagen : op naar een derde feministische golf
Wormer : Immerc, 2005.
ISBN: 90-6611-804-0.
De grote veranderingen die de Tweede Feministische Golf teweeg heeft gebracht, zijn zo ver weggezakt dat het tijd is voor een Derde Feministische Golf.

Vilan van de Loo, De vrouw beslist : de tweede feministische golf in Nederland
Wormer : Immerc, 2005.
ISBN: 90-6611-544-0.
Geschiedenis van het feminisme en de vrouwenemancipatie in de jaren zestig en zeventig, de tijd van de Tweede Feministische Golf.

Annet Mooij, Branie : het leven van Mina Kruseman (1839-1922)
Amsterdam : Balans, 2013.
ISBN: 978-94-6003-600-2.
Biografie van Mina Kruseman die haar hele leven een actieve en radicale strijder voor vrouwenrechten is geweest. Ze schreef romans, toneelstukken en polemieken, declameerde, acteerde en trad op als concertzangeres en aan haar is het te danken dat Vorstenschool van Multatuli voor het eerst werd opgevoerd.

Inge Polak (samenstelling), Geloof mij vrij, Mevrouw : een bloemlezing uit vrouwentijdschriften tussen 1870 en 1920
Amsterdam : Feministische Uitgeverij Sara, 1984.
ISBN: 90-6328-099-8.
Selectie van artikelen uit de periode van de eerste feministische golf (1870-1920), toen er vooral werd gestreden voor vrouwenkiesrecht, recht op arbeid en betere persoonlijke omstandigheden.

Redactie Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. Aletta Jacobs wordt genoemd op de pagina’s 356-357.

Hans Renders en Gerrit Voerman (redactie), Privé in de politieke biografie
Amsterdam : Boom, 2007.
ISBN: 978-90-8506-393-3.
Tien opstellen over de groeiende belangstelling voor de persoon van de politicus en in het verlengde daarvan over de wijze waarop in levensbeschrijvingen van onder anderen Aletta Jacobs, Henriëtte Roland Holst en Willem Drees vorm is gegeven aan de verhouding tussen het persoonlijke en het politieke leven.

Iekje Smit en Aaja Weert (samenstelling), Aletta Jacobs, het hoogste streven : interviews & achtergronden
Groningen : Xeno, 1995.
ISBN: 90-6208-126-6.
Interviews met mensen die Aletta Jacobs hebben gekend door twee Groningse historici die de ook in het boek beschreven research deden voor de film Aletta Jacobs : het hoogste streven die Nouchka van Brakel in 1995 over haar maakte. Fragmenten uit die film zijn in 1998 uitgezonden in een schooltelevisieprogramma van Teleac/NOT dat in 2000 op video werd uitgebracht.

Joke Smit, Er is een land waar vrouwen willen wonen : teksten 1967-1981
Amsterdam : Feministische Uitgeverij Sara, 1984.
ISBN: 90-6328-110-2
Overzicht van de meest invloedrijke artikelen, lezingen en nota's van een belangrijke woordvoerster van de vrouwenbeweging in Nederland (1933-1981). Het boek is integraal te lezen op de website van de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren onder deze link.

Ellie Smolenaars, Passie voor vrijheid : Clara Wichmann (1855-1922)
Amsterdam : Aksant, 2005.
ISBN: 90-5260-173-9.
Levensverhaal van de juriste en essaysite Clara Wichmann die vanuit haar passie voor de individuele vrijheid strijd voerde voor principiële geweldloosheid en vrouwenkiesrecht.

Kaye Stearman, De rechten van de vrouw : veranderende standpunten 1900-2000
Harmelen : Corona, 1999. Vertaling van Women’s Rights (1999). Vertaling: Saskia de Groot.
ISBN: 90-5495-283-0.
Deel van een op jongeren gerichte serie die een aantal belangrijke sociaal-maatschappelijke onderwerpen van de twintigste eeuw behandelt. In dit deel over de emancipatie van vrouwen passeren alle belangrijke thema's, waaronder de strijd voor het vrouwenkiesrecht, de revue.

Marike Stellinga, De mythe van het glazen plafond
Amsterdam : Balans, 2009.
ISBN: 978-94-600-3193-9.
Beschouwingen over de carrièremogelijkheden van vrouwen, met een pleidooi om voor vrouwen de keuze vrij te laten.

Dirk Verhofstadt, De derde feministische golf
Antwerpen [etc.] : Houtekiet, 2006.
ISBN: 978-90-5240-915-3.
Interviews met zes geëmancipeerde moslima's over de maatschappelijke positie van de vrouw volgens de islam en de situatie van islamitische vrouwen in de westerse wereld.

Jolande Withuis, De vrouw als mens : de mythe van het sekseverschil
Amsterdam : De Bezige Bij, 2007.
ISBN: 978-90-234-2613-4.
Radicaal voorstel het feminisme nieuw leven in te blazen in de vorm van sociologische lezingen en artikelen over de maatschappelijke positie van de vrouw en over vermeende sekseverschillen.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Boekenweek 2017



Van zaterdag 25 maart tot en met zondag 2 april wordt voor de 82ste keer de Boekenweek gehouden, met tal van evenementen in bibliotheken, boekhandels en scholen. Het thema is dit jaar 'Verboden vruchten'.

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •