38. De Tweede Wereldoorlog




[Amerikaanse en Britse soldaten tijdens Operation Market Garden. Foto: Sem Presser/MAI.]

De rancune van veel Duitsers over de vernederende manier waarop Duitsland na de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog was behandeld, was zo groot dat in 1933 de NSDAP aan de macht kon komen. Leider van de nazi’s was Adolf Hitler, die Jodenhaat propageerde. Hij wilde van Duitsland het machtigste land van Europa maken. Nadat hij Oostenrijk, Tsjecho-Slowakije en Polen was binnengevallen, wilde hij Frankrijk uitschakelen, Duitslands eeuwige vijand. In de aanval op Frankrijk werden ook Nederland en België bezet.

Op vrijdagochtend 10 mei 1940 werden veel Nederlanders wakker van het gebrom van vliegtuigen, ontploffende bommen en het geratel van tanks. Duitse soldaten waren de grens overgetrokken. Het Nederlandse leger was geen partij voor de veel beter bewapende Duitsers. Nadat die het centrum van Rotterdam hadden gebombardeerd en dreigden andere steden eenzelfde lot te laten ondergaan, besloot de Nederlandse legerleiding te capituleren. De regering en de koningin waren toen al uitgeweken naar Engeland.

Aanvankelijk leek de bezetting wel mee te vallen, maar al snel werd duidelijk wat onvrijheid betekende. Nederlandse mannen werden gedwongen in Duitse fabrieken te werken. En zonder vorm van proces werden mensen opgesloten in gevangenissen en concentratiekampen. Vooral de Joden werden vervolgd. Meer dan 100.000 joodse mannen, vrouwen en kinderen werden door de bezetter in goederentreinen vanuit Nederland getransporteerd naar concentratiekampen, waar de meesten werden vermoord.

De bezetters werden bijgestaan door leden van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) die een vergelijkbare ideologie hadden, en door meelopers en profiteurs. Aan de andere kant stond het verzet, dat vooral tegen het einde van de oorlog veel aanhang kreeg. Het grootste deel van de bevolking was anti-Duits maar bleef passief. In het najaar van 1944 werd het zuiden van het land bevrijd door de geallieerden. Het gebied boven de grote rivieren (in het bijzonder de steden in de westelijke provincies) kreeg eerst nog te maken met de hongerwinter. Door extreem voedselgebrek verzwakte de bevolking en kwamen enkele tienduizenden mensen om. In mei 1945 tekende de Duitse commandant de overgave en was heel Nederland bevrijd. Op dat moment was Nederlands-Indië nog in handen van de Japanse bezettingsmacht. Japan capituleerde op 15 augustus 1945.


De selectie in dit venster is beperkt tot Nederland en de Tweede Wereldoorlog.
De boeken en andere media over de Jodenvervolging worden opgenomen in het volgende venster, ‘Anne Frank’.



Non-fictie


Herman Amersfoort en Piet Kamphuis, Mei 1940 : de strijd op Nederlands grondgebied
Amsterdam : Boom, 2012. Herdr. 1ste dr.: 1990.
ISBN: 978-94-6105-702-0.
Reconstructie van de gebeurtenissen in de eerste oorlogsdagen, waarbij wordt gezocht naar een verklaring voor de snelle nederlaag van het Nederlandse leger.

Armando & Sleutelaar, De SS'ers : Nederlandse vrijwilligers in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : De Bezige Bij, 2012. 6e dr. 1e dr.: 1967.
ISBN: 978-90-234-7472-2.
Acht interviews met voormalige Nederlandse SS’ers die vrijuit het woord voeren. Bij verschijnen van het boek in 1967 riep dat hele tegengestelde reacties op.

Jac.J. Baart, Rotterdam Oorlogshaven
Zutphen : Walburg Pers, 2010.
ISBN: 978-90-5730-673-0.
De geschiedenis van de haven van Rotterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen er volop werd gewerkt voor de Duitse Kriegsmarine en daarmee winst werd gemaakt.

David Barnouw, Geschiedenis van Nederland 1940-1945 : de canon van de Duitse bezetting
Zutphen : Walburg Pers, 2010.
ISBN: 978-90-5730-592-4.
Beknopte geschiedenis van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarbij in vijftig korte hoofdstukken belangrijke gebeurtenissen en personen uit die periode de revue passeren.

David Barnouw, De hongerwinter
Hilversum : Verloren, 1999. (Verloren verleden ; 6).
ISBN: 90-6550-446-X.
Beschrijving, door een medewerker van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, van de levensomstandigheden van Nederlanders gedurende het laatste oorlogsjaar.

Bas von Benda-Beckmann, De Velser affaire : een omstreden oorlogsgeschiedenis
Amsterdam : Boom, 2013.
ISBN: 978-94-6105-284-1.
Werden in Velsen en Kennemerland communistische verzetsmensen, onder wie Hannie Schaft, verraden door de Nederlandse en geallieerde autoriteiten om zo de linkse beweging uit te schakelen? Deze vraag is uitgegroeid tot een affaire die de gemoederen al vele jaren in beweging houdt. Na zeventig jaar geeft Bas von Benda-Beckman in dit boek het (wellicht) definitieve antwoord.

Barbara Beuys, Leven met de vijand : Amsterdam onder Duitse bezetting 1940-1945
Amsterdam : Cossee, 2013. Vertaling van: Leben mit dem Feind : Amsterdam unter deutscher Besetzung 1940-1945. Vertaling: Wilfried Simons en Olaf Brenninkmeijer.
ISBN: 978-90-5936-397-7.
Overzichtswerk over Amsterdam in de jaren van de Duitse bezetting, waarbij de nadruk ligt op het leven van alledag en het uitgaansleven en op de lotgevallen van de Joodse inwoners.

Jan Blokker, Achter de laatste brug : gevangen in het land tussen Arnhem en de Grebbelinie, 17 september 1944-5 mei 1945
Amsterdam [etc.] : Querido, 2012.
ISBN: 978-90-214-4239-6.
Verhalen over de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog in de Gelderse vallei, waar de bewoners gevangen zaten tussen de strijdende partijen.

Jan Blokker, Oorlog in je achtertuin : verhalen van de Grebbelinie
Zwolle : Waanders, 2008.
ISBN: 978-90-400-7671-8.
Interviews met ooggetuigen van de komst van Nederlandse soldaten, de inundatie van het land en het begin van de Tweede Wereldoorlog in de gebieden rond de Grebbelinie.

Robert Jan Blom, Jong in oorlogsjaren : jongeren en het dagelijks leven in de Tweede Wereldoorlog
Leiden : Witte Uitgeverij, 2012.
ISBN: 978-94-610-7108-8.
Nederlanders die tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen drie en twintig jaar oud waren, halen herinneringen op aan de oorlog en de bezetting.

Jannie Boerema, Kinderen van de NSB
Leeuwarden : Noordboek, 2010.
ISBN: 978-90-330-0924-2.
Interviews met mensen van wie de levensloop werd bemoeilijkt doordat hun ouders in de Tweede Wereldoorlog in Drente lid waren van de NSB.

Jan Willem van Borselen, De Kriegsmarine in Rotterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog
Rotterdam : Ad. Donker, 2011.
ISBN: 978-90-6100-649-7.
In de oorlog had de Kriegsmarine aan de Rotterdamse Waalhaven een vlootbasis waar boten uitvoeren om geallieerde konvooien aan te vallen en Duitse konvooien te beschermen.

Martin Bossenbroek, Gerard Nijssen en Erik Willems, Oranje bitter : Nederland bevrijd!
Zwolle : Waanders, 2010.
ISBN: 978-90-400-7698-5.
Uitgave ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling in De Verdieping van Nederland, bestaande uit een boek en een dvd die samen een beeld geven van de gebeurtenissen in Nederland vanaf de bevrijding van Maastricht op 14 september 1944 tot en met het weerzien met weggevoerde Nederlanders in Bergen op Zoom in juni 1945.

Carel Brendel, De Oranjes in de Tweede Wereldoorlog
Utrecht [etc.] : Kosmos, 2011.
ISBN: 978-90-215-4984-2.
Op archieven gebaseerde beschrijving van het dagelijks leven van de Koninklijke familie in oorlogstijd.

Jan Brokken, De vergelding : een dorp in tijden van oorlog
Amsterdam [etc.] : Atlas Contact, 2013.
ISBN: 978-90-450-2271-0.
Wie legde op 10 oktober 1944 in Rhoon, onder de rook van Rotterdam, een onder stroom staande elektriciteitsdraad over de weg, waardoor een Duitse soldaat werd gedood en er verschrikkelijke represailles volgden?

Bert Bukman, Anton : Mussert en de NSB: opkomst en ondergang van een populist
Amsterdam : Meulenhoff, 2013.
ISBN: 978-90-290-8862-6.
Vlot geschreven levensverhaal van Anton Mussert (1894-1946), aanvankelijk een talentvol ingenieur, maar die als partijleider van de NSB tijdens de bezetting onder druk van de nazi's steeds meer radicaliseerde.

Ingrid van der Chijs, Luchtmeisjes : verzet en collaboratie van twee stewardessen
Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2012.
ISBN: 978-90-388-9434-8.
De levensverhalen van twee van de eerste Nederlandse stewardessen, van wie de een tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet ging en de ander zich aansloot bij de NSB en collaboreerde met de Duitse bezetters.

Jan G. Crum, Wat bewoog u? : gesprekken met mannen en vrouwen uit het verzet
Soesterberg : Aspekt, 2007.
ISBN: 978-90-5911-504-0.
Bundel met gesprekken met 25 oud-verzetsmensen die vertellen hoe zij bij het verzet betrokken raakten en wat hen destijds bewoog.

Wim van den Doel (redactie), Nederland in de twintigste eeuw
Amsterdam : Bert Bakker, 2005.
ISBN: 90-351-2856-7.
In dit vierde en laatste deel van Plaatsen van herinnering zijn over de Tweede Wereldoorlog in Nederland de volgende bijdragen opgenomen: ‘Rotterdam: Zadkines De Verwoeste Stad : het bombardement van 14 mei 1940’ door Wim van den Doel en ‘Den Haag: de Waalsdorpervlakte : verzet en repressie in de Tweede Wereldoorlog’ door Bart van der Boom.

Peter Eckhardt en Marscha Holman, Meisjes in de oorlog : de Tweede Wereldoorlog in dagboeken
Amsterdam : Prometheus, 2015.
ISBN: 978-90-351-4306-7.
Fragmenten uit overgeleverde en deels nooit eerder gepubliceerde dagboeken van meisjes die in de oorlogsjaren de wereld om hen heen langzaam maar drastisch zagen veranderen.

Henk Eefting, Collaboratie, landverraad en heldendaden : kanttekeningen bij 'goed' en 'fout' in de Tweede Wereldoorlog
Soesterberg : Aspekt, 2011.
ISBN: 978-94-6153-045-5.
Kritische kanttekeningen bij de naoorlogse geschiedschrijving en de Bijzondere Rechtspleging in Nederland tijdens de jaren 1944-1952 tegen van collaboratie verdachte Nederlanders.

Juliëtte Eichholtz, Kind in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2010.
ISBN: 978-90-284-2335-0.
In twintig thematisch en chronologisch geordende hoofdstukken zijn herinneringen gebundeld van Nederlandse mannen en vrouwen aan hun ervaringen als kind (2-15 jaar) in de oorlog.

Denise Frank, Cultuur onder vuur : het Tropeninstituut in oorlogstijd
Amsterdam : KIT Publishers, 2012.
ISBN: 978-94-602-2194-1.
Geschiedenis van het Koloniaal Instituut (het huidige Koninklijk Instituut voor de Tropen) in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen grote delen van het gebouw in gebruik genomen waren door de Duitse Ordnungspolizei.

Peter Frank, Is het dinsdag vandaag? : oorlogsherinneringen
Valkenburg aan de Geul : Lemmens, 2009.
ISBN: 978-90-77490-36-5.
Na meer dan zestig jaar blikt de auteur met humor en relativeringsvermogen maar ook indringend terug op de oorlogsjaren die hij als kind beleefde.

Gerard Groeneveld, Kriegsberichter : Nederlandse SS-oorlogsverslaggevers, 1941-1945
Nijmegen : Vantilt, 2004.
ISBN: 90-77503-09-9.
Onderzoek naar de ongeveer vijftig Nederlanders die in de oorlog als correspondent in Duitse dienst verslag deden van de gevechtshandelingen en de lotgevallen van de Nederlandse vrijwilligers die in Duitse krijgsdienst waren getreden en voornamelijk aan het oostfront streden.

Erik Hazelhoff Roelfzema, Het leven van de Soldaat van Oranje : de autobiografie van / Erik Hazelhoff Roelfzema
Houten : Het Spectrum, 2010. 10e dr. Vertaling van In Pursuit of Life (2000). Vertaling door de auteur zelf.
ISBN: 978-90-491-0428-3.
Het leven van de Nederlandse verzetsstrijder (1917-2007) voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Erik Hazelhoff Roelfzema, Soldaat van Oranje
Houten : Het Spectrum, 2010. 10e dr. 1e dr.: 1987. Voorwoord: Prins Bernhard.
ISBN: 978-90-491-0430-6.
Oorlogsherinneringen van de auteur die in 1940 bezet Nederland ontvluchtte, zich in Engeland inzette voor de bevrijding en adjudant was van koningin Wilhelmina.

Gerjan Heij, De bevrijding
Arnhem : Terra, 2010.
ISBN: 978-90-8989-149-5.
Een fotoboek met korte begeleidende teksten dat een impressie geeft van de gebeurtenissen voor en na de bevrijding, voornamelijk vanuit het perspectief van de Nederlandse burgers.

Chris van der Heijden, Dat nooit meer : de nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Nederland
Amsterdam : Contact, 2001.
ISBN: 978-90-254-2094-9.
Onderzoek naar de herdenking en verwerking van het oorlogsverleden in Nederland, waarbij onder meer het aanvankelijke optimisme, de grote affaires (Weinreb, Menten, Aantjes), de tweedeling tussen goed en fout, Anne Frank, Lou de Jong, Jacques Presser, de rol van de generatie van Mulisch en Hofland, Vietnam en Srebrenica aan de orde komen.

Chris van der Heijden, Grijs verleden : Nederland en de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Olympus, 2010. 10e dr. 1ste dr.: 2001.
ISBN: 978-90-254-3180-8.
Kritisch commentaar op Lou de Jongs standaardwerk Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, waarbij diens duidelijke tweedeling tussen 'goede' en 'foute' Nederlanders wordt genuanceerd.

Chris van der Heijden, Kinderen van foute ouders : hun verhaal
Amsterdam : Atlas Contact, 2014.
ISBN: 978-90-450-2622-0.
Ervaringen van kinderen van Nederlandse ouders die tijdens de Tweede Wereldoorlog gekozen hadden voor de NSB en Nazi-Duitsland.

Coen Hilbrink, Knokploegen : religie en gewapend verzet , 1943-1944
Amsterdam : Uitgeverij Boom, 2015.
ISBN: 978-90-8953-470-5
Onderzoek naar de drijfveren van de in meerderheid protestantse leden van de Landelijke Knokploegen, met tot slot nieuwe bevindingen over de bedroevende rol van koningin Wilhelmina en haar ministers bij de samenvoeging van het gewapend verzet in Nederland.

Jaap Hofman, De collaborateur : een sociaal-psychologisch onderzoek naar misdadig gedrag in dienst van de Duitse bezetter
Soesterberg : Aspekt, 2011. 1ste dr.: 1981.
ISBN: 978-90-5911-433-3.
Studie waarin aan de hand van psychiatrische rapporten van zware politieke delinquenten uit de Tweede Wereldoorlog een beeld wordt geschetst van de sociologische en psychologische achtergrond van de collaborateur, de man of vrouw die aan Duitse kant stond.

Dienke Hondius, Oorlogslessen : onderwijs over de oorlog sinds 1945
Amsterdam : Bert Bakker, 2010.
ISBN: 978-90-351-3579-6.
Overzicht van de wijze waarop in het Nederlandse onderwijs aandacht werd en wordt gegeven aan de Tweede Wereldoorlog.

Jaap Hoogenboezem, H.J. Kruls : een politieke generaal
Amsterdam : Boom, 2010.
ISBN: 978-90-850664-1-5.
Biografie van de Nederlandse militair (1902-1975), die tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de Nederlandse regering in Londen werkzaam was en verantwoordelijk was voor de opbouw van het Militaire Gezag in Nederland na de bevrijding.

Jan Hopman, Zwijgen over de Euterpestraat : op het hoofdkwartier van de Sicherheitsdienst in Amsterdam gingen in 1944 verraad en verzet hand in hand
Zoetermeer : Free Musketeers, 2012.
ISBN: 978-90-484-2569-3.
Het verhaal van een familie waarvan een broer en een zus van de moeder de kant van de Duitsers hadden gekozen en daarom na de oorlog niet meer welkom waren. Als later de waarheid aan het licht komt, blijken verraad en verzet anders dan gedacht hand in hand te zijn gegaan.

Richard Hoving, Het ‘foute’ kamp : de geschiedenis van het Amersfoortse interneringskamp Laan 1914 (1945-1946)
Rotterdam : Donker, 2011.
ISBN: 978-90-6100-650-3.
Geschiedenis van interneringskamp Laan 1914 in Amersfoort waar na de Tweede Wereldoorlog onder meer landverraders, NSB-ers en Nederlandse SS-ers gevangen werden gehouden.

Corjo Jansen en Derk Venema, De Hoge Raad en de Tweede Wereldoorlog : recht en rechtsbeoefening in de jaren 1930-1950
Amsterdam : Boom, 2011.
ISBN: 978-94-6105-664-1.
Onderzoek naar de rol van de Hoge Raad in de oorlog die niet alleen niet voorging in de strijd tegen het onrecht maar zelfs het principiële verzet van advocaten en andere juristen tegen de bezetter fnuikte.

L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog
Den Haag [etc.] : SDU Uitgeverij Koninginnegracht, 1995. 1e dr.: 1969-1991.
ISBN: 90-12-08220-X.
Volledige, eenmalige goedkope pocketuitgave van de populaire editie van dit standaardwerk over de gebeurtenissen in het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, bestaande uit 14 delen in 29 banden die samen bijna 18.000 pagina's beslaan.

Martien J.G. de Jong, Van Merijntje Gijzen tot voorbij Hitler en Mussolini : 'goed' en 'fout' in de letteren
Soesterberg : Aspekt, 2007.
ISBN: 978-90-5911-586-6.
Opstellen over Nederlandse schrijvers voor, tijdens en na het fascisme en de Duitse bezetting, met bijzondere aandacht voor A.M. de Jong en over de zuivering onder schrijvers na de oorlog.

D. Kampman, Kritische beschouwingen over collaboratie : stereotypering van de NSB
Assen : Koninklijke Van Gorcum, 2011.
ISBN: 978-90-232-4814-9.
Kritische analyse van de beeldvorming in historische studies over Nederlandse collaborateurs tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Madelon de Keizer en Marije Plomp (redactie), Een open zenuw : hoe wij ons de Tweede Wereldoorlog herinneren
Amsterdam : Bert Bakker, 2010.
ISBN: 978-90-351-3368-6.
Historische essays van verschillende auteurs over de wijze waarop Nederlanders tegenwoordig aankijken tegen gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog.

Ewoud Kieft, Oorlogsmythen : Willem Frederik Hermans en de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : De Bezige Bij, 2012.
ISBN: 978-90-234-7154-7.
Toetsing van het beeld dat Willem Frederik Hermans in zijn werk schetste van oorlog, collaboratie en verzet aan de werkelijkheid van toen.

Auke Kok, Oorlogsliefde
Amsterdam : De Bezige Bij, 2012. 3e dr. 1e dr.: 2010.
ISBN: 978-90-234-6759-5.
Het levensverhaal van Corrie den Held, die in 1944 trouwde met Anton van der Waals (1912-1950), Nederlands meest beruchte landverrader uit de Tweede Wereldoorlog.

Auke Kok, De verrader : leven en dood van Anton van der Waals
Amsterdam : De Bezige Bij, 2013. 6e dr. 1e dr.: 1995.
ISBN: 978-90-234-7469-2.
Verslag van het functioneren van de Duitse contraspionagedienst in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog en van het gebruik dat daarbij werd gemaakt van de Nederlander Anton van der Waals.

René Kok en Erik Somers, Het grote 40-45 boek
Zwolle : Waanders, 2011.
ISBN: 978-90-400-7746-3.
Ruim 400, vaak nooit eerder gepubliceerde foto's in kleur en zwart-wit over de Tweede Wereldoorlog, voorzien van uitvoerige bijschriften die de foto's in hun historische context plaatsen.

René Kok en Erik Somers (samenstelling), Nederland en de Tweede Wereldoorlog
Zwolle : Waanders, 2005. 2 banden (584, 598 p.)
ISBN: 90-400-9076-9.
Beschrijving in woord en beeld, aan de hand van 52 thema’s, van het dagelijks leven in Nederland tijdens de Duitse bezetting en de daaropvolgende bevrijding.

Jan H. Kompagnie, Held tegen wil en dank : het tragische lot van een Haagse agent in bezettingstijd
Amsterdam : Balans, 2014.
ISBN: 978-94-600-3734-4.
Archivaris Jan H. Kompagnie onderzoekt waarom zijn oom Henk, agent bij de Haagse politie, de oorlog niet heeft overleefd. Hij reconstrueert de keten van gebeurtenissen die tot het tragische einde zou leiden.

Jan J.B. Kuipers, Hannelore : kind van een Duitse moeder in oorlogstijd, 1940-1947
Vlissingen : Uitgeverij denBoer/deRuiter , 2010.
ISBN: 978-90-79875-13-9.
Belevenissen tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog van een meisje uit Zeeland, dochter van een Nederlandse vader en Duitse moeder.

Ad van Liempt e.a., De jacht op her verzet : het meedogenloze optreden van Sicherheitsdienst en Nederlandse politie tijdens de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Balans, 2013.
ISBN: 978-94-6003-597-5.
In hun strijd tegen het verzet gingen de Sicherheitsdienst en de Nederlandse politie meedogenloos te werk. Executies, martelingen, brandstichting...: geen middel bleef ongebruikt.

Ad van Liempt, Na de bevrijding : de loodzware jaren 1945-1950
Amsterdam : Balans, 2014.
ISBN: 978-94-600-3692-7.
Geschiedenis van Nederland tijdens de periode van de 'wederopbouw' na de Tweede Wereldoorlog. Boek bij een gelijknamige zevendelige televisieserie van de NTR.

Ad van Liempt, De Oorlog : gebaseerd op de gelijknamige televisieserie van de NPS
Amsterdam : Balans, 2011. 3e dr. 1ste dr.: 2009.
ISBN: 978-94-6003-306-3.
Op de gelijknamige televisieserie gebaseerd overzicht van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland en Nederlands-Indië en van de gevolgen daarvan op korte en lange termijn.

Ad van Liempt, Verzetshelden en moffenvrienden
Amsterdam : Balans, 2011.
ISBN: 978-94-6003-298-1.
Korte biografische schetsen van zes Nederlanders die tijdens de Duitse bezetting een bijzondere rol speelden, hetzij als redder of verzetsheld dan wel als verrader of collaborateur.

Zonneke Matthée, Verzwegen levens
Schoorl : Conserve, 2013.
ISBN: 978-90-5429-350-7.
Interviews met vrouwen van wie de ouders voor het nationaalsocialisme kozen of die dat zelf deden, voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Hans van Mierlo, Het kind en ik
Amsterdam : De Bezige Bij, 2011.
ISBN: 978-90-234-6679-6.
Herinneringen van de D66-politicus (1931-2010) aan zijn jeugd in Breda, met name ook aan de Tweede Wereldoorlog.

John Nichol en Tony Rennell, Arnhem : de strijd om te overleven
Amsterdam : Boekerij, 2012. Vertaling van Arnhem : the Battle for Survival (2011). Vertaling: Gerrit-Jan van den Berg.
ISBN: 978-90-225-6282-6.
Het verhaal van de desastreus verlopen Operatie Market Garden in september 1944, beschreven vanuit de beleving van twee soldaten die eraan deelnamen.

Steffie van den Oord, Liefde in oorlogstijd
Amsterdam : Pandora, 2010. 5e dr. 1e dr.: 2004.
ISBN: 978-90-254-7111-8.
Interviews waarin ruim twintig mannen en vrouwen vertellen over het vinden of verliezen van hun grote liefde tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Cas Oorthuys, Het laatste jaar, 1944-45
Amsterdam : Contact, 2009.
ISBN: 978-90-254-3050-4.
Fotoboek met 102 zwart-witfoto’s die een beeld geven van het leven in Amsterdam in het laatste oorlogsjaar.

Tessel Pollmann, Mussert & Co : de NSB-Leider en zijn volgelingen
Amsterdam : Boom, 2012.
ISBN: 978-94-6105-547-7.
Studie waarin het beeld van Anton Mussert wordt bijgesteld, niet een burgerman die in verkeerd vaarwater terechtkwam maar een gewiekste fanaticus die als oprichter en leider van de NSB met zijn Duits-antisemitische programma ook nog zichzelf en zijn medestanders verrijkte.

Bart M. Rijnhout, In dienst van hun naaste : pilotenhulp in de Tweede Wereldoorlog
Emmen : Violaero, 2012.
ISBN: 978-90-861613-9-3.
Beschrijving van de lotgevallen van boven Nederland neergeschoten Amerikaanse oorlogsvliegers en van de wijze waarop zij door verzetsmensen werden geholpen.

Redactie Noordhoff Atlasproducties, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland
Groningen : Noordhoff Atlasproducties, 2011.
ISBN: 978-90-01-12094-8.
In 14 hoofdstukken met meer dan 1.500 kaarten geeft de atlas de vaderlandse geschiedenis een ruimtelijke dimensie. Niet alleen politieke, sociaal-economische en religieuze thema's komen aan bod, maar ook historische cartografie, landschapsgeschiedenis en cultureel erfgoed. Aan de Tweede Wereldoorlog is het twaalfde hoofdstuk gewijd, de pagina’s 418-459.

Jan Willem Regenhardt, In de schaduw van de Dom : overleven in de stad van de NSB
Amsterdam : Lubberhuizen, 2002.
ISBN: 90-76314-92-6.
Aan de hand van de liefdesgeschiedenis tussen de joodse Bernard Snatrager en de niet-joodse Willemien Temming wordt de oorlogsgeschiedenis van Utrecht duidelijk gemaakt.

Gé Reinders, Het zakdoekje : een zoektocht naar het verzetsverleden van mijn moeder
Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2010.
ISBN: 978-90-388-9357-0.
Aan de hand van een in kamp Vught geborduurd zakdoekje begint de Limburgse zanger Gé Reinders een speurtocht naar wat zijn moeder heeft meegemaakt nadat ze in 1944 door de nazi’s was opgepakt.

Hans Renders, Gevaarlijk drukwerk : een vrije uitgeverij in oorlogstijd
Amsterdam : De Bezige Bij, 2004>
ISBN: 978-90-234-1430-8.
Documentatie in woord en beeld over de ruim zeventig illegale uitgaven van De Bezige Bij in de Tweede Wereldoorlog.

Hans Renders, Lisa Kuitert en Ernst Bruinsma, Inktpatronen : de Tweede Wereldoorlog en het boekbedrijf in Nederland en Vlaanderen
Amsterdam : De Bezige Bij, 2006.
ISBN: 90-234-1948-0.
Door verschillende auteurs geschreven bijdragen over de handelwijze van een aantal belangrijke literaire uitgevers in Nederland en Vlaanderen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Matthijs de Ridder, De verloren jaren : de Tweede Wereldoorlog in teksten
Antwerpen : De Bezige Bij Antwerpen, 2015.
ISBN: 978-90-8542-654-7.
Rijkgeschakeerde selectie uit wat schrijvers, dichters en denkers in Vlaanderen en Nederland over de Tweede Wereldoorlog schreven, van de getuigenissen van slachtoffers, verzetsstrijders en collaborateurs tot de verhalen en gedichten van de tweede en derde generatie auteurs.
Verschijnt 15 april 2015.

Tomas Ross en Iona Hogenboom, De oorlog is nog lang niet voorbij : het dagelijks leven in de Tweede Wereldoorlog
Utrecht : Bruna, 2011.
ISBN: 978-90-229-5959-6.
Verhalen over het dagelijks leven in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, geïllustreerd met historisch beeldmateriaal in kleur en zwart-wit en met recente foto's gemaakt door fotografe Iona Hogendoorn, dochter van de auteur.

Ebbe Rost van Tonningen, In niemandsland : de vader verloren, de moeder verstoten
Amsterdam : Balans, 2011.
ISBN: 978-94-6003-300-1.
Levensverhaal en familiegeschiedenis van de Nederlandse ondernemer, die opgroeide als de zoon van twee beruchte NSB'ers en zich trachtte te ontworstelen aan het foute verleden van zijn ouders.

Marcel Rözer, Zo vader : een keuze voor de Waffen-SS die generaties lang nadreunt
Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2013.
ISBN: 978-90-388-9660-1.
Met de Achterhoek als decor beschrijft journalist Marcel Rözer de geschiedenis van zijn familie die fout was in de oorlog, een geschiedenis die angstvallig voor hem verborgen was gehouden en die hij onbewust ook liever niet had geweten.

Cornelis Ryan, Een brug te ver : operatie 'Market Garden' september 1944
Hilversum : Just Publishers, 2009. Vertaling van A Bridge too Far. Vertaling: T. Stam.
ISBN: 978-90-897512-1-8.
http://www.literatuurplein.nl/boekdetail.jsp?boekId=673959 Reconstructie, op basis van uitgebreid bronnenonderzoek en honderden interviews, van Operation Market Garden in september 1944, de grootste luchtlandingsactie uit de militaire geschiedenis.

Hans Sakkers, Enigma en de strijd om de Westerschelde : het falen van de geallieerde opmars in september 1944
Soesterberg : Aspekt, 2011.
ISBN: 978-94-615-3001-1.
Het kraken van de codeermachine, de Enigma, van de Duitse strijdkrachten en de invloed hiervan op de geallieerde operaties tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Inger Schaap, Sluipmoordenaars : de Silbertanne-moorden in Nederland, 1943-1944
Hilversum : Just Piblishers, 2010.
ISBN: 978-90-897513-6-2.
Analyse aan de hand van archiefonderzoek en interviews met nabestaanden van de reeks mysterieuze sluipmoorden tijdens de Tweede Wereldoorlog, die aan zeker 45 mensen het leven kostte.

Peter Schumacher, Voor het vaderland weg : Nederlandse dienstweigeraars in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Van Gennep, 2007.
ISBN: 978-90-5515-839-3.
Veel geëmigreerde Nederlanders gaven geen gehoor aan de oproep van de Nederlandse regering in ballingschap die in augustus 1940 de dienstplicht afkondigde voor buiten Nederland wonende Nederlandse mannen, geboren tussen begin 1904 en begin 1921, met uitzondering van Nederlanders in de bezette gebieden en de koloniën.

Rik Sentrop, Officier van Oranje : het bewogen leven van Jan Wynekes
Zutphen : Walburg Pers, 2011.
ISBN: 978-90-5730-755-3.
Het levensverhaal van een verzetsstrijder en Engelandvaarder, die na de Tweede Wereldoorlog kolonel bij de Landmacht werd en op latere leeftijd koos voor een carrière als arts.

Otto Sinke, De Delftse weg : de Technische Hogeschool Delft tijdens de bezetting
Amsterdam : Boom, 2012.
ISBN: 978-94-6105-224-7.
De maatregelen van de bezetters om het beleid van de Technische Hogeschool Delft te beïnvloeden en de reactie daarop van de Delftse docenten en studenten.

Otto Sinke, Verzet vanuit de verte : de behoedzame koers van Radio Oranje
Amsterdam : Augustus, 2009.
ISBN: 978-90-457-0257-5.
Studie naar de rol en invloed van radio Oranje, de zender die tijdens de oorlog vanuit Londen uitzendingen verzorgde om de mensen in bezet Nederland te informeren en motiveren.

Robin te Slaa & Edwin Klijn, De NSB : ontstaan en opkomst van de Nationaal-Socialistsiche Beweging 1931-1935
Amsterdam : Boom. 2009.
ISBN: 978-90-850681-3-6.
Systematische beschrijving, op basis van alle beschikbare archieven, van de ontstaansgeschiedenis van de NSB die gaandeweg steeds meer nazistische trekjes kreeg.

Kees Slager, Verjaagd door vuur en water : evacuatie- en vluchtelingenverhalen van Zeeuwen
Vlissingen : Den Boer / De Ruiter, 2013.
ISBN: 978-90-79875-46-7.
Tienduizenden Zeeuwen werden in de Tweede Wereldoorlog van huis en haard verdreven, vanwege bombardementen en beschietingen of omdat hun dorpen en eilanden onder water werden gezet. Honderdvijftig van hen, allen burgers, halen herinneringen op aan die tijd. Andere verhalen zijn opgediept uit dagboeken en brieven.

Eric Slot, De vergeten geschiedenis van Nederland in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Bert Bakker, 2007.
ISBN: 978-90-351-3171-2.
Beschrijving van gebeurtenissen en personen in de oorlog die zijn vergeten of verkeerd opgeslagen in het collectieve geheugen of waarover men in de loop der jaren anders is gaan denken.

Harm Peter Smilde en Rien Rouw, Die oorlog : opgroeien in bezettingstijd
Amsterdam : Scrivare, 2010.
ISBN: 978-90-8850-062-6.
Zeventien interviews met bekende of prominente Nederlanders over hun herinneringen als kind in de Tweede Wereldoorlog.

Bianca Stigter, De bezette stad : plattegrond van Amsterdam, 1940-1945
Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2005.
ISBN: 90-253-4988-9.
Overzicht van honderden adressen in Amsterdam die op de een of andere manier een rol speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Kees Tetteroo, Mijn dagboek : oorlogskroniek van Kees Tetteroo, 1936-1945
Zaltbommel : Aprilis, 2007. 2e dr. 1e dr.: 2007.
ISBN: 978-90-5994-184-7.
Kroniek van het dagelijks leven tijdens de bezetting door een veeverloskundige in Schipluiden, Delft en omgeving dat door de tekst en de toegevoegde documenten een waardevol oorlogsdocument is.

R.E. Urquhart en Wilfred Greatorex, Generaal van Arnhem
Amsterdam : Boekerij, 2012. Vertaling van Arnhem (1958). Vertaling: Gerrit-Jan van den Berg.
ISBN: 978-90-225-6283-3.
Beschrijving van de gevechten rond Arnhem in september 1944 en de rol van de Nederlandse burgers daarbij door de generaal die leiding gaf aan deze mislukte operatie.

Nieske Vergunst en Lisanne Mathijssen, Oorlogsbrieven : een familie in de Hongerwinter
Amsterdam : Atlas Contact, 2016.
ISBN: 978-90-450-3027-2.
Indringend portret van een Nederlandse familie tijdens de Hongerwinter op basis van ruim honderd brieven, verstuurd aan één gezin. Verrijkt met historische context en anekdotes.

Dick Verkijk, Die slappe Nederlanders, of Viel het toch wel mee in 1940-1945?
Soesterberg : Aspekt, 2001.
ISBN: 90-5911-030-7.
Aan de hand van voorbeelden probeert de auteur aan te tonen dat de houding van de Nederlanders tijdens de oorlogsjaren veel kordater was dan veelal wordt aangenomen.

Emerson Vermaat, Anton Mussert en zijn conflict met de SS
Soesterberg : Aspekt, 2011.
ISBN: 978-94-615-3021-9.
Historisch overzicht van de opstelling van Anton Mussert (1894-1946), leider van de Nationaal-Socialistische Beweging, tegenover de Duitse bezetter tijdens de oorlog.

Fifi Visser (tekst) en Gijs Haak (foto’s), Fietsen langs sporen van de oorlog in Zeeland
Vlissingen : Uitgeverij denBoer/deRuiter, 2011.
ISBN: 978-90-79875-28-3.
Veertien fietsroutes langs sporen en monumenten van de Tweede Wereldoorlog in Zeeland.

Annet Werkhoven, De Grebbelinie : van onder tot boven
Barneveld : Regioboek/BDU Boeken, 2011.
ISBN: 978-90-79875-28-3.
Geschiedenis van de Grebbelinie op de grens van Utrecht en Gelderland, met verhalen van mensen uit de omgeving die de Tweede Wereldoorlog als kind hebben meegemaakt.

Jeroen Wielaert, Route '40-'45 : een reis langs het Nederlandse oorlogsverleden
Utrecht : LeV, 2009.
ISBN: 978-90-229-9668-3.
Een reis langs straten, huizen en landschappen in Nederland die bekende en vooral ook minder bekende verhalen vertellen over gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog.

Hanneke Wijgh, Het Kaïnsteken : mijn eigen kleine oorlog
Amsterdam : Mets & Schilt, 2004.
ISBN: 90-5330-406-1.
Zoektocht van een oud-redactrice van dagblad Trouw naar haar familieverleden nadat ze heeft ontdekt dat haar vader een Nederlandse Waffen-SS'er was en dat ook andere familieleden ‘fout’ waren in de oorlog.

Jolande Withuis, Juliana’s vergeten oorlog
Amsterdam : De Bezige Bij, 2014.
ISBN: 978-90-234-8479-0.
Voorpublicatie uit de biografie van Juliana, waarin Jolande Withuis het beeld corrigeert dat de kroonprinses zich tijdens haar verblijf in Canada in de oorlogsjaren louter bezighield met haar dochters en nauwelijks betrokken was bij de oorlog.

Jolande Withuis, Weest manlijk, zijt sterk : Pim Boellaard (1903-2001), het leven van een verzetsheld
Amsterdam : De Bezige Bij, 2011. 8e dr. 1e dr.: 2008.
ISBN: 978-90-234-5942-2.
In de manier waarop hij de jaren in de zwaarste concentratiekampen doorstond en daar zijn medegevangenen met hulp en bemoediging bijstond, was Pim Boellaard een verzetsheld. Ook na de oorlog bleef hij een steun voor voormalige verzetsstrijders.

Johanna Wycoff-de Wilde, Dansen in schuilkelders : mijn dagboek uit de Tweede Wereldoorlog
Nijmegen : QV Uitgeverij, 2012. Vertaling van Dancing in Bomb Shelters : My Diary of Holland in World War II (2010). Vertaling: Ingrid van Hoorn.
ISBN: 978-90-809740-0-5.
Dagboeken van een tienermeisje uit Nijmegen, lid van een gezin van twaalf kinderen, over het dagelijks leven tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Nanda van der Zee, Om erger te voorkomen
Soesterberg : Aspekt, 2011. 8e dr. 1ste dr.: 1997.
ISBN: 978-90-5911-465-4.
De auteur zoekt een antwoord op de vraag waarom in de oorlog zoveel joden uit Nederland zijn omgebracht in de concentratiekampen en houdt de elites verantwoordelijk die het niet zozeer ‘niet wisten’ als wel het niet wilden weten.


Romans en verhalen


Laurens Abbink Spaink en Erik Brus (bewerking en redactie), Zwartboek
Amsterdam : Podium, 2006.
ISBN: 978-90-5759-028-3.
Op het filmscenario van Gerard Soeteman en Paul Verhoeven gebaseerd verhaal over een jonge joodse vrouw die aan het eind van de oorlog betrokken raakt bij het Nederlandse verzet. Als ze de opdracht krijgt een Duitse officier te verleiden, ontdekt ze dat goed en fout in een oorlog dicht bij elkaar liggen.

Bernlef, Een jongensoorlog
Amsterdam : Singel Pockets, 2007. 4e dr. 1ste dr.: 1997.
ISBN: 978-90-413-0047-8.
Een twaalfjarige Amsterdamse jongen, die de laatste maanden van de oorlog op een boerderij doorbrengt, vormt zich uit de slechts half begrepen gebeurtenissen om hem heen een beeld van de oorlog en de wereld van de volwassenen.

Conny Braam, Het schandaal
Amsterdam : Augustus, 2006. 6e dr. 1ste dr.: 2004.
ISBN: 978-90-457-0039-7.
Een jonge vrouw die in de Tweede Wereldoorlog drieënhalf jaar verzetswerk in het Kennemerland heeft gedaan, kan niet accepteren dat de idealen waarvoor ze streed, worden verkwanseld.

Jan Cremer, De Hunnen
Amsterdam : De Bezige Bij, 2010. Herdr. 1e dr. in 3 delen: 1983. Bevat: Dl. 1: Oorlog. - Dl. 2: Bevrijding. - Dl. 3: Vrede.

ISBN: 978-90-234-6013-8.
Autobiografische trilogie over de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog in bezet Enschede en het lot van zijn Hongaarse moeder in deze vijandige omgeving.

Rudi van Dantzig, Voor een verloren soldaat
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2008. 16e dr. 1e dr.: 1968.
ISBN: 978-90-471-0063-8.
Autobiografisch relaas van het verblijf in de Tweede Wereldoorlog van een Amsterdams jongetje bij een Fries gastgezin en van diens (homo-)seksuele inwijding door een Canadese soldaat.

Nico Dros, Oorlogsparadijs
Amsterdam : Van Oorschot, 2012.
ISBN: 978-90-282-4220-3.
In 1962 krijgt een chirurg een brief van een vrouw uit Texel die hem doet terugkeren naar het eiland, waar hij in de oorlog onder een schuilnaam werkte in het noodhospitaal en getuige was van de gruwelijke gebeurtenissen die volgden op de opstand van een daar gelegerd Georgisch bataljon.

Inez van Dullemen, Heldendroom
Amsterdam : De Bezige Bij, 2008. 1e dr.: 2007.
ISBN:978-90-234-2934-0.
In de sterfkamer van haar broer vindt een vrouw een koffer vol nazistische propaganda uit zijn tienerjaren, die haar herinnert aan zijn fascinatie voor het nazisme, de Jeugdstorm en het Duitse oostfront die het gezin in tweeën spleet.

Maarten ’t Hart, De nakomer
Amsterdam : Singel Pockets, 2008. 8e dr. 1e dr.: 1996.
ISBN: 978-90-413-3154-0.
Een hoogbejaarde man wordt ervan beschuldigd dat hij in de Tweede Wereldoorlog een koerierster van het verzet heeft verraden.

Willem Frederik Hermans, De donkere kamer van Damokles
Amsterdam : Stichting CPNB, 2012. 44e dr. 1ste dr.: 1958.
ISBN: 978-90-5965-179-1.
Een sigarenhandelaar uit Voorschoten die tijdens de Duitse bezetting denkt opdrachten uit te voeren van een verzetsman op wie hij sprekend lijkt, wordt na de bevrijding aangezien voor een fantast en verrader.

Willem Frederik Hermans, De tranen der acacia’s
Amsterdam : Van Oorschot, 2011. 31e dr. 1e dr.: 1949.
ISBN: 978-90-282-4236-4.
Een egocentrische en cynische jongeman twijfelt aan de motieven van eigen en andermans daden gedurende de Tweede Wereldoorlog.

Ate de Jong, samen met Marieke Groen, Het bombardement
Amsterdam : Thomas Rap, 2012.
ISBN: 978-94-004-0214-0.
Met zijn kleindochter keert een man terug naar Rotterdam, waar hij opnieuw zijn jonge jaren beleeft en een onmogelijke liefde die zich voltrok tegen de achtergrond van het verwoestende bombardement op 14 mei 1940.

Dirk Ayelt Kooiman, Montyn
Amsterdam : Muntinga Pockets, 2008. Herdr. 1e dr.: 1982.
ISBN: 978-90-417-0752-9.
Biografisch relaas van de Nederlandse beeldende kunstenaar, waarin zijn oorlogservaringen centraal staan.

Gerrit Kouwenaar, Ik was geen soldaat
[Breda etc.] : Wegener Dagbladen, 2004. 1e dr.: 1951. (Winnaars Collectie ; 9).
ISBN: 978-2-87427-208-0.
Een voormalige verzetsman probeert na de Tweede Wereldoorlog zijn schuldgevoelens op afstand te houden.

Lisette Lewin, Een hart van prikkeldraad
Amsterdam : Singel Pockets, 2006. 16e dr. 1ste dr.: 1992.
ISBN: 90-413-5057-8.
Het leven van een ‘moffenhoer’, een vrouw die zowel tijdens als na de Tweede Wereldoorlog volkomen gewetenloos seksuele bevrediging najaagt.

Tessa de Loo, De tweeling
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2009. 71e dr. 1ste dr.: 1993.
ISBN: 978-90-295-7184-5.
De oorlog blijft een wig drijven tussen twee bejaarde tweelingzussen, een Nederlandse en een Duitse, die in hun jeugd gescheiden werden en elkaar na vele jaren per toeval ontmoeten in een kuuroord. Bijgeleverd op dvd is de verfilming van Ben Sombogaart uit 2002.

Harry Mulisch, De aanslag
Amsterdam : De Bezige Bij, 2010. 54e dr. 1e dr.: 1982.
ISBN: 978-90-234-6634-5.
In deze ‘geschiedenis van een voorval’, zoals de ondertitel van de roman luidt, wordt een man die als jongen in de Tweede Wereldoorlog door een misverstand zijn familie verloor, op verschillende momenten in zijn leven met de schuldvraag geconfronteerd.

Hans Münstermann, Het gelukkige jaar 1940
Amsterdam : Nieuw Amsterdam, 2007. 4e dr. 1ste dr.: 2000.
ISBN: 978-90-468-0281-6.
Het huwelijk van een Nederlands meisje met een Duitse man op 10 mei 1940 heeft een bizar verloop door de inval van de Duitsers in Nederland diezelfde dag.

J.W. Ooms, De val van de vesting
Apeldoorn : De Banier, 2011. 4e dr. 1e dr.: 1954.
ISBN: 978-90-336-3110-8.
In de Tweede Wereldoorlog stelt een tot dan ontoegankelijk boerengezin in de Alblasserwaard hun hoeve open voor onderduikers en daarmee voor God.

Ton van Reen, Concert voor de Führer
Breda : De Geus, 2005.
ISBN: 90-445-0602-1.
In hel ultieme moment dat een muzikale Duitse soldaat van Nederlandse komaf in Grave achterblijft in het niemandsland tussen de geallieerden en de terugtrekkende Duitsers, ontvouwt zich zijn levensgeschiedenis.

Tomas Ross, King Kong : het verraad van Arnhem
Amsterdam : Cargo, 2007. 4e dr. 1e dr.: 2006.
ISBN: 978-90-234-2573-1.
Derde, afzonderlijk te lezen deel van de trilogie Voor koningin en Vaderland, waarin de dubbelspion Christiaan Lindemans, alias King Kong, ervan wordt verdacht de geheime geallieerde operatie Market Garden (1944) aan de Duitsers te hebben verraden. De eerste delen van de trilogie zijn De dubbelganger en De anjercode.

Jan Siebelink, Oscar
Amsterdam : De Bezige Bij, 2012.
ISBN: 978-90-234-6734-2.
Op een ware gebeurtenis gebaseerd verhaal over twee bevriende jonge officieren worden na de capitulatie van 15 mei 1940 op een geheime missie via Zeeland naar Duinkerken gestuurd; sluimerende, onderhuidse spanningen komen bloot te liggen.

Arthur Umbgrove, Midden op de weg, zo hard mogelijk
Amsterdam : Contact, 2007. 5e dr. 1e dr.: 2006.
ISBN: 978-90-254-2578-4.
In deze mix van fictie, documentaire, briefroman en (auto)biografie ontdekt de auteur aan de hand van op een zolder gevonden brieven en documenten dat zijn grootvader een grote rol in het verzet heeft gespeeld en probeert hij zich aan hem te spiegelen.

Alex Verburg, Dwalingen
Amsterdam : De Arbeiderspers, 2009.
ISBN: 978-90-295-6777-0.
Een 17-jarig dorpsmeisje uit een streng christelijk milieu wordt tijdens de Tweede Wereldoorlog verliefd op een jonge Duitser die door de Arbeidsdienst naar Nederland is gestuurd.

S. Vestdijk, Pastorale 1943 : roman uit de tijd van de Duitse overheersing
Amsterdam : De Bezige Bij, 2007.
ISBN: 978-90-234-2221-1.
Een leraar, lid van een ondergrondse verzetsbeweging, wordt met verschillende facetten van de oorlog geconfronteerd.

Anne de Vries, De levensroman van Johannes Post
Kampen : Kok Omniboek, 2007. 13e dr. 1e dr.: 1948.
ISBN: 978-90-5977-307-3.
Historisch gedocumenteerd verhaal over het leven van een van de grootste leiders van het Nederlandse verzet die door verraad bij een overval op het Huis van Bewaring in Amsterdam, samen met twaalf leden van zijn knokploeg, werd gegrepen door de SS.

Theun de Vries, Het meisje met het rode haar : roman uit de jaren 1942-1945
Amsterdam : Querido, 2005. 18e dr. 1e dr.: 1956.
ISBN: 90-214-8533-8.
De heldhaftige, door een sterke antifascistische bezieling ingegeven strijd in het verzet van de Haarlemse studente in de rechten Jannetje Johanna Schaft (1920-1945).

Jan Wolkers, Kort Amerikaans
Amsterdam: Meulenhoff, 2007. 51e dr. 1e dr.: 1962.
ISBN: 978-90-290-8051-4.
Een door een litteken geschonden jongen van negentien tracht zich tijdens de Duitse bezetting te ontworstelen aan zijn seksuele remmingen en christelijke opvoeding.

Poëzie


Jan Campert, Het onontkoombaar lied : gedichten van Jan Campert uit de periode 1933-1942
Amsterdam : De bezige, 1985.
ISBN: 90-234-4628-3.
Bundeling van de gedichten uit de periode 1933-1942 van Jan Campert, de auteur van 'De Achttien Dooden'. Aangevuld met een herdenkingsvers van Remco Campert.

Sipke van der Land (samensteller), De mooiste gedichten over verzet en bevrijding
Kampen : Kok, 1994.
ISBN: 90-242-2387-3.
Bloemlezing van Nederlandstalige gedichten over de Tweede Wereldoorlog, waarvan vele oorspronkelijk waren opgenomen in illegale uitgaven.

M.G. Schenk en H.M. Mos (redactie), Geuzenliedboek 1940-1945
Amsterdam : Buijten & Schipperheijn Motief, 2005. 3e dr. 1e dr.: 1945.
ISBN: 90-5881-198-0.
Facsimile-uitgave van het Geuzenliedboek, zoals dat onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog verscheen: een integrale editie van vier in de oorlog anoniem gepubliceerde bundels gedichten, verzen en ‘berijmde propaganda’. De editie uit 1975 is opgenomen in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren en daar te lezen onder deze link.

Leo Vroman, Alle malen zal ik wenen : een keuze uit de gedichten
Amsterdam : Maarten Muntinga, 2007. (Rainbow Essentials).
ISBN: 978-90-417-4049-6.
Keuze uit de gedichten van Leo Vroman, waarvan de titel is ontleend aan het bekende gedicht ‘Vrede’.

CD’s


Herman Amersfoort e.a, De Tweede Wereldoorlog in Nederland
Diemen : Veen Magazines, 2012. (6 cd’s, ca. 440 min.)
ISBN: 978-90-857103-0-1.
Op elk van deze zes cd’s geeft een historicus een hoorcollege over een specifiek aspect van de Tweede Wereldoorlog in Nederland: Herman Amersfoort over de Duitse inval in 1940, Peter Romijn over het bestuur tijdens de bezetting, Hein Klemann over de economie in oorlogstijd, Johannes Houwink ten Cate over de Jodenvervolging, Marjan Schwegman over het verzet en Hans Blom over de bevrijding en 'de oorlog na de oorlog'.

Audrey van der Jagt, Wij waren achttien in getal : hoorspel over de eerste verzetsgroep in de Tweede Wereldoorlog: De Geuzen
Rumpt : Stichting Hoorspel Nú, 2012. (1 cd, ca. 64 min.)
Hoorspel in drie delen over De Geuzen, de eerste verzetsgroep in de oorlog, door Jan Campert vereeuwigd in het gedicht 'De achttien doden': het ontstaan (mei 1940), het verraad (november 1940) en het proces (februari 1941). Met historische geluidsfragmenten.

DVD’s


De bevrijding
Etten Leur : TDM, 2010. (1 dvd, 110 min.)
Acht korte films geven een beeld van Nederland tijdens en kort na de bevrijding en van de wederopbouw en één film van meer dan een uur van de gebeurtenissen in de oorlog zelf.

Hans van den Berg, Oorlog in Amsterdam
Etten Leur : TDM, 2011. (1 dvd, 95 min.)
Zwart-witbeelden van Amsterdam, van de prachtige stad van net voor de Tweede Wereldoorlog tot het in puin en ellende achtergelaten Amsterdam van na de oorlog.

Hans van den Berg en Jan Sluiter, Beeld van Nederland : oorlog en vrede : 1940-1945 / Het verlies van Nederlands Indië en Nieuw Guinea / De Koreaanse oorlog / De val van Srebrenica / Irak, Uruzgan en eerdere missies
Naarden : Strengholt Multimedia, 2009. (5 dvd’s, ca. 540 min.)
Box met vijf dvd's over de oorlogen en vredesmissies vanaf 1940 waarbij Nederland was betrokken, waaronder de Tweede Wereldoorlog en de val van Srebrenica.

Matthijs Cats (regie en samenstelling), De oorlog van dichtbij : onbekende verhalen uit de Tweede Wereldoorlog
[Hilversum] : Tijdsbeeld Media, 2012. 2 dvd's (150 min.)
Dubbel-DVD met bijzondere afleveringen van de televisieserie Andere Tijden, met beelden die veelal onbekende maar des te intrigerender verhalen vertellen over de Tweede Wereldoorlog.

Tonko Dop, De verloren overwinning
[Apeldoorn] : Source 1 Media, 2012. (Die vijf dagen in mei 1940). (1 dvd, 50 min.)
Persoonlijke herinneringen aan en archiefbeelden over de strijd tegen de Duitsers in de eerste vijf dagen van de Tweede Wereldoorlog rond Den Haag, waar het slecht bewapende Nederlandse leger een luchtaanval wist te overleven, waardoor Koningin Wilhelmina uit handen van de vijand kon blijven.

Hans Heijnen, Daar komen de buren
[Apeldoorn] : Source 1 Media, 2012. (Die vijf dagen in mei 1940) (1 dvd, 56 min.)
Persoonlijke herinneringen aan en archiefbeelden over de strijd tegen de Duitsers in de eerste vijf dagen van de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Limburg, waar de invallers sterk in overtal waren.

Heddy Honigmann, Herinneringen aan vuur
[Apeldoorn] : Source 1 Media, 2012. (Die vijf dagen in mei 1940). (1 dvd, 52 min.)
Persoonlijke herinneringen aan en archiefbeelden over de strijd in Rotterdam tegen de Duitsers in de eerste vijf dagen van de Tweede Wereldoorlog. Centraal staat het bombardement dat op 14 mei 1940 een groot deel van het centrum verwoestte.

Lou de Jong (samenstelling), De bezetting : het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog
[S.l.] : Video/FilmExpres, 2007. (6 dvd’s, ca. 21 uur)
Videoversie van 21-delige serie die door Jou de Jong op basis van zijn meerdelige standaardwerk werd samengesteld en die tussen 1960 en 1965 en 1989 en 1992 werd uitgezonden.

Ad van Liempt (eindredactie) De oorlog
[Hilversum] : Just Entertainment, 2009. (5 dvd's, 450 min.)
Videoversie van de negendelige televisieserie van de NPS, onder eindredactie van Ad van Liempt, op basis van nieuwe historische inzichten en met nieuw beeldmateriaal.

Nederland bevrijd
Apeldoorn : Source 1 Media, 2011. (2 dvd's, ca. 120 min.)
Originele zwart-witbeelden van Nederland in de jaren 1944-1945 rond thema's als Nederland in de Tweede Wereldoorlog, het jaar van de bevrijding, bevrijders en collaborateurs.

Nederland in de Tweede Wereldoorlog
Naarden : Strengholt Multimedia, 2011. 9 DVD's (ca. 630 min.)
Negendelige dvd-serie die laat zien welke invloed de Tweede Wereldoorlog had op verschillende steden in Nederland.

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (samenstelling), Nederlands-Indië in de Tweede Wereldoorlog
[Etten-Leur] : TDM, 2012. 2 dvd-video's (270 min.)
Historische filmbeelden uit de collectie van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie over Nederlands-Indië in de jaren 1942-1945, de jaren van de Japanse bezetting.

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (samenstelling), Het Polygoon journaal in de Tweede Wereldoorlog
[Etten-Leur] : TDM, 2012.(3 dvd's , 6 uur, 15 min.)
Selectie uit de Polygoon-bioscoopjournaals uit de oorlogsjaren mei 1940 tot en met mei 1945.

Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen (samenstelling), Verzet in de Tweede Wereldoorlog
[Hilversum] : Tijdsbeeld Media, 2012. (2 dvd's, 140 min.)
Drieluik over het verzet in Nederland, gemaakt door het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen, aangevuld met originele filmbeelden.

Hans Pool, Helden zonder glorie
[Apeldoorn] : Source 1 Media, 2012. (Die vijf dagen in mei 1940). (1 dvd, 52 min.)
Persoonlijke herinneringen aan en archiefbeelden over de strijd tegen de Duitsers in de eerste vijf dagen van de Tweede Wereldoorlog op de Grebbeberg, waar tweeduizend Nederlandse soldaten weerstand boden aan meer dan twintigduizend Duitsers.

Eric Slot, Nederland in de Tweede Wereldoorlog
Amsterdam : Tijdsbeeld Media, 2012.
Box met het boek De vergeten geschiedenis van Nederland in de Tweede Wereldoorlog van Eric Slot en met zes dvd’s met unieke verhalen en beelden van Nederland tijdens de oorlog.

Thom Verheul, De waarheid van Wons
[Apeldoorn] : Source 1 Media, 2012. (Die vijf dagen in mei 1940). (1 dvd, 52 min.)
Persoonlijke herinneringen aan en archiefbeelden over de strijd tegen de Duitsers in de eerste vijf dagen van de Tweede Wereldoorlog in Friesland, waar in het plaatsje Wons dapper weerstand werd geboden tegen de invallers.

Naar de overzichtspagina

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens
  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: "Je kunt denken: er staat niks. Of je kunt denken: er staat heel veel." Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn onlangs verschenen verzamelbundel Speling zoeken. Recensies door Guus Bauer van Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl, van Erik Nieuwenhuis en De rode stoeltjes van Edna O'Brien