Libris Literatuur Prijs 2017

Details:


Op maandag 20 maart 2017 zijn de zes nominaties van de Libris Literatuur Prijs 2017 bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst in de Hortus Botanicus in Amsterdam.

Op maandag 8 mei 2017 vindt de feestelijke uitreiking van de Libris Literatuur Prijs plaats in het Amstel Hotel in Amsterdam.

De jury van de Libris Literatuur Prijs 2017 bestaat uit:
Janine van den Ende, voorzitter
Kees ’t Hart
Michel Krielaars
Anna Luyten
Marrigje Paijmans



Rapport:


Nominatierapport Libris Literatuur Prijs 2017:

De jury heeft het als een waardevol voorrecht ervaren om alle inzendingen te hebben mogen lezen van 36 uitgevers die hun auteurs wilden laten meedingen naar de Libris Literatuur Prijs 2017. De in totaal 207 titels van 135 mannelijke en 72 vrouwelijke auteurs gaven ons een even unieke als bijzondere inzage in de literaire oogst van het afgelopen jaar. In uitvoerige en soms bewogen discussies hebben wij onze meningen aan elkaar gescherpt en een eerste selectie van achttien titels gemaakt, waarvan we er uiteindelijk zes als absolute top hebben bestempeld. Onze keuzes voor de longlist en nu de shortlist moeten vooral worden gezien als een uitnodiging aan lezers om zich een persoonlijk oordeel te gaan vormen.

In ons juryberaad ging het vaak over stijl, eigenheid, literair engagement maar ook over tendensen die wij meenden te onderkennen en over thema’s die wij, in telkens andere bewoordingen, terugzagen in verschillende romans. Of die hier en daar serieuze aandacht kregen, zoals de soms ongepolijste blik op het leven ver van de grote steden, op het platteland. Eenzelfde aandacht was er voor de positionering van vrouwelijke personages. Het viel ons op dat in de ingezonden boeken vrouwen, en zeker de hoofdpersonages uit de romans, steeds vaker een autonome rol spelen en machtsposities innemen binnen mannenwerelden.

Het is interessant te zien hoe de literatuur van 2016 vaak impliciet de ontwikkelingen in de samenleving weerspiegelt, met als belangrijkste thema de pogingen van individuen zich staande te houden binnen de toenemende dreiging van de buitenwereld. Het verklaart mogelijk waarom het aantal twijfelende hoofdpersonages groot is. Ze zoeken naar zichzelf en naar ankers, waarbij de familieband een belangrijk uitgangspunt blijft. Er vinden afrekeningen plaats, maar er zijn ook toenaderingen. Of ze vluchten met achterlating van wat hen traditioneel had moeten, of kunnen, binden. Personages zwalpen. Ze gaan op reis en belanden in onbekende werelden en milieus die zij nooit helemaal weten te doorgronden en waarbinnen zij het hoofd boven water proberen te houden.

Dit onderzoek naar de positie van het ik in een wereld die als manipulerend wordt ervaren, levert boeiende en interessante literatuur op, waarin niet de sociale of politieke geschiedenis ons als een spiegel wordt voorgehouden, maar vooral de geschiedenis van het kleine mensenleven dat zichzelf niet kan overzien. Het leven wordt bekeken vanuit het kleine. Weinig romans kiezen voor een brede opzet waarbinnen het leven van een of meer personages van de wieg tot het graf wordt gevolgd. Meestal zoomen auteurs in op een belangwekkend moment in het heden of het niet te verre verleden en van daaruit wordt het verhaal, doorgaans chronologisch, vormgegeven. Slechts een enkele auteur waagt zich aan een afwijkend vertelstandpunt of experimentele structuur van de gebeurtenissen.

De thema’s van vlucht en ontheemding mengen zich met het maatschappelijke thema van ‘de vreemdeling’ en de vraag naar wie de barbaren zijn van onze tijd. Het debat over immigratie en racisme in de samenleving keert terug in de literatuur, met romans over de uitdagingen van de multiculturele samenleving, extremisme en de doorwerking van het koloniale verleden. In vrij veel romans spelen het verleden en de ondermijning van mythen uit de geschiedenis nog steeds een grote rol. Of het nu ging over de Tweede Wereldoorlog, de Jodenvervolging onder Hitler en in de middeleeuwen, de vele zwarte bladzijden uit ons koloniale verleden zoals de Bersiap-periode in Nederlands-Indië, het in katholieke en protestante zuilen opgedeelde Nederland van de jaren vijftig en zestig, het kleurrijke einde van de negentiende eeuw en het interbellum van de jaren twintig en dertig, het verleden bleek tal van hedendaagse schrijvers nog altijd te inspireren. Vooral onderwerpen als traumaverwerking, collaboratie, verzet en verraad kwamen daarbij aan bod. Literatuur helpt het individu zodoende om inzicht te krijgen in zijn band met het verleden. Hoewel expliciete morele boodschappen hierbij ontbreken, kreeg de jury het gevoel dat veel schrijvers uiterst ontevreden en somber zijn over de maatschappelijke en persoonlijke verhoudingen van dit moment. Er moet iets gebeuren, maar wat?

Desondanks behoudt het individu geloof in de ‘maakbaarheid’ van het leven en dit ging in meerdere romans gepaard met een aftasten van de grenzen van menselijkheid. Het leidde bij ons tot vernieuwende inzichten in de willekeur van die grenzen en de noodzaak van grensoverschrijdende bewegingen. Krijgen de voortschrijdende technologie en de ontwikkelingen in de moleculaire biologie een steeds grotere greep op de maatschappij? Verscheidene romans bieden het inzicht dat fysieke maakbaarheid begrensd is en dat grenzeloosheid alleen kan worden gevonden in het geloof, de liefde, of de poëzie.

De jury heeft genoten van romans, waarin grenzen werden overschreden en personages gewaagde relaties aangingen en gedurfde opvattingen onder ogen zagen. Waarbij een auteur nieuwsgierigheid, onbevangenheid en verbeeldingskracht wist te combineren met stilistische talenten. Juist verbeeldingskracht schept ruimte voor nieuwe uitdrukkingsvormen en nieuwe mogelijkheden. Daarmee is er een taak weggelegd voor de literatuur, als drager van de verbeeldingskracht van een samenleving.

Met pijn in het hart voor de afvallers heeft de jury de volgende auteurs en titels genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs 2017:

Walter van den Berg, Schuld – uitgeverij Das Mag
Alfred Birney, De tolk van Java – uitgeverij De Geus
Arnon Grunberg, Moedervlekken – uitgeverij Lebowski
Jeroen Olyslaegers, Wil – uitgeverij De Bezige Bij
Marja Pruis, Zachte riten – uitgeverij Prometheus
Lize Spit, Het smelt – uitgeverij Das Mag




Genomineerd

  • Walter van den Berg - Schuld

    Rapport Walter van den Berg:
    De confronterende roman Schuld van Walter van den Berg draait om een groepje mannen in Amsterdam Nieuw-West die leven op de rand van – of eigenlijk net erover – de criminaliteit. De hoofdpersoon Kevin verdient geld met het formatteren van gestolen laptops. Een ander werkt als militair in Uruzgan of keert net terug uit de gevangenis. De verschillende levensverhalen komen fragmentarisch tot stand, door wisselende perspectieven en een niet chronologische vertelwijze. Maar er is ook iets dat deze personages verbindt: een meer of minder bewust gevoel van schuld, zij het vaak diep weggedrukt onder een houding van onverschilligheid. Die fraai uitgewerkte schijnbare onverschilligheid bepaalt de sfeer van de roman.

    Van den Berg ontziet zijn hoofdpersonen niet, maar plaatst hun handelingen in hun snoeiharde context. De jonge mannen zijn stuk voor stuk het product van complexe familiesituaties of anderszins traumatiserende gebeurtenissen, en bij lange na niet in staat om hun gevoelens daarover onder woorden te brengen. Met name de dialogen tussen de mannen en hun vriendinnen blinken uit in stroefheid, en zijn in dat opzicht ook grappig. De ondertoon van onmacht maakt ze toch vooral schrijnend.

    Kevin, die als enige van deze randfiguren studeert, voelt zich verheven boven zijn omgeving, maar ook boven zijn naïeve medestudenten. Ook waant hij zich boven de wet, omdat hij van het geld dat hij verdient met laptops kraken zijn vaders schulden aflost. Hij kan worden beschouwd als een 21e-eeuwse Raskolnikov, de hoofdpersoon van Dostojevski’s Misdaad en straf. Deze roman wordt gezien als een aanklacht tegen het nihilisme van de negentiende eeuw. In het Amsterdam Nieuw-West van Schuld heerst een vergelijkbaar wereldbeeld; hier schittert de schuld in al haar facetten. In hun pogingen tot boetedoening maken de personages vaak nieuwe schulden, in een eindeloze keten. Onder de uiterst dwarse en uitgebeende stijl van Schuld gaan moeilijk te peilen gevoelslevens schuil. Dit contrast levert een voortreffelijke, kwetsbare roman op.



  • Alfred Birney - De tolk van Java

    Rapport Alfred Birney:
    In zijn roman De tolk van Java rekent Alfred Birney af met talloze mythen over ons koloniale verleden en de directe gevolgen daarvan voor de betrokkenen en hun nazaten. Enerzijds doet hij dat aan de hand van de herinneringen van een getraumatiseerde KNIL-militair in de Bersiap, de gewelddadige periode in Nederlands-Indië die begon na de capitulatie van de Japanners in 1945 en eindigde met de politionele acties van 1947 en 1949. Deze bloedige, wrede tijd wekt de schrijver op een originele en bovenal volstrekt geloofwaardige manier tot leven.

    Morele kwesties zoals verraad en loyaliteit, die in dit deel van de roman een belangrijke rol spelen, worden versterkt door de gejaagde, meeslepende documentaire stijl. Die stijl is zo trefzeker, dat de lezer het er vaak benauwd van krijgt en zich bijna medeplichtig voelt aan de beschreven wreedheden. In een tweede verhaallijn vertelt Birney het relaas van de gekwelde zoon van de KNIL-militair in het benauwende Nederland van de jaren zestig, waarin over de dekolonisatie van Nederlands-Indië werd gezwegen. Huiselijk geweld, kindermishandeling, jeugdtehuizen, verscheurdheid tussen twee culturen en de verhouding tussen een angstige zoon en een psychisch gestoorde vader voeren hier de boventoon. Naast het vele geweld biedt Birney in dit al even beklemmende deel van de roman ook vermaak aan de hand van droge, humoristische dialogen. Net als in het relaas van de vader is ook nu de stilistische gave van de auteur allesbepalend, omdat die de zoon de mogelijkheid biedt om de onafgebroken vernederingen door zijn vader te relativeren en hij er de kracht aan ontleent om verder te leven.

    Het geheel levert een beklemmende, veelzijdige en literair uitstekende roman op, die niet alleen een besmette periode uit onze geschiedenis in een nieuw daglicht stelt, maar die ook de blijvende gevolgen van een burgeroorlog voor gewone mensen op een indringende wijze belicht.



  • Arnon Grunberg - Moedervlekken

    Rapport Arnon Grunberg:
    ‘Leven is niet sterven.’ Als een evenwichtskunstenaar, wankelend boven de leegte, zo portretteert Arnon Grunberg in Moedervlekken de mens. Hij boort diep in de lagen van zorgzaamheid en onmacht. Zijn roman is een ingenieuze constructie, opgetrokken uit ervaring en rechtgehouden door verbeelding. Net zoals zijn protagonist.

    Hij zou een verpersoonlijking van onze tijd kunnen zijn. De gescheiden psychiater Kadoke leeft van aandacht voor noodgevallen. In het crisiscentrum voor suïcidepreventie behoedt hij zijn patiënten voor zelfvernietiging. Hij verdoezelt zijn machteloosheid achter de efficiënte oppervlakkigheid van zijn interventies en protocol. Een afstandelijke professional is hij, maar niet apathisch. Thuis zorgt hij zelf voor een noodgeval. Hij vergrijpt zich aan een van de verzorgsters van zijn hulpbehoevende moeder. Hij verliest zijn grip op het bestaan als ze vertrekken. Steeds dreigender en intiemer wordt de wederzijdse afhankelijkheid tussen de moeder en de lijdzame zoon. Hij is bang haar te verliezen. Wanneer Kadoke een automutilerende patiënte in huis neemt om voor zijn door de kampen getraumatiseerde joodse moeder te zorgen, wordt veel duidelijk. Lijdenden en zorgenden gijzelen elkaar. In Grunbergs roman is iedereen bang om overbodig te zijn.

    Hij is genereus voor zijn personages vol tegenstrijdigheden. In komische, wrange, alledaagse en ontroerende scènes van kleinmenselijkheid biedt hij een breed perspectief op existentiële thema’s. Hij oordeelt niet. Hij trekt geen grens tussen gezond en ziek. Alledaagse taferelen vloeien over in absurde. De waan versterkt de geloofwaardigheid. Grunberg schetst in verschillende toonaarden de gemaskeerde eenzaamheid en de onverslijtbaarheid van trauma’s. Dat doet hij zonder sentimentaliteit of retoriek. In zijn dialogen krijgen zowel het gestuntel als de grootspraak een kans. Grunberg is een scherp observator en groot stilist. Hij maakt de zware dingen licht, de rauwe zaken teder. Hij levert zijn hoofdpersonage over aan introspectie waarin hij zijn twijfel kan bezweren. Leven is misschien leren sterven.



  • Jeroen Olyslaegers - Wil

    Rapport Jeroen Olyslaegers:
    De zeer boeiende en meeslepende roman Wil van Jeroen Olyslaegers wijkt sterk af van gebruikelijke romans over de Tweede Wereldoorlog. In dit boek geen strijd tussen goed en kwaad, geen blik van een personage of een schrijver die het allemaal achteraf beter weet. Maar een vertwijfelde poging van een stokoude man om in het heden rekenschap af te leggen van zijn rol bij de bezetting van Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe raakte hij betrokken bij de Jodenvervolging in die stad? Wat deed hij eraan om niet steeds dieper weg te zinken in onoverzichtelijk geweld en verregaande wandaden? Hoe kwam het dat hij al zijn dichterlijke aspiraties uiteindelijk opgaf?

    Bijzonder overtuigend is de romanconstructie: de oude man vertelt zijn wederwaardigheden aan een achterkleinzoon. Dit geeft de schrijver de gelegenheid de lezer te confronteren met de vraag hoe hij of zij zich zou opstellen, mocht het ooit weer zover komen. Impliciet klinkt deze vraag door naar de maatschappelijke situatie van nu zonder dat dit leidt tot al te zwaar aangezet moralisme. Olyslaegers maakte van zijn hoofdfiguur een overtuigende anti-held, die weliswaar zwelgt in zelfmedelijden en alles probeert goed te praten, maar die toch steeds ongenadig met zichzelf in debat gaat. Zijn vertwijfeling wordt die van de lezer. Dit alles is geschreven in een voortjagende, dwingende en groteske, maar altijd aangrijpende stijl, die de existentiële nood van de verteller voortreffelijk weergeeft. Vorm en inhoud vallen in deze roman samen. De beschrijvingen van cafés, van razzia’s, van duistere complotten voeren de lezer langs diepe dalen van onmenselijk gedrag, maar geven tegelijkertijd een fraai, expressionistisch beeld van Antwerpen in die tijd. Daar komt nog bij dat Olyslaegers zijn zinnen heeft doordesemd met een zeer authentiek aandoend Antwerps patois. Al met al brengt Wil een duistere periode op onnavolgbare manier opnieuw tot leven.



  • Marja Pruis - Zachte riten

    Rapport Marja Pruis:
    In een fascinerende roman onderzoekt Marja Pruis de grenzen van authenticiteit en de wil alles te verklaren. Zowel in het leven als in het lezen. Pruis vertrouwt de lezer, die mag verdwalen in haar literair essayistisch spiegelpaleis. Het boek is een ode aan het meanderen en het afwijken van de geplaveide denkwegen.

    Zachte riten drijft op de stem van poëziedocent Guusje Bouhuys. Bouhuys wil jonge studenten de schoonheid van het ongrijpbare bijbrengen. Zwemmend in een stroom van gedachten, herinneringen, gesprekken, verhalen en ontmoetingen, zoekt ze houvast in haar eigen bestaan. Ze stelt zich vele vragen: over mannelijkheid en vrouwelijkheid, over soorten liefdes en verraad, over decorum en naaktheid. Haar vriendin is ongeneeslijk ziek. Ze worstelt met het gemis van haar broer die verdween tijdens een missie in Afghanistan. Ze stemt in met de vraag bewijskracht te verzamelen voor vermeend plagiaat van haar vriend die onderzoek verricht naar de relatie tussen slaap en creativiteit. Er sluimeren vele perspectieven in de compositie die Bouhuys van haar bestaan poogt te maken. Er resoneren vele stemmen in de echokamer die zij is.

    Onzekerheid en branie, waarheid en leugen, het zijn geen tegenstellingen in dit werk van Pruis. Het zijn plekken waartussen haar hoofdpersonage zich beweegt om de kracht van het vermoeden te vinden.

    In deze stilistisch zeer sterke roman verweeft Pruis vorm en inhoud. Ze citeert, ze borduurt voort op wat zij en anderen gezegd en geschreven hebben. Ze giet haar denken over in levendige dialogen. Ze zoekt geen mal, geen zekerheid, geen houvast. Ze laat het leven door de literatuur stromen. Pruis zweert het eenduidig narratieve af. In haar diepgaand verhaal lopen vele parallelle lijnen, soms kruisen ze elkaar en zo vormen ze een organisch literair landschap.



  • Lize Spit - Het smelt

    Rapport Lize Spit:
    In de strak geregisseerde roman Het smelt van Lize Spit keert een jonge vrouw na dertien jaar terug naar haar geboortedorp, het Vlaamse Bovenmeer. In haar kofferbak ligt een smeltend blok ijs. Onderweg worden scènes van de reis afgewisseld met flashbacks naar Eva’s jeugd. Gaandeweg wordt duidelijk dat ze zwaar getraumatiseerd is door een vriendschap die haar destijds voor onmogelijke keuzes heeft gesteld, onmogelijk bij gebrek aan alternatieven in een uitzichtloos gat als Bovenmeer. Naarmate het ijs smelt wisselen de scènes elkaar steeds sneller af, totdat beide verhaallijnen samenkomen in een dramatische ontknoping.

    Van het begin af aan is in deze ijzersterke roman duidelijk dat Het smelt geen ontroerend verhaal is van een romantische plattelandsjeugd. Eva beleeft spannende momenten met haar twee puberende vrienden, haar anorectische zusje en haar alcoholistische moeder. Als lezer ben je je voortdurend bewust dat deze ‘plattelandsavonturen’ niet zonder consequenties kunnen blijven. De rekening wordt gepresenteerd in de vorm van een paar seksueel schokkende taferelen die niemand wil associëren met de kindertijd. Spits roman is meedogenloos in de onthulling dat kinderen wreed kunnen zijn in hun egocentrisme, en veel te toegeeflijk in hun drang om ergens bij te horen.

    In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden is Het smelt geen climate fiction. Wel getuigt deze onconventionele streekroman van een sterk ecologisch bewustzijn. De dreiging van verlaten boerenerven, donkere fietswegen of verzengende zomerluchten spelen nadrukkelijk een rol in het verhaal. Het magistraal beschreven landschap is een personage dat in de haarvaten van de vertelling doordringt en doorklinkt in de dialogen van de karakters. In dit landschap, dat Eva tegelijkertijd eigen en vijandig is, vecht ze voor wat haar lief is.



Longlist

Naar de overzichtspagina

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •