Gouden Lijst 2017

Ga direct naar

Details:


Op 16 maart 2017 werden de 5 genomineerden bekendgemaakt. Op 21 april 2017 werden hieruit de winnaars van de Gouden Lijst 2017 gekozen en bekendgemaakt In 7Days, de weekkrant voor jongeren.



Uitreikingsrapport:

Juryrapport Gouden Lijst 2017:

De jury van de Gouden Lijst 2017, bestaande uit:

Jörgen Apperloo
Ingrid Bon
Jozefien de Leest
Evy van Raak
Janneke van der Veer, voorzitter

heeft de volgende boeken voorgedragen ter bekroning met een Gouden Lijst of een Eervolle Vermelding. De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek heeft deze voordracht overgenomen.

GOUDEN LIJST:
Oorspronkelijk Nederlandstalig jeugdboek:
Hoe Tortot zijn vissenhart verloor – Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda - Em. Querido’s Kinderboeken Uitgeverij

Vertaald jeugdboek:
Suzy en de kwallen – Ali Benjamin - Van Goor

EERVOLLE VERMELDINGEN:
Oorspronkelijk Nederlandstalig jeugdboek:
Als de bergen huilen – Gerda Van Erkel - Davidsfonds | Infodok

Vertaald jeugdboek:
De Wonderlingen – Brian Selznick – Lannoo

Vertaald jeugdboek:
Mij niet gezien – Meg Rosoff - Uitgeverij Luitingh-Sijthoff


ALGEMENE INLEIDING:
Er gebeurt veel in het leven van een twaalf- tot vijftienjarige. De veranderingen in deze periode op persoonlijk en sociaal vlak zijn misschien wel de ingrijpendste in een mensenleven. De transformatie van kind naar puber gaat dan ook vrijwel nooit zonder slag of stoot. Hoe die ontwikkeling precies verloopt, is echter niet te zeggen. Tempo en heftigheid van het proces variëren van jongere tot jongere.

Dat alles maakt dat de groep van 12-15-jarigen niet eenduidig kan worden omschreven. De onderlinge verschillen zijn groot. Die schakeringen zijn ook aanwezig in het leesgedrag. Er zijn twaalfjarigen die al zo ver in hun ontwikkeling zijn dat ze naar de youngadultboeken grijpen, er zijn vijftienjarigen die uitsluitend fictie voor twaalfjarigen en ouder lezen, sommigen laten boeken helemaal links liggen en weer anderen vinden louter leesplezier in strips.

Het boekenaanbod voor de bovengenoemde groep lezers laat een vergelijkbare heterogeniteit zien. Bij de stapel boeken waarover de jury van de Gouden Lijst 2017 zich heeft gebogen, zaten titels die naar het oordeel van de jury gericht zijn op jongeren bij wie de groei naar volwassenwording net is gestart en er waren er ook die volgens de juryleden meer geschikt zijn voor degenen die al verder in dat proces zijn. Dat maakte de vergelijking van de verschillende boeken tot een uitdagende opdracht die de jury met veel enthousiasme en plezier heeft uitgevoerd.

Dit jaar werden er door de uitgevers 44 boeken ingestuurd, 19 in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig en 25 in de categorie Vertaald. In tegenstelling tot voorgaande jaren zijn er dus meer vertaalde boeken ingestuurd dan oorspronkelijk Nederlandstalige. De achtergrond van deze ontwikkeling is vooralsnog niet duidelijk. Hoe dan ook, de jury vindt het jammer dat de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalige boeken achterblijft bij de categorie Vertaalde boeken. Ze hoopt dat Nederlandstalige schrijvers én uitgevers hierin een uitdaging zien om zich in de toekomst nadrukkelijker op de leeftijdsgroep 12-15 jaar te richten. Het is immers een groep jongeren met tal van andere interesses, waardoor de belangstelling voor boeken en lezen gemakkelijk onder druk kan komen te staan. Om de aandacht vast te houden en om de overgang van kinderboeken naar boeken voor oudere lezers soepel te laten verlopen, is het belangrijk dat het aanbod aan mooie boeken voor deze groep op peil is. Ook in verband met de leescampagne De Weddenschap, waarbij drie BN’ers vmbo’ers en mbo’ers uitdagen om in zes maanden drie boeken te lezen, liggen hier prachtige kansen.

Alle ingestuurde boeken zijn uitgegeven in 2016, dat is uitgeroepen tot ‘Jaar van het Boek’. ‘Boeken verrijken ons leven. Ze brengen ontroering en plezier. Boeken spelen een grote rol bij het vormen van onze cultuur en identiteit. Boeken laten zien wie we zijn, als mens én als samenleving’, was er op de website van dit langlopende evenement te lezen. Vanuit dat idee zijn gedurende het hele jaar activiteiten georganiseerd om nog meer dan andere jaren de aandacht te vestigen op boeken en het belang van lezen. Ook binnen het voortgezet onderwijs vonden activiteiten plaats waarmee aangesloten werd bij het 2016 Jaar van het Boek, zoals de campagne ‘Momentje vrij? Boek erbij!’ van de Leescoalitie, waarmee het lezen tijdens lesvrije momenten werd gestimuleerd.

De achterliggende gedachte van alle boeken- en leesfestiviteiten in het kader van het 2016 Jaar van het Boek werd in het tijdschrift Lezen treffend geformuleerd door Nina Schouten: ‘Voor iedereen is er een boek, een boek dat je ráákt’. Een boek dat je raakt. Voor de jury van de Gouden Lijst 2017 was dat een belangrijk criterium bij het kiezen van de genomineerde boeken en uiteindelijk de twee winnende boeken. Hoe raakt het boek de lezer? Welk effect heeft het op de doelgroep? Het waren zwaarwegende vragen in het selectieproces. Immers, een boek dat raakt, zet aan tot nadenken, brengt de lezer verder of kan houvast bieden – waardevolle effecten in een fase waarin de ontwikkelingen in het eigen leven soms amper bij te houden zijn.

Een ander belangrijk criterium was de mate van originaliteit. Hoe origineel is het thema of de uitwerking ervan? In hoeverre brengt het boek iets nieuws? Aan ‘meer van hetzelfde’ is niet direct behoefte, stelde de jury vast. Het gaat erom dat een boek verfrissend is en dat het verrast.

Vanzelfsprekend speelden bij het selectieproces ook taalgebruik en stijl een rol evenals de wijze waarop de hoofdpersonen zich ontwikkelen. En last but not least is ook aandacht geschonken aan de vormgeving van de boeken. In hoeverre spelen illustraties een rol? Oogt het boek aantrekkelijk? Een mooie of bijzondere vormgeving kan een lezer per slot van rekening over de streep trekken om het boek te gaan lezen.

Aan de hand van de genoemde criteria zijn er in de eerste ronde twaalf boeken geselecteerd: drie oorspronkelijk Nederlandstalige en negen vertaalde. Over deze twaalf boeken is intensief gediscussieerd, waarna er vijf overbleven die de jury vanwege hun uitzonderlijke kwaliteiten graag extra onder de aandacht wil brengen bij lezers tussen de twaalf en vijftien jaar.

Benny Lindelauf en Ludwig Volbeda laten in Hoe Tortot zijn vissenhart verloor in woord en beeld de dwaasheid van het oorlogsbedrijf zien. Humor, prachtig taalgebruik en aansprekende tekeningen met een overvloed aan details maken Hoe Tortot zijn vissenhart verloor tot een bijzondere uitgave, die een brede doelgroep zal aanspreken.

Suzy en de kwallen is een ontroerend, in heldere taal geschreven verhaal over rouwverwerking, een thema dat op buitengewoon originele wijze is uitgewerkt. Het is ook een verhaal over het verloren gaan van vriendschap, een pijnlijk proces dat menig lezer zal kunnen herkennen.

Zowel de goed uitgewerkte karakters als de rijke, beeldende stijl in Als de bergen huilen maken diepe indruk. Beide aspecten dragen bij aan een aangrijpend verhaal over de bijzondere vriendschap tussen twee jongens.

De Wonderlingen is een boek dat in meer dan één opzicht een uitdaging biedt aan de lezer. In een originele en eigenzinnige combinatie van proza en tekeningen wordt de lezer zo meegezogen in de verschillende verhaallijnen dat lange tijd niet duidelijk is dat er onder de oppervlakte nog een ander verhaal schuilgaat.

Mij niet gezien vertelt op indrukwekkende wijze hoe Mila zich staande weet te houden te midden van volwassenen die nogal onhandig met elkaar en met hun kinderen omgaan. Daarbij is het verhaal rijk aan gevoelens en gedachten over hoe relaties kunnen werken. Mila wordt een stukje volwassener en de lezer wellicht ook.

Elk van deze vijf boeken heeft de jury geraakt. Het zijn boeken die blijven boeien en waarin steeds weer iets nieuws kan worden ontdekt. Ze verdienen een ereplaats in de boekenkast. En dat niet alleen, het zijn boeken die zo belangrijk zijn dat ze moeten worden gedeeld.

Lees en herlees ze!



Gouden Lijst

  • Ali Benjamin - Suzy en de kwallen

    Natuurlijk, er zijn meer boeken voor jongeren waarin de hoofdpersoon treurt over het verlies van een overleden vriend of vriendin. Het is een thema dat lezers in de leeftijd van twaalf tot vijftien jaar aanspreekt. Niet dat zij zich allemaal in het thema zullen herkennen – gelukkig maakt niet iedere jongere mee dat een leeftijdgenoot overlijdt – maar iedereen kan zich wel een beeld vormen hoe ingrijpend een dergelijk verlies is. Goede vrienden hebben is immers belangrijk in deze levensfase en het idee dat die er op een dag niet meer zijn, is onverdraaglijk.

    Op grond hiervan zou op het eerste gezicht kunnen worden vastgesteld dat het thema in Suzy en de kwallen niet bijster origineel is. Het tegendeel is echter het geval, vooral door de onalledaagse uitwerking van het onderwerp. Zo valt op dat de dertienjarige, tamelijk eenzame Suzy nogal wat kenmerken van een nerd heeft, terwijl nerds in verhalen meestal jongens zijn. Aan de hand van een minutieus uitgevoerd onderzoek naar het leven van kwallen probeert ze te bewijzen dat haar vriendin Franny bij het zwemmen niet ‘zomaar’ is verdronken, maar dat een giftige kwallenbeet haar dood heeft veroorzaakt. Het is voor Suzy onacceptabel dat niemand haar kan vertellen wat er met Franny, die goed kon zwemmen, is gebeurd.

    ‘Sommige dingen gebeuren gewoon, had mijn moeder gezegd. Dat vond ik een verschrikkelijk antwoord, echt het allerergste.’

    Steun en inspiratie voor haar plan vindt Suzy in een uitspraak van haar docente algemene natuurwetenschappen:

    ‘Mevrouw Turton zei een keer dat als er iets gebeurt wat niemand kan verklaren, dat zoiets dan het begrip van de mens te boven gaat. En dat je daarvoor de wetenschap nodig hebt. Dat de wetenschap iets is waarmee je een verklaring kunt vinden die nog niemand heeft.’

    Ook de dood van Franny moet dan verklaarbaar zijn, denkt Suzy. In haar onderzoek, dat moet resulteren in een werkstuk voor school, gaat ze heel ver. Ze zoekt contact met kwallendeskundigen en doet een serieuze poging om een van hen op te zoeken in Australië. Ondertussen raakt ze steeds meer geïsoleerd van haar omgeving, zowel thuis als op school, ook doordat ze kort na de dood van Franny is gestopt met praten.

    ‘In de eerste drie weken van de tweede klas leerde ik vooral één ding heel goed: dat je onzichtbaar kunt worden door gewoon niks te zeggen.’

    Het proces dat Suzy doormaakt wordt geloofwaardig en in klare taal - met dank ook aan vertaalster Lidwien Biekmann - beschreven. De bijna obsessieve wijze waarop Suzy bezig is met haar kwallenonderzoek is niet alleen invoelbaar, het ontroert ook, zonder dat het pathetisch of sentimenteel wordt. De betrokkenheid van de lezer wordt nog verdiept door het beeld dat via flashbacks wordt geboden van de vriendschap tussen Suzy en Franny en hoe de twee meisjes uit elkaar groeiden. Door dat laatste was er in feite nog maar weinig over van hun band, al wil Suzy dat eigenlijk niet geloven. Juist dat aspect maakt het rouwproces voor haar extra pijnlijk, ook door haar immens grote schuldgevoel over iets wat ze Franny in een ultieme poging de oude vriendschap te herstellen, heeft aangedaan.

    Als lezer hoop je dat het goed afloopt met Suzy, dat ze het gewone leven weer kan oppakken. Heel voorzichtig lukt haar dat uiteindelijk. In die zin is Suzy en de kwallen ook een hoopvol verhaal, dat houvast en troost biedt.

    Suzy en de kwallen is een prachtig boek. De uitwerking van het thema is origineel, het taalgebruik is toegankelijk en helder, en de karakterontwikkeling is sterk. Daarbij is het psychologische proces op geslaagde wijze verweven met interessante informatie over kwallen. Het zijn feitjes die je als lezer direct wilt delen met de omgeving: ‘Wist je dat kwallen….?’

    Ook is het boek aantrekkelijk vormgegeven: het boekblok is rijkelijk ‘bestrooid’ met afbeeldingen van kwallen, terwijl de zes delen waarin het verhaal volgens de opzet van een wetenschappelijk onderzoek is verdeeld – doel, hypothese, achtergrond, variabelen, werkwijze, resultaten en conclusie – voorafgegaan worden door een verfijnde pentekening van een kwal.

    Suzy en de kwallen is een boek dat in alle opzichten overtuigt en raakt, een boek dat veel mogelijkheden tot identificatie biedt, een boek dat compleet is. Om die reden kent de jury met veel genoegen aan Suzy en de kwallen de Gouden Lijst 2017 toe in de categorie Vertaalde jeugdboeken.



  • Benny Lindelauf - Hoe Tortot zijn vissenhart verloor

    Er zijn maar weinig kinder- en jeugdboeken waarin op nadrukkelijke wijze de spot wordt gedreven met oorlog, het leger en alles wat daarbij hoort. In Hoe Tortot zijn vissenhart verloor is dat wel het geval, van de eerste tot de laatste bladzijde. Vele pakkende zinnen onderstrepen dit originele thema.

    ‘Die week werd een nieuwe veldslag geleverd. In die dagen werden plek en tijdstip ruim van tevoren afgesproken. Dat was niet alleen uit beleefdheid; oorlog was een kostbare zaak, tijd was geld. Als beide legers elkaar eerst moesten zoeken voordat ze elkaar te lijf konden gaan…’

    Het is een zin die de lezer prikkelt. Wat gebeurt hier? Waar gaat dit over? Je kunt niet anders dan verder lezen en je laten betoveren door het ongewoon geestige en absurdistische verhaal over veldkok Tortot, die dankzij zijn grote gewiekstheid keer op keer weet te ontkomen aan het oorlogsgevaar. En niet alleen redt hij zijn eigen leven, ook dat van Halve George, een ernstig verminkte kindsoldaat, die zich heeft verstopt in een augurkenvat, weet hij te beschermen.

    Via Tortot laten auteur Lindelauf en illustrator Volbeda in een harmonieus samenspel van woord en beeld de dwaasheid van oorlog tot in de finesses zien. Denk aan het door de auteur opgevoerde handboek Keurig Oorlogvoeren. Het staat er zo terloops, dat de lezer bijna zou denken dat ordentelijke oorlogsvoering echt bestaat. Ook het feit dat Tortot zondermeer van het ene leger naar het andere overstapt, tekent de waanzin van het oorlogsbedrijf:

    ‘Later, véél later, toen Tortot stokoud en kinds was, zei hij wanneer men hem vroeg naar zijn ervaringen als oorlogskok ten tijde van de Grote Oorlogen, dat hij zijn hele leven trouw hetzelfde leger gediend had.

    ‘Hetzelfde leger?’

    ‘Hetzelfde leger.’

    ‘Maar welk leger was dat dan?’

    ‘Wat een domme vraag!’ antwoordde Tortot dan. ‘Het leger dat won natuurlijk! Ik diende altijd het leger dat won!’

    En dan schaterde hij het uit en daarna moest hij huilen, weerloos als een kind.’


    Daarbij wordt het verhaal in prachtige taal verteld, licht-ironisch, beeldend, zonder bombast. Een stijl die soms, ook vanwege de vele nonsensicale elementen, doet denken aan die van Annie M. G. Schmidt, zonder daarbij afbreuk te doen aan de unieke verteltrant van Benny Lindelauf. De auteur lijkt zelf verbaasd te zijn over de mogelijkheden die de taal hem biedt. Via Tortot spreekt hij er zijn verwondering over uit:

    ‘Was het niet vreemd wat woorden konden doen? Dat je er een junidag van kon maken? Of een scheef huisje met een scheef tuintje? Of alles tegelijk?’

    Inderdaad, als je zo kunt schrijven als Lindelauf doet, dan kun je alles verbeelden. Soldaten kunnen dan zelfs worden opgevoerd als koeien:

    ‘Met de dooi en intrede van de lente werd de oorlog hervat. Soldaten braken uit als koeien na een lange winter. Om negen uur precies denderden ze het afgesproken slagveld op alsof het het sappigste weideveld was. Van beide zijden werden de meest ingenieuze manieren bedacht om elkaar om zeep te helpen. Vaak was de inventiviteit van het andere kamp zo groot dat de generaals van de tegenpartij luidkeels klapten in hun behandschoende handen. Ere wie ere toekomt tenslotte.’

    Met dergelijke beschrijvingen laat de auteur zien dat hij een rasverteller is, die zijn lezers van begin tot eind weet mee te slepen in de door hem gecreëerde wereld. Hetzelfde kan worden gezegd van Ludwig Volbeda. Zijn schitterende pentekeningen – verfijnd, gedetailleerd en vol humor – verbeelden niet alleen grote scènes uit het verhaal, maar ook ogenschijnlijk minder belangrijke details. Het zijn tekeningen die naadloos aansluiten bij de karikaturale wijze waarop de oorlogsvoering wordt beschreven. Tekeningen ook waar je naar blijft kijken en waarin je steeds nieuwe dingen ontdekt.

    Hoe Tortot zijn vissenhart verloor boeit tevens door de ontwikkeling die Tortot doormaakt. Aanvankelijk wil hij weinig weten van Halve George, die bij hem bescherming zoekt. Toch zorgt de kok met het koude vissenhart voor de zwaar getroffen jongen en ontstaat er een zekere vriendschap. Het is een relatie die raakt, ook al wordt het nooit emotioneel, zoals past bij een absurdistisch verhaal.

    De combinatie van een ongekend humoristische vorm van absurdisme, het fraaie taalgebruik en de vele aansprekende tekeningen zal een grote groep aanspreken, ook de minder ervaren lezers. Bovendien kan het boek door zijn thematiek worden ingezet bij educatieve projecten, bijvoorbeeld bij vakken als maatschappijleer en geschiedenis. In dat verband heeft het verhaal ook alles in zich om te worden voorgelezen.

    Hoe Tortot zijn vissenhart verloor doet precies wat een goed boek moet doen: uitnodigen, uitdagen, meeslepen én na laten denken over een universeel thema. Een thema dat uiterst actueel is in verband met de huidige mondiale ontwikkelingen waarin alternative facts naast objectieve waarheden worden opgevoerd. Eenmaal gepakt door het verhaal, raak je er steeds meer van overtuigd: oorlog is dwaasheid.

    ‘Het grootste misverstand, dacht Tortot, was de gedachte dat militaire triomf het gevolg was van slimme beslissingen, tactisch inzicht en grote moed van de overwinnaar. Het tegendeel was waar. Oorlogen werden vooral gewonnen door domheid, onbenul en angst van de verliezers.’

    Vanwege de buitengewone originaliteit, de compleetheid van het verhaal, het overtuigende absurdisme en de opvallend goede en rijke vertel- en tekenstijl, kent de jury met heel veel plezier aan Hoe Tortot zijn vissenhart verloor de Gouden Lijst 2017 toe in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalige jeugdboeken.

    Details:
    Illustraties: Ludwig Volbeda


Eervolle vermelding

  • Meg Rosoff - Mij niet gezien

    Rapport Meg Rosoff:
    In 2016 won Meg Rosoff de Astrid Lindgren Memorial Award. Mij niet gezien, waarvan de Engelse editie al in 2013 verscheen, laat zien dat het toekennen van deze prestigieuze prijs terecht is. Het verhaal over de twaalfjarige Mila die met haar vader Gil op zoek gaat naar diens spoorloos verdwenen jeugdvriend Matthew heeft een aantal uitzonderlijke kwaliteiten.

    Het boek laat op een geloofwaardige manier door de ogen van een twaalfjarige zien hoe volwassenen soms een puinhoop van hun leven maken en hoe dat ingrijpt op het leven van anderen, in het bijzonder hun kinderen. Mila wordt daarmee geconfronteerd via Matthew en zijn vrouw, maar ook via haar beste vriendin Catlin, die worstelt met de ruzies en de op handen zijnde scheiding van haar ouders. Mila beseft daarmee dat volwassenen niet onfeilbaar zijn.

    Het verhaal beschrijft bovendien op genuanceerde wijze hoe oude (vriendschaps)banden kunnen worden verbroken en hoe nieuwe worden gevormd, zowel tussen volwassenen als tussen jonge mensen. Centraal bij dit alles staat Mila’s eigen ontwikkeling, van kind-zijn naar volwassenheid.

    Daarbij is Mila een uniek personage. Ze is hoogsensitief, voelt en ziet dingen die voor anderen niet direct duidelijk zijn. Dit is geen gelukkig thuis, is haar eerste indruk van het huis waarin Matthew met zijn gezin woont. Ik tuur in zielen. Daarmee benoemt ze zelf deze gevoeligheid, die haar in staat stelt situaties, gedachtegangen en gevoelens te doorgronden. Door deze ‘gave’ maakt Mila een volwassen indruk, wat versterkt wordt door de manier waarop ze de problemen van de volwassenen analyseert. Systematisch zet ze bijvoorbeeld op een rijtje wat er met Matthew kan zijn gebeurd. Deze eigenschap van Mila zou een onnatuurlijke indruk kunnen maken, maar ze wordt, hoewel minder nadrukkelijk, daarnaast als een ‘gewoon’ kind beschreven, als een twaalfjarige die zich soms verbaast over het gedrag van volwassenen. Doen mensen dat soort dingen ook, vraagt ze zich af als ze ontdekt dat Matthew rond dezelfde tijd zowel zijn vrouw als zijn minnares zwanger heeft gemaakt. En ze is zeer geschokt, zoals bij haar leeftijd past, als ze erachter komt dat haar ouders vanaf het begin wisten wat er met Matthew aan de hand was en dus tegen haar hebben gelogen. Tegelijkertijd realiseert ze zich dan dat ze ondanks haar goede observatievermogen niet in staat is geweest de situatie juist in te schatten. Die gelaagdheid maakt van Mila een overtuigend karakter.

    Opvallend is ook de stijl waarin het verhaal is geschreven, helder en met treffende observaties en overdenkingen. Vertaalster Jenny de Jonge heeft daarbij haar werk voortreffelijk gedaan. De ene rake zin na de andere komt voorbij, vooral in de weergave van de gedachten en gevoelens van Mila:

    ‘Ik vraag me af op welk moment een kind een persoon wordt. Gebeurt het plotseling, of langzaam, in fasen? Is er een leeftijd, een week, een moment waarop alle geheimen van het universum worden geopenbaard en de volwassenheid op een wolk uit de hemel neerdaalt en voorgoed je hersenen verandert? Zal het kind dat ik ben zich op een dag stilletjes uit de voeten maken om nooit meer terug te keren?’

    ‘De as van een oude vriendschap zweeft door de lucht en daalt neer en vormt een klein hoopje onder de ontbijttafel.’

    ‘Ik zal niet altijd gelukkig zijn, maar met een beetje geluk blijft me misschien de ondraaglijke pijn bespaard dat ik bijdraag aan het leed van de wereld.’

    Scherp zijn ook de gedachten die Mila over taal heeft. Zo stelt ze:

    ‘Ik heb moeite met het idee dat je geen moedertaal zou hebben. Zou je je een zwerver in je eigen hoofd voelen? Ik kan me niet voorstellen dat je geen taal hebt waar je thuishoort. Een taalwees.’

    Alles bij elkaar is Mij niet gezien een fijn boek. Enerzijds leest het als een spannende thriller, waarin het draait om de vraag wat er met Matthew is gebeurd. Anderzijds nodigt het boek uit tot nadenken, tot reflectie, over de relatie tussen kinderen en volwassenen bijvoorbeeld, over vriendschap, over rouw en schuldgevoel, over taal… Een boek dat lezers veel te bieden heeft.



  • Brian Selznick - De Wonderlingen

    Rapport Brian Selznick:
    In 2016 verzorgde kinderboekenschrijver Harm de Jonge de jaarlijkse Annie M.G. Schmidtlezing. Zijn voordracht, getiteld ‘Het paradijs van de fantasie’, was een hartstochtelijk pleidooi voor boeken die de verbeelding prikkelen, boeken die de lezer laten opgaan in een fictieve wereld. De Wonderlingen van de Britse schrijver Brian Selznick is zo’n boek. Dubbeltalent Selznick neemt de lezer daarin zelfs mee naar verschillende werelden en hij doet dat door middel van een razendknappe constructie, zoals hij eerder deed in De uitvinding van Hugo Cabret en Het wonderkabinet. Net als die boeken bestaat De Wonderlingen uit een niet-alledaagse combinatie van proza en beeld, waarbij er verschillende verhaallijnen zijn.

    Op de eerste 389 bladzijden van het boek krijgt de lezer via paginagrote potloodtekeningen op filmische wijze de geschiedenis van een bijzondere acteursfamilie voorgeschoteld, een geschiedenis die in 1766 begint met de avonturen van Billy Wonderling. Stuk voor stuk zijn het tekeningen die emoties als angst, verbijstering, geluk en verdriet op treffende wijze verbeelden. Daarna volgt een prozadeel van bijna tweehonderd bladzijden. Dit gedeelte speelt in 1990 en vertelt hoe de van kostschool weggelopen Joseph in Londen terechtkomt bij zijn nogal excentrieke oom Albert. Alles aan oom Albert is anders dan Joseph gewend is: zijn wonderlijke kleding, zijn eigenaardige bezigheden en gewoontes, de negentiende-eeuwse inrichting van zijn huis… Door nieuwsgierigheid gedreven wil Joseph samen met het buurmeisje Frankie de raadsels rond oom Albert en zijn huis oplossen. In die spannende zoektocht wordt de lezer meegenomen. Stukje bij beetje wordt zo de geschiedenis van de Wonderlingen ontrafeld. Joseph meent uiteindelijk te weten hoe het zit met de acteursfamilie en hoe hij en oom Albert daarvan deel uitmaken. Het blijkt echter allemaal anders te zijn. Joseph is op het verkeerde been gezet en met hem de lezer ook. Aut Visum Aut Non, ofwel ‘Je ziet het of je ziet het niet’, is dan ook de regelmatig terugkerende boodschap in dit deel van het verhaal. Een boodschap die ook geldt voor het derde deel, waarin middels tekeningen een blik in de toekomst wordt geworpen. Hoe het verhaal dan ook precies eindigt, komt de lezer niet te weten. De interpretatie van de tekeningen wordt aan hemzelf overgelaten. Aut Visum Aut Non.

    Aldus heeft het boek verschillende lagen, die in een spannend verband worden gepresenteerd. In het Nawoord wordt aan die gelaagdheid nog een verrassende extra dimensie toegevoegd: De Wonderlingen blijkt gebaseerd op de werkelijkheid, te weten het leven van twee Londense mannen.

    Met dit alles kan De Wonderlingen met recht een boek worden genoemd, zoals Harm de Jonge ze heeft aanbevolen in de Annie M.G. Schmidt-lezing 2016. Het is een verhaal over verhalen. Het nodigt de lezer uit verder te kijken dan wat er letterlijk staat. In die zin daagt De Wonderlingen uit. Het is een boek waarin de lezer wordt meegevoerd en dat de verbeelding prikkelt. De originele vorm waarin tekst en beeld zijn gecombineerd, speelt daarbij een grote rol.

    Een woord van lof ook voor de stijl waarin het boek is geschreven: het vlotte taalgebruik, de levendige dialogen en de beschrijvingen die de spanning rond de gebeurtenissen benadrukken:

    ‘Het rook er stoffig en springlevend, een vreemde combinatie van zweet en hout, kaarsen en elektriciteit, alsof het wezen van iedereen die er ooit had rondgelopen in de lucht was blijven hangen.’

    Vermeldenswaard is verder de intertekstualiteit. Mooie en relevante verwijzingen naar teksten van Shakespeare en gedichten van Yeats maken het verhaal rijker.

    Een compliment aan Aleid van Eekelen-Benders, die zorg droeg voor de uitstekende Nederlandse vertaling, is ten slotte op zijn plaats.



  • Gerda Van Erkel - Als de bergen huilen

    Rapport Gerda Van Erkel:
    Als de bergen huilen is een bijzonder verhaal over een bijzondere vriendschap. Op indringende wijze vertelt het over de band tussen Sune en Borr en hoe die onder druk komt te staan.

    Sune, een jongen met een verstandelijke beperking die samen met zijn vader en zijn zus Ida op een door zijn vader beheerde camping woont, heeft het niet gemakkelijk: hij is ‘traag in zijn hoofd’, is bang voor zijn zus die hem vaak lastig vindt en wordt gepest door de dorpsjongens. In feite wordt hij door niemand serieus genomen, terwijl hij zoveel te vertellen heeft. Regelmatig vlucht hij de natuur in. Daar, in de ruige Zweedse bossen, voelt hij zich veilig. Hij zoekt er de woerd op die wel naar hem wil luisteren en hij voelt er contact met zijn moeder, die bij zijn geboorte is overleden.

    Zomergast Borr heeft zo ook zijn problemen. Zijn ouders zijn gescheiden, waardoor zijn moeder depressief is. Haar zelfmoordpoging is traumatisch geweest voor Borr. Ook mist hij zijn vriendin Helga, die hem heeft laten zitten voor een ander. Op de camping en in het bijbehorende dorp kan hij moeilijk zijn draai vinden. Regelmatig slaat bij hem de verveling toe.

    De gevoelige Sune en de enigszins stoere Borr zijn twee overtuigende karakters. Door het wisselende perspectief kan de lezer zowel vanuit het gezichtspunt van Sune als uit dat van Borr de gebeurtenissen meebeleven. Beide perspectieven zijn tot in de puntjes uitgewerkt en maken een authentieke indruk. De twee jongens komen door hun eigen unieke vertelstem echt tot leven. Sune is een poëtische, beeldende verteller. Borr heeft een directe, bijna afgemeten manier van vertellen; zijn zinnen zijn kort en krachtig.

    De mogelijkheid tot inleven in de personages wordt versterkt door prachtig taalgebruik met een rijkdom aan beelden, zoals in Sunes herinnering aan het gesprek tussen zijn vader en de schooldirecteur, die als Sune dertien is geen mogelijkheden meer ziet om de jongen nog iets te leren.

    ‘Ze praatten over zijn hoofd heen, alsof hij de asbak op het bureau was. Te dom om bij de groten te zitten en te groot voor de kleintjes, daar kwam het op neer.’

    Zulke zinnen houden de aandacht vast en maken nieuwsgierig naar wat er verder gebeurt.

    Buitengewoon treffend ook weet Gerda Van Erkel de sfeer in het verhaal weer te geven. Zo grijpen de openingszinnen je meteen bij de keel:

    ‘Het oog kijkt terug. Rond en glimmend en even zwart als een van de nachten waarin hij ijskoud van angst aan zijn bed vastgevroren ligt. Het zwart van die nachten is het meest vernietigende dat de jongen kent. Het is het gat waarin zijn toekomst verdwijnt en het zuigt al zijn adem uit zijn lijf.’

    Dat zijn zinnen die een sfeer van geheimzinnigheid en dreiging oproepen. En dreiging is er zeker. Dat blijkt ook uit het feit dat het verhaal wordt verteld aan de hand van het verhoor dat Borr ondergaat. Gaandeweg blijkt daarbij dat er iets verschrikkelijks is gebeurd, iets waarover Borr zich erg schuldig voelt en waarvan hij niet weet hoe het zal aflopen. De spanning daarover is intens voelbaar en dwingt tot doorlezen. Als de bergen huilen is dan ook een boek dat je niet snel weglegt. Vanaf de eerste zin tot de laatste boeit het verhaal. Daarbij is Als de bergen huilen echter geen hapklare brok. Het boek vraagt een aandachtige en zorgvuldige leeshouding. Maar eenmaal die houding gevonden, maken de goed uitgewerkte karakters en het fraaie taalgebruik een onuitwisbare indruk. En is er spijt als de laatste bladzijde is omgeslagen.



Naar de overzichtspagina

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •