Special - Nederland leest... het korte verhaal


Deze special rond Nederland Leest wordt tot eind november regelmatig aangevuld met nieuwe bijdragen.

Nederland Leest Live


Met bevers valt niet te spotten. En je kunt je in hun bijzijn ook maar beter geen flauwe grapjes permitteren. In het Forêt-du-Faffiage wordt dat laatste het hert Jean-Baptiste le Flage noodlottig als hij Bertje de Bever ongewild op de kast jaagt. Die heeft wekenlang meegebouwd aan de nieuwe beverdam en is zijn pak voor het feest kwijt...

‘Bevers’ is een van de zes korte verhalen die Pepijn Lanen heeft geschreven voor de scholiereneditie van de verder door A.L. Snijders samengestelde bundel in het kader van Nederland Leest. Dat scholieren de verhalen van Lanen en de door Snijders geselecteerde verhalen waarderen, bleek in de uitzending van Nederland Leest Live vanuit de OBA. De interactieve talkshow voor en door scholieren, een initiatief van CPNB, Stichting Lezen en de OBA, werd dit keer gepresenteerd door Arie Boomsma. Te gast was uiteraard A.L. Snijders en ook Pepijn Lanen was nog te zien.



In totaal 94 verhalen


Uit grauwe nevels, verschenen in 1901, is de titel van een van de eerste boeken van Lode Baekelmans. Die titel typeert meteen de sfeer van veel van zijn werk. Opgegroeid in het Antwerpse Schipperskwartier (hij werd in 1879 geboren in de Vlaamse havenstad en overleed er in 1965), schreef hij over de types aldaar, de zeelui, de meisjes van plezier, de dokwerkers… En over de ‘echte’ mensen, zoals het meisje Tille in de roman Tille (1912), die na de dood van haar moeder ten onder gaat in een schipperskroeg.

Weerklank
De betekenis van Baekelmans als ambtenaar en bestuurder is echter groter dan zijn erfenis als schrijver, ondanks werken met nog altijd enige weerklank als Mijnheer Snepvangers (1918) en Carabas (1950). In 1901 begonnen als klerk bij de volksbibliotheek, werd hij in 1933 hoofdbibliothecaris van de Antwerpse stadsbibliotheken. Hij was medestichter van het Museum voor Vlaamse Letterkunde (het huidige Letterenhuis) en medeoprichter van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheekwezen. Vele jaren was hij bovendien voorzitter van de Vereniging voor Vlaamse Letterkundigen.

'De papegaai'
Zijn naam nu te zien opduiken in de selectie van verhalen die A.L. Snijders voor de bloemlezing van Nederland Leest heeft gemaakt, is dan ook verrassend. Zowel als gast bij De Wereld Draait Door als bij de opening van de campagne zondagmorgen in de OBA noemde Snijders expliciet Baekelmans om aan te geven dat hij voor zijn keuze niet alleen in het werk van zijn eigen generatiegenoten heeft gegrasduind, maar ook in dat van vroegere en uiteraard jongere collega’s. Baekelmans’ ‘De papegaai’ (uit de bundel De nuchtere minnaar, 1953) is het verhaal van een in zijn huwelijk verzuurd ouder echtpaar. Alleen in zijn apotheek is het grijze mannetje verlost van het gezeur en de achterdocht van zijn vijftien jaar oudere vrouw. Die vrijheid heeft hij weliswaar destijds bedongen maar veel voldoening heeft die hem niet gebracht. ‘De jaren waren als doffe, eenkleurige paarlen, onbemerkt aan zijn levensdraad geregen.’ Zelf schept hij er genoegen in zijn vrouw in alles tegen te spreken en tegen te werken. Dat doet hij ook als zij in een opwelling te kennen geeft een papegaai in huis te willen, zodat ze enige aanspraak heeft. En toch zal juist die wens iets van de vroegere liefde in beiden doen herleven…

Emmer op een houten vloer
‘De papegaai’ is een van de 39 verhalen die Snijders voor de bundel selecteerde. In zijn ‘Voor- of nawoord’ licht hij met een knipoog zijn criteria daarbij toe: ‘In een verhaal dat ik goed vind komt altijd een emmer voor die ergens op een houten vloer wordt neergezet. Wat ik ook belangrijk vind is dat er een moeilijk probleem moet worden opgelost, wat mij aanvankelijk niet lukt maar later wel. Het mooiste is natuurlijk als de twee kenmerken in één verhaal samenkomen.’ Die emmer ontleende hij aan een passage in ‘Eerste ontroering’ van Nescio dat hij in 1961 las. Van Nescio heeft hij de meeste verhalen opgenomen in zijn bloemlezing, in totaal vier.

In totaal 94 verhalen
De 39 verhalen zijn van 31 schrijvers. Van vijf van hen heeft hij twee verhalen opgenomen: van Rob van Essen, Maartje Wortel, Gied Jaspars, A.H.J. Dautzenberg (waarvan één met de titel ‘ZKV’) en Heere Heeresma. Met het verhaal ‘Ze trekt strepen’ is Dautzenberg ook present bij de in totaal 55 verhalen die bibliotheekmedewerkers hebben gekozen als eigen inbreng in de verschillende edities van de bundel (in dit geval in de editie Limburg). Ook in de edities van Gelderland en Noord-Holland staat een verhaal van door Snijders gebloemleesde auteurs, meer bepaald van Johnny van Doorn en Joubert Pignon. Vier auteurs komen overigens met meerdere verhalen voor in de provinciale selecties: Martin Bril (Noord-Brabant, Noord-Holland en Friesland), Maarten ’t Hart (Zeeland en Zuid-Holland), Ton van Reen (Noord-Brabant en Limburg) en Simon Carmiggelt (Noord-Brabant en Noord-Holland). Met drie verhalen in drie edities is Martin Bril dus voor het geheel van Nederland Leest na Nescio de meest gekozen auteur.

Wie wat waar?
Wie wil weten (en wie wil dat niet…?) welke door de bibliothecarissen geselecteerde verhalen in welke editie zijn opgenomen, kan op de website van Nederland Leest terecht. Daar staat per provincie een overzicht van de opgenomen verhalen. Om heel hebberig van te worden…

Foto's: Lode Baekelmans, Nescio en A.L. Snijders.


Lente voor de geest



Het verhaal ‘Feest’ is vintage Maarten ’t Hart, meer bepaald de vroege Maarten ’t Hart. De grote familie van de jonge hoofdpersoon, met opa’s en oma’s, vader en moeder en ooms en tantes, reist met de bus van Maassluis naar Zonnemaire om er de bruiloft te vieren van ome Bert met de toekomstige tante Bep. Onderweg wordt er intens geoefend om psalm 68 uit het hoofd te kunnen zingen. Immers: ‘Ze denken daar in Zonnemaire dat wij zo licht zijn als een krielkippeveertje. Aan ons de taak om te laten zien dat wij net zo ootmoedig de Heere Heere dienen als zij.’ Om die in Zonnemaire echt te overtuigen moet er bovendien zo sikkeneurig mogelijk worden gekeken (wat nou, feest) en moet er zo langzaam mogelijk worden gezongen, waarbij het laatste woord van elke regel zo lang mogelijk moet worden aangehouden. ‘Psalmzingend reden we over Schouwen-Duiveland.’

Daar heb je wat aan…
In de schuur waar de trouwdienst plaatsvindt, houdt de dominee een lange preek, waarbij hij zijn toehoorders vele malen toeschreeuwt: ‘Keert u tot Hem die u slaat.’ Het wordt door de bezoekende familie zeer op prijs gesteld. ‘Ik wou dat we die in Maassluis hadden. Die preekt je niet zomaar de hemel in, nee, daar heb je wat aan…’ Na een maaltijd met tuinboontjes, sla, nieuwe aardappels en voor ieder een stukje rundvlees krijgt de dominee opnieuw het woord, ditmaal voor een inleiding over de vraag waar het dal van Hinnom lag.

Prima deal
Terwijl hij daar nog naar op zoek is, sluipt de familie van de jongen de schuur uit, in het spoor van de familie van Bep. Tussen de rijen met bonen zijn die slakken aan het slaan. Het is ook de hoogste tijd om zaken te doen. De vader van Bep heeft nog een ongetrouwde dochter en die van Bert nog een ongetrouwde zoon. En al is op beiden van alles aan te merken (wat de vaders bepaald niet nalaten), toch komen ze tot een vergelijk. Een huwelijkspartner voor een tomatensordeerder die niet wordt gebruikt, dat is toch een prima deal. En de betrokkenen zelf… die hebben uiteraard niks te willen.

Het dal van Hinnom
Feest is in 1988 als klein boekje uitgebracht ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van Margriet en is daarna als ‘Het dal van Hinnom’ opgenomen in De unster (1989) en de latere verzamelbundels met ’t Harts (vroege) verhalen. Het is nu als ‘Feest’ te lezen in de bundel Nederland leest de mooiste korte verhalen, door de CPNB uitgebracht in het kader van de campagne Nederland Leest, die dit jaar toe is aan de tiende editie.

Bloemlezing
Die jubileumeditie was voor de CPNB de aanleiding iets bijzonders te doen: niet zoals bij de eerste negen edities erop inzetten om heel Nederland dezelfde klassieker te laten (her)lezen en er met elkaar over in gesprek te gaan (vorig jaar Maarten ’t Harts Een vlucht regenwulpen), maar heel Nederland laten kennismaken met de kracht en de charme van het korte verhaal in de vorm van een door A.L. Snijders samengestelde bloemlezing.

Twaalf edities
Minstens zo bijzonder is dat van deze selectie twaalf edities zijn uitgebracht, een voor elke provincie. (In feite zijn het er dertien, er is ook een editie voor scholieren.) ‘Feest’ is alleen opgenomen in de ‘Editie Zeeland’. De 39 verhalen die door A.L. Snijders zijn geselecteerd, worden immers voorafgegaan door een aantal verhalen (variërend van drie tot acht), die zijn gekozen door medewerkers van openbare bibliotheken in de betreffende provincie. De medewerkers in Zeeland kozen naast ‘Feest’ twee verhalen uit Zondig in Zeeland (2013), een bundel die af en toe met ‘rode oortjes’ is gelezen door Han Polman, Commissaris van de Koning in Zeeland, zoals is te lezen in de inleiding.

Lente voor de geest
Elke editie wordt voorafgegaan door een inleiding door de Commissaris van die provincie of, in het geval van Limburg, door de gouverneur. Het uitbrengen van de bundel in aparte provinciale edities is voor J.W. Remkes, Commissaris in Noord-Holland, ‘een terecht eerbetoon aan de verschillen, aan de diversiteit’. ‘Wat u ook leest, waar u ook leest, het maakt mij niet uit. Als u maar leest. Want wie leest verruimt zijn blik. Elk boek, elk verhaal is een nieuw geluid. Is lente voor de geest,’ aldus Jacques Tichelaar, Commissaris in Drenthe.

Voor- of nawoord
De verhalen die door de bibliotheekmedewerkers zijn gekozen, zijn verhalen door schrijvers uit de provincie of die er zijn gesitueerd, zoals in de Editie Zeeland ‘Feest’ door de Zuid-Hollandse auteur Maarten ’t Hart. De bibliothecarissen uit Zuid-Holland kozen voor hun editie eveneens een vroeg verhaal van ’t Hart: ‘Hoofdschedelplaats’ uit Het vrome volk (1974). A.L. Snijders nam er in zijn selectie geen op. Over zijn keuze die hij toelicht in een ‘Voor- of nawoord’, meer in de binnenkort toe te voegen tweede bijdrage aan deze special. Hoe hij aan dat ‘Voor- of nawoord’ is gekomen, lichtte hij toe als gast in De Wereld Draait Door, waarin hij zijn aandeel in het geheel op de hem kenmerkende manier uiterst luchtig relativeerde.

De campagne Nederland Leest van dit jaar begint zondag en duurt tot eind november.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein




Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens
  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens
  • Vrouwkje Tuinman

    Podcast van Erik Jan Harmens met Vrouwkje Tuinman over haar roman Afscheidstournee.

    Opname: 01-12-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: "Je kunt denken: er staat niks. Of je kunt denken: er staat heel veel." Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn onlangs verschenen verzamelbundel Speling zoeken. Recensies door Guus Bauer van Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl, van Erik Nieuwenhuis en De rode stoeltjes van Edna O'Brien