Special - Maand van de Filosofie

Gedurende de maand april worden in het hele land activiteiten, evenementen en programma’s georganiseerd in aansluiting bij de Maand van de Filosofie. Die wordt vandaag officieel geopend bij Donner in Rotterdam met de overhandiging van het essay De vrijheid van de grens aan auteur Paul Scheffer. Het essay sluit uiteraard aan bij het thema van dit jaar. ‘Over de grens’ is een uiterst actueel thema nu vanwege de toestroom van vluchtelingen en asielzoekers de grenzen in Europa weer dicht dreigen te gaan. Geografische grenzen vormen echter slechts één aspect van het veelkantige begrip grens.

Zo veelkantig dat de grens ook in de literatuur een veel voorkomend thema is. Grenzen tussen landen zijn weliswaar historisch bepaald, maar vaak lijken ze daadwerkelijk verschillende werelden van elkaar te scheiden. Honderd meter over de grens spreken en denken de mensen anders. Een schrijver als Tommy Wieringa is in veel van zijn werk gefascineerd door grensgebieden. Er zijn ook veel abstracter grensgebieden, zoals de grens tussen weten en vergeten, tussen leven en dood. Vergeten, vergetelheid en onlosmakelijk daarmee verbonden verdwijnen en sterven zijn belangrijke motieven in het werk van Bernlef. Veel schrijvers verkennen dan weer de grens tussen werkelijkheid en verbeelding, zoals Tonke Dragt, de schrijver voor de jeugd die velen ook in hun volwassen jaren blijven herlezen.

Deze schrijvers komen aan bod in de special die Literatuurplein vanuit het begrip grens wijdt aan deze Maand van de Filosofie. In de loop van april is die steeds verder aangevuld. Met het toevoegen van de bijdrage over Bernlef is hij nu voltooid.

Aktueel: Maand van de Filosofie op KB.nl

'Maand van de Filosofie: grenzen aan begrijpen': blog door Kirsten Hulsker

Onderaan is een overzicht opgenomen van de evenementen die in het kader van de Maand van de Filosofie worden georganiseerd door openbare bibliotheken.

Bernlef


Behalve de fysieke grenzen zijn er de veel abstracter grenzen, zoals die tussen werkelijkheid en verbeelding, tussen weten en vergeten, tussen leven en dood… Een zin als ‘Met een lift zakt hij de vergetelheid in.’ (uit De man in het midden, 1976) geeft in een notendop de thematiek aan die veel van het werk van Bernlef (1937-2012) beheerst. Vergeten en vergetelheid en onlosmakelijk daarmee verbonden verdwijnen en dood (‘In het vergeten werpt de dood haar schaduw vooruit.’) zijn daarin kernbegrippen. Leven is een proces van voortdurend vergeten, waarbij elke nieuwe herinnering als het ware een aantal oude verdringt. Alleen bij gratie van het vergeten kan de herinnering functioneren.

Noordelijke eilanden
Deze permanente erosie van de herinnering, waarin bovendien geen vooropgezette ordening, geen consistentie te ontdekken valt, heeft uiteraard een weerslag op de beleving van de werkelijkheid. Wat mag immers gelden als ‘waar’ als zoveel van wat we beleven en waarnemen steeds meer zal vervagen, waarbij het toeval het enige ordenende principe is? Vergeten, geheugenverlies, verdwijnen spelen al een rol in de cyclus ‘Tien verhalen uit Värmland’ in Bernlefs prozadebuut Stenen spoelen uit 1960. In deze vertellingen over zwijgende mensen in een Zweeds dorp heeft dat zwijgen alles te maken met vergetelheid en dood. Expliciet is de thematiek aanwezig in Sneeuw (1973), Meeuwen (1975) en Onder ijsbergen (1981). In deze romans die zijn gesitueerd op noordelijke eilanden, op zich ook een soort grensgebieden, gaat het in letterlijke of overdrachtelijke zin telkens om een verdwijning.

Braakland tussen platteland en stad
De grens is evenzeer een kernbegrip in het oeuvre van Bernlef. Grensgebieden fascineerden hem: het braakland tussen het platteland en de stad, tussen werkelijkheid en verbeelding… ‘Dat punt waar echt in onecht overging, die geheimzinnige overgang, daar hebben de mensen geen oog meer voor.’ Dat zegt in de roman De witte stad (1992) een van de bouwers van het lunapark Dreamland. Als het in 1911 geheel uitbrandt, heeft het publiek (in de ban van het nieuwe medium film) er zich al van afgekeerd. Over de beginjaren van de film (en de snel evoluerende verwachtingen van het publiek) schreef Bernlef ook in Boy (2000).

Sterven zonder te verdwijnen
In Sneeuw heeft een Nederlandse man bij een auto-ongeluk zijn vrouw verloren. Van het fatale moment kan hij zich echter niets herinneren. Bijna als een detective probeert hij dat moment te herscheppen. Een vergelijkbare situatie schetste Bernlef aan het begin van de latere roman Buiten is het maandag (2003). ‘Geesje stierf zonder te verdwijnen.’ Als een man tien dagen na een auto-ongeluk bijkomt uit het zwarte gat van de coma, is zijn vrouw die naast hem zat, al begraven. Omdat hij haar niet heeft zien verdwijnen uit zijn leven, heeft hij aanvankelijk het gevoel dat zij nog voortleeft in hem. Dan verdwijnt zijn zoon zonder te sterven. In het vaak door sneeuw en mist geheel aan het oog onttrokken landschap van het Canadese Nova Scotia gaat hij op zoek naar hem. Het is een typisch Bernlef-landschap: groots, raadselachtig, poëtisch, eenzaam en ook vol onverwachte risico's en gevaren.

Zonder geschiedenis of verleden
Een herfstig Waddeneiland is het decor van Meeuwen. Nadat hij te horen heeft gekregen dat hij aan keelkanker lijdt en een zware operatie zal moeten ondergaan, heeft een vijftigjarige man er zich teruggetrokken om zich voor te bereiden op een leven zonder stem. Slechts communicerend via uiterst beknopte schriftelijke notities (toen minder vanzelfsprekend dan thans) raakt hij al snel in een volkomen isolement. Als man zonder geschiedenis of verleden wordt hij bovendien in de ogen van sommige bewoners verdacht als op het eiland een elfjarig meisje verdwijnt. Zijn dagboekaantekeningen zouden hem van alle verdenking vrij kunnen pleiten, maar die verdwijnen voorgoed met hem als hij ten slotte geheel ontredderd de zee inloopt.

Van binnenuit
Het moge duidelijk hoezeer Hersenschimmen (1984), Bernlefs roman waarmee hij doorbrak naar het grote publiek, verweven is met de rest van zijn werk. In de verhalen in Hondedromen (1974) en Anekdotes uit een zijstraat (1978) schreef hij al over ouderdom en dementie, maar in Hersenschimmen heeft hij het aangedurfd het verhaal vanuit het gezichtspunt van een dementerende man, ‘van binnenuit’ dus te schrijven. In die zin is het ook een emotioneler en directer boek geworden dan veel van zijn ander werk.

Machteloos
Daartoe draagt ook het gegeven bij dat Hersenschimmen een liefdesroman is. In deze geschiedenis van een ouder Nederlands echtpaar dat al jarenlang in Gloucester, een vissersplaatsje bij Boston, woont en waarvan de man binnen enkele weken geestelijk zozeer aftakelt dat hij de greep op de werkelijkheid verliest en er geen andere oplossing overblijft dan opname in een inrichting, is niet zozeer hijzelf als wel zijn vrouw de tragische figuur. Tegelijk met zijn herinneringen verdwijnt een stuk van haar leven. Ondanks al haar liefde staat zij volkomen machteloos tegenover het onomkeerbare proces dat zich in zijn geest voltrekt.

Werkelijkheid en verbeelding
Bernlef was een bijzonder veelzijdig en productief auteur, wiens werk niet alleen romans, verhalen en gedichten telt, maar ook toneelstukken, interviews, vertalingen, pamfletten, beschouwingen en essays over onder veel meer poëzie, jazz, literatuur en literatuuronderwijs, fotografie en schilderkunst. De verhouding, de grens tussen werkelijkheid en verbeelding die thematisch dichtbundels als Stilleven (1979), De kunst van het verliezen (1980), Alles teruggevonden / niets bewaard (1982) en aantal romans schraagt, is ook bepalend voor een van zijn andere hoofdwerken, de met de allereerste AKO Literatuurprijs bekroonde roman Publiek geheim (1987).

Een andere waarheid
In een Oostblokland dat lijkt op Hongarije wordt door een team van de staatstelevisie een documentaire gemaakt over een bejaarde auteur die zich nooit heeft willen voegen naar de eisen van het regime. De regisseur en vervolgens een functionaris van de geheime dienst monteren de opnames echter tot een stuk onverholen partijpropaganda. De productieassistente, nog maar net van de filmacademie, kan deze aanslag op de werkelijkheid niet aanzien en ontvreemdt het restmateriaal. Op basis daarvan en van een aanvullend interview maakt zij onder de titel Publiek geheim een alternatieve film over de auteur. Zo ontstaat op basis van één en hetzelfde leven telkens een nieuwe en andere waarheid. ‘Fundamenteel [in de roman] is de onzekerheid: over hoe het land is, wat de macht wil, wat de geschiedenis is, wat de waarde van het beeld is, van het woord, wat fictie is en wat werkelijkheid, wie wie is en wat hij gedaan heeft en waarom. Fictie en werkelijkheid, ze worden gepresenteerd naar gelang het de belanghebbende bij de beeldvorming uitkomt,’ aldus de jury die Bernlef de AKO Literatuurprijs 1987 toekende.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein


Tommy Wieringa



De geografische grenzen zijn in het verleden bepaald door politieke, strategische en economische belangen, door oorlogen en wapenstilstanden. Of ze zijn ontstaan door verdedigingswerken, door de ligging van rivieren of de afbakening door kolonisten. Grenzen zijn en blijven een bron van verhalen, die erop wachten om verteld te worden. Tommy Wieringa, zelf afkomstig uit de oostelijke grensstreek, reisde in de zes afleveringen van de documentaire VPRO-serie De grens door de rafelranden van Nederland en langs cruciale momenten in de vaderlandse geschiedenis. Hij vroeg zich daarbij af wat de identiteit bepaalt van de grensbewoner en hoe de grenzen ons verdelen en verenigen.

Brabant en Limburg
In veel grensverhalen gaat het om smokkelen. En ook al vervaagt de grens steeds meer, volgens een Brabantse boswachter is de grensstreek nog altijd het favoriete terrein voor stropers, dieven en smokkelaars. De grens in Brabant heeft velen letterlijk het leven gekost, toen de Duitsers in de Eerste Wereldoorlog tussen Vaals en Cadzand de ‘Dodendraad’ aanlegden, waarop 2000 volt stond. In Limburg concentreerden de smokkelactiviteiten zich bij ‘het gat in de grens’. Wieringa ontmoette er de laatste ideële esperantisten die nog altijd bijeen komen in het voormalige neutrale staatje Moresnet bij Vaals, waar ooit het vierlandenpunt was. David Van Reybrouck schreef er Zink over, het Boekenweekessay van dit jaar, en Philip Dröge Moresnet, eveneens verschenen in 2016, waarin hij vertelt over dieven, gokkers, smokkelaars, mijnwerkers en over een dromer die van Moresnet de ideale samenleving wilde maken – en daar bijna in slaagde.



Zeeland en Gelderland
In Zeeland wordt de grens in hoge mate gevormd door het water. De strijd met het water, dat zowel bondgenoot als vijand is, heeft het karakter van de Zeeuwen gevormd. Nergens zijn in de loop der eeuwen zoveel dorpen verdwenen. Of staan op het punt te verdwijnen, nu ook door ingrijpen van de mens. Vanwege de ‘natuurcompensatie’ omwille van het uitdiepen van de Westerschelde dreigt de Hedwigepolder onder water te worden gezet. In Dit is mijn hof schrijft Chris de Stroop, mede aan de hand van zijn persoonlijke verhaal, over de teloorgang van het boerenland in de Zeeuws-Vlaamse grensstreek als gevolg van de uitbreiding van de Antwerpse havens.

In Gelderland is het soms niet evident of je in Nederland of in Duitsland bent. Gebieden die na de Tweede Wereldoorlog door Nederland waren geannexeerd, werden later voor veel geld weer aan Duitsland verkocht. Toen het dorpje Elten, vlakbij Emmerich, op 1 augustus 1963 weer Duits werd, verdienden Duitse en Nederlandse importeurs en exporteurs daar 50 tot 60 miljoen gulden aan. De Eltener Butternacht werd de grootste smokkeloperatie ooit genoemd, maar in feite was het niet eens smokkel. De exporteurs hadden vooraf in het dorp honderden vrachtwagens geparkeerd met goederen die in Duitsland veel duurder waren. Na de overgang stonden die in Duitsland, zonder de grens te zijn gepasseerd.



Drenthe en Groningen
In Drenthe werd dwars door het moerassige laagveen met een pennenstreek een kaarsrechte grenslijn getrokken tussen Nederland en Duitsland. Tommy Wieringa maakte een tocht langs die grens, van Zwarteberg recht naar beneden, langs afstammelingen van de eerste kolonisten, illegale radiopraktijken in het bos, begraafplaatsen in het hoogveen, een Dirndlverkiezing en het vergeten Duitse krijgsgevangenenkamp Wesuwe. En helemaal in het noordelijkste puntje van Groningen ontmoette hij een man voor wie het westen veertig jaar geleden al te druk was. In Noordoost-Groningen vond hij stilte en rust. Hij vult zijn dagen met lezen en houthakken - in het laatste huis van Nederland.



Een DVD met de zes afleveringen van De grens is momenteel nog te bestellen in de winkel van de VPRO. De serie was geïnspireerd op het boek De grens van Enno de Witt (2013), een uitgave van Athenaeum-Polak & Van Gennep, dat het verhaal vertelt van de Nederlandse grens. Het volgt de randen van het land en bevat verrassende wetenswaardigheden uit de grensregio's.

Dit zijn de namen
De grens en de mogelijke manipulatie ervan is ook een belangrijk element in Dit zijn de namen, de roman van Wieringa die is bekroond met de Libris Literatuur Prijs 2013. Een groep van dertien naamloze vluchtelingen (elf mannen, een vrouw en een jongen), omschreven als ‘de jongen’, ‘de vrouw’, ‘de lange man’, ‘de Ethiopiër’…, is op weg gegaan naar een betere wereld. ‘Toeval had ze bij elkaar gebracht, niemand was verantwoordelijke voor een ander. Zolang je kon lopen, behoorde je tot de groep, zolang je kon lopen, maakte je haar sterker. Als de groep voor haar afzonderlijke leden moest gaan zorgen, verzwakte ze. Strikt eigenbelang vergrootte de kans op overleving.’

Nadat ze aan een tussenpersoon veel geld hebben betaald, zijn ze achterin een vrachtwagen over de grens naar de vrijheid gesmokkeld en door de chauffeur zogenaamd in de goede richting gewezen. Maar de bemiddelaar heeft op de eindeloze steppe een nepgrens opgezet, compleet met bewapende douaniers, honden en gebrulde bevelen. Zo maakt hij handig gebruik van de onwetendheid van de gemiddelde gelukszoeker. ‘Aan de andere kant van de echte grens hebben ze inmiddels infraroodcamera’s en zelfs satellieten om ongewenste bezoekers tegen te houden. De ondoordringbaarheid van de vrije wereld,’ zoals Guus Bauer schreef in zijn recensie van de roman op Literatuurplein.

Hun reis die twaalf uur zou duren wordt er een van vele maanden, en door de ontberingen worden hun rangen uitgedund, tot er slechts een handvol rest. Niet in een betere wereld komen ze uiteindelijk aan, maar in Michailopol, een afgelegen (fictieve) stad in ontbinding die omsloten wordt door onmetelijke steppes, ergens in een ernstig begrensd land dat door zou kunnen gaan voor het Rusland van net na het Sovjettijdperk. Het zwembad is dicht, de bioscoop gesloten en winkels zijn er nauwelijks meer.

Ze belanden er in de cel bij politiecommissaris Pontus Beg, die nog een zweem van integriteit heeft behouden. Gravend naar zijn wortels, heeft hij het vermoeden opgevat dat hij van joodse herkomst is en is hij geheel in de ban gekomen van het verlangen Jood te zijn. In de tocht van de vluchtelingen ziet hij een voortzetting van de vlucht van de Joden uit Egypte. Hij ontfermt zich over de overlevende jongen in het gezelschap, spiegelt hem het beloofde land voor. ‘Op het kruispunt van de twee verhaallijnen wordt de lezer zo uitgenodigd tot een reflectie over godsdienst en afgoderij. “Zijn oude ziel afleggen, dat rafelige, versleten ding, er een nieuwe voor in de plaats krijgen. Wie wilde dat niet? Wie zou zoiets afwijzen?” Maar wat zijn de consequenties van het uitverkoren zijn?’, aldus de jury van de Libris Literatuur Prijs.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein


Tonke Dragt



Het openen van een deur, het uitspreken van een bepaald woord of het betreden van een woud: voor de personages in de boeken van Tonke Dragt zijn het handelingen die verstrekkende gevolgen kunnen hebben. De grens daarin tussen werkelijkheid en verbeelding (of eigenlijk: tussen twee en zelfs meer werkelijkheden) is immers zo vaag dat er niet veel voor nodig is om die te overschrijden. Zij het alleen door hen die daartoe voorbestemd zijn. Cruciaal in dat spel met verschillende werkelijkheden of lagen van eenzelfde werkelijkheid is de taal. Zo heeft de ontknoping in De zevensprong (1966) te maken met de dubbele betekenis van het woord ladder: klimwerktuig maar ook toonladder.

Aan de andere kant…
Mysterie en raadsel ontbreken in geen van de boeken van Tonke Dragt. Niets daarin is vanzelfsprekend, ook niet dat achter een deur steevast dezelfde werkelijkheid zou schuilgaan. ‘Je weet nooit echt wat er is aan de andere kant. Neem de deur van je eigen kamer. Ga eens je kamer uit door de deur te openen op de goede manier, op de juiste tijd en zie waar je dan komt...’ Zo begint Aan de andere kant van de deur (1992), het eerste deel van Zeeën van tijd. Wanneer Otto daarin een oud boekje in de handen wordt gedrukt, is dat het begin van een tomeloos avontuur waarin twee werelden - wat hij leest en wat hij zelf beleeft - in elkaar overvloeien.

In de spiegel…
Aan de andere kant van de deur ontdekt hij een heel ander gebouw, de Januaraanse Ambassade, waar de tijd geen rol speelt omdat de klokken er van hun wijzers zijn ontdaan. Alles is er volkomen levenloos tot Otto beseft dat hij de deur van zijn kamer moet sluiten. Daaraan is echter een gevaar verbonden: dat je jezelf kwijtraakt, dat je je naam vergeet, jezelf niet meer herkent in de spiegel. Gelukkig is OTTO een naam die ook in spiegelschrift hetzelfde blijft. Aan de andere kant van de deur is een ingenieus spel met tijd en ruimte. En met de taal. Tijd is meetbaar geworden doordat we haar hebben benoemd. Zo geven woorden als januari en maandag een begin aan. Ze spelen een cruciale rol in dit boek dat zelf ook als een begin was bedoeld. ‘Het verhaal is nog lang niet uit. Het wordt vervolgd in De weg naar de cel.’ Dat tweede deel is er echter niet gekomen. In 2009 verscheen wel Dichtbij ver van hier, een uitgave in groot formaat met achttien collages die Dragt heeft gemaakt bij het schrijven van Zeeën van tijd. Daarop is veel te ontdekken, zeker bij thema’s die haar zo fascineren als deuren, klokken, spiegels en dwaalwegen.

Eindeloos verwonderd
‘Wat voor boek ik ook zal schrijven, het raadselachtige zal steeds een rol spelen, omdat ik zo tegenover het leven en de wereld sta. Ik ben altijd eindeloos verwonderd, over mezelf en over allerlei dingen die gebeuren. Ik vind het allemaal hartstikke geheimzinnig en begrijp het allemaal niet. Je probeert dan een oplossing te vinden en soms heb je er een poosje een waar je in gelooft of je fantaseert er een, maar het blijft allemaal erg geheimzinnig.’ Dat zei Tonke Dragt in een interview dat ik voor de monografie De wereld van Tonke Dragt met haar had. Het is die verwondering, die fascinatie voor het mysterieuze die haar werk heeft gekleurd.

Tussen 29 februari en 1 april
Uiterst mysterieus is ook de wereld die in De torens van februari (1973) om de vier jaar de onze snijdt, en wel op 29 februari en op 1 april. Door het uitspreken van een bepaald woord op het geschrikte tijdstip op een van die dagen passeer je de grens tussen die twee werelden. Onderweg verlies je dan wel je geheugen, zodat je totaal zonder herinneringen ‘aan de andere kant’ belandt. In die situatie bevindt de jonge Tom Wit zich aan het begin van het boek. Met ogen vol verwondering kijkt hij naar de zee, de duinen en vooral naar twee hoge torens die het landschap beheersen. Hij gaat op verkenning en wordt opgenomen in een gezin, waar hij verliefd wordt op de bevallige maar geheimzinnige dochter des huizes. Geintrigeerd door de vraag wie hij voorheen is geweest, zal hij, ondanks die liefde, op de eerste april naar de ‘gewone’ wereld terugkeren… ‘Het is in feite heel raar dat die werelden elkaar als het ware uitsluiten,’ zei Tonke Dragt zelf. ‘Maar ik was een beetje somber toen ik het schreef, ik geloofde dat toen inderdaad. Een psycholoog zei me dat het een zeer goede beschrijving was van een geval van schizofrenie.’

De gave van de telepathie
Iemand die ook een grens overschrijdt en daarvoor heel wat moed moet opbrengen, is Edu Jansen in Torenhoog en mijlen breed (1969). Hij is een jonge planeetonderzoeker op Venus. Anders dan zijn collega’s die zich niet buiten buiten hun ondoordringbare koepel wagen, gaat hij tegen alle voorschriften in op verkenning in de wouden, ‘als vuur zo heet, torenhoog en mijlen breed’. Hij ontmoet er intelligente wezens, met wie hij kan communiceren omdat ze de gave van de telepathie tot in de perfectie beheersen. Dan blijkt dat hij zelf ook telepatisch is aangelegd, wat hem onder zware psychologische druk zet. Ogen van tijgers (1982) is een vervolg op Torenhoog en mijlen breed. Edu keert terug op aarde en ontmoet er de dertiger Jock Martijn die kunstschilder is geworden nadat hij was ontslagen als planeetonderzoeker op Venus. Hij voelt zich ontheemd op de Aarde die één grote stad is geworden, beteugeld door de techniek. De wouden zijn verdwenen, de tijgers uitgestorven. Hij ziet overal ogen, ook de onzichtbare van machthebbers die hem bespieden.

Dubbele bodem
Het meest bekend is Tonke Dragt door De brief voor de koning (1962), in 2004 bekroond met de Griffel der Griffels, en het vervolg daarop Geheimen van het Wilde Woud (1965). Het avontuur daarin begint ook met het openen van een deur, tegen alle voorschriften in. Voor de 16-jarige aspirant-ridder Tiuri is dat het begin van een lange en gevaarlijke tocht om in het buurland in het westen een geheime brief aan de koning te overhandigen. ‘Het boek heeft duidelijk een dubbele bodem. Tiuri rijdt niet voor niets naar het westen, naar het ouder worden toe. En dan weer terug naar het oosten, naar een nieuw begin, want hij is weer anders geworden,’ aldus Tonke Dragt zelf over de gelaagdheid van De brief. De blijvende populariteit dankt het boek aan het feit dat het nog zoveel meer is dan een spannend avonturenverhaal. Door buiten de grenzen van zijn beschermde milieu te treden is de tocht voor Tiuri zowel een karakterproef als een initiatie in de wereld.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein

Foto Klaas Koppe: Annemarie van Haeringen en Tonke Dragt bij de presentatie van Wat niemand weet, het prentenboekje voor de Kinderboekenweek 2007.

Illustratie Tonke Dragt: kaart van het Rijk van Unauwen en en het Rijk van Dagonaut in De brief voor de koning en Geheimen van het Wilde Woud.






Evenementen georganiseerd door openbare bibliotheken


De agenda op de website van de Maand van de Filosofie vermeldt slechts enkele evenementen die in het kader van de Maand worden georganiseerd door openbare bibliotheken. Er zijn er aanzienlijk meer. Hieronder vindt u daarvan een chronologisch overzicht. Mocht u daarin evenementen missen, dan kunt u die doorgeven aan de redactie (Jef.vanGool@KB.nl), die ze zal opnemen in het overzicht.

Woensdag 30 maart
Chocoladefabriek Gouda
Wat kunnen we van de Griekse tragediedichters leren? College door Peter Berg over de theorie van Martha Nussbaum over de lessen die we vandaag de dag kunnen leren van de Griekse tragediedichters. Eerste van vier colleges rond het thema ‘Grenservaring: toeval en tragiek’.
Meer informatie

Dinsdag 5 april
Bibliotheek Haarlem Centrum
Filosofie op reis. Lezing door filosoof en reiziger Carolien van Bergen.
Meer informatie

Woensdag 6 april
Chocoladefabriek Gouda
Rede en Religie. College door Peter Berg over het onderzoek van de filosoof Immanuel Kant (1724-1804) in zijn boek De religie binnen de grenzen van de rede naar de zin van religie. Tweede van vier colleges rond het thema ‘Grenservaring: toeval en tragiek’.
Meer informatie

Woensdag 6 april
Bibliotheek Meerssen
Workshop Filosoferen met kinderen uit groep 7 en 8 door kindercoach Dieuwke Heijmink.
Meer informatie

Vrijdag 8 april
Bibliotheek Eindhoven
Filosofische workshop ‘Tijd en toekomst’, bedoeld voor iedereen die even stil wil staan bij de vraag wat tijd eigenlijk is, een vraag waar filosofen al eeuwen mee worstelen. Filosofische voorkennis is niet vereist. De workshop wordt begeleid door Ingeborg van den Bold, die afstudeerde op het geweten in Martin Heideggers hoofdwerk Zijn en tijd.
Meer informatie

Vrijdag 8 april
Bibliotheek Meerssen
Lezing De vleugels van de vluchteling, over de voors en tegens van het sluiten van grenzen voor de toestroom van vluchtelingen, door filosoof en schrijver Govert Derix.
Meer informatie

Zaterdag 9 april
Tresoar en Historisch Centrum Leeuwarden. Initiatief in samenwerking met de Bibliotheken Midden-Fryslân
Nacht van de Filosofie Fryslân. Tijdens de Nacht worden de grenzen onderzocht van waar niet over gesproken mag worden. Met Tinneke Beeckman, Michel Dijkstra, Pieter Boele van Hensbroek, Boris van der Ham, Marli Huijer, Paul Scheffer en meer.
Meer informatie

Woensdag 13 april
Chocoladefabriek Gouda
Heb het leven lief! College door Peter Berg over de mogelijkheid verantwoordelijkheid te nemen voor dat wat je in het leven overkomt aan de hand van de theorieën van de filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900) over de Übermensch. Derde van vier colleges rond het thema ‘Grenservaring: toeval en tragiek’.
Meer informatie

Woensdag 13 april
Bibliotheek Meerssen (locatie Ontmoet Anna)
Vervolg op de lezing van 8 april. Dialoogcafé met, afhankelijk van het aantal inschrijvingen, een of meerdere dialoogtafels rond het thema ‘Over de grens’.
Meer informatie

Donderdag 14 april
Bibliotheek Kerkrade
Bibliotheek Kerkrade gaat in het kader van de Maand van de Filosofie letterlijk de grens over en biedt twee exclusieve rondleidingen in het Centre Charlemagne in Aken aan rond het thema Grenzen/Karel de Grote. Na een rondleiding van circa een uur kan op eigen gelegenheid door het museum worden gedwaald.
Meer informatie

Donderdag 14 april
Bibliotheek Voorschoten
Lezing door filosoof en schrijver Bas Haring, die op en frisse en toegankelijke manier wetenschap en filosofie zo weet uit te leggen dat iedereen het kan begrijpen.
Meer informatie

Vrijdag 15 april
Bibliotheek Vlissingen
Tuin der Lusten. Lezing en workshop door filosofe Ellen de Nood over hoe tuinieren en filosoferen verbonden zijn, hoe filosofen, dichters en schrijvers in tuinen en buitenruimten tot inzichten kwamen en komen.
Meer informatie

Zondag 17 april
Bibliotheek Haarlem Centrum
Wonder Why – Op de grens. Filosofische lunch van de filosofen Sabine Wassenberg en Maaike Merckens van Wonder Why met (groot)ouders en kinderen van 11-12 jaar.
Meer informatie

Dinsdag 19 april
Bibliotheek Amstelland
Stine Jensen – Go East! Het gelijknamige boek van de filosofe en schrijfster is een autobiografisch verslag van haar zoektocht door het spirituele (Wilde) Westen en tevens een filosofisch onderzoek naar het ego, goeroes en andere ongemakken.
Meer informatie

Dinsdag 19 april
Bibliotheek Centrum Deventer
Lezing ‘De grenzen van Eurpoa’ door Paul Scheffer, auteur van De vrijheid van de grens, het essay van de Maand van de Filosofie. Een bijzonder actuele lezing in het licht van de huidige vluchtelingencrisis en het debat over de bewaking van de Europese buitengrenzen en de houdbaarheid van Schengen.
Meer informatie

Woensdag 20 april
Chocoladefabriek Gouda
Dichtkunst en Schoonheid. College door Peter Berg over het verband tussen dichtkunst en schoonheid, in het bijzonder in het werk van de Roemeens-joodse dichter Paul Celan (1920-1970). Laatste van vier colleges rond het thema ‘Grenservaring: toeval en tragiek’.
Meer informatie

Woensdag 20 april
Bibliotheek Veghel
Filosoof en voormalig hoofdredacteur van Filosofie Magazine Daan Roovers over Hannah Arendt (1906-1975), een van de belangrijkste politiek-filosofen van de twintigste eeuw.
Meer informatie

Vrijdag 22 april
Bibliotheek Haarlem Centrum
Lezing door filosoof en hoogleraar Bas Haring. Hij vertelt over kunstmatige intelligentie en over de filosofische vragen die daaraan gerelateerd zijn in zijn boek De ijzeren wil.
Meer informatie

Zaterdag 23 april
Bibliotheek Hoofddorp Centrale
Een middag over de grens. Tentoonstelling van de foto’s die zijn ingezonden na de oproep favoriete foto’s van het thuisland (in de breedste zin van het woord) in te sturen.
Meer informatie

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens
  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens
  • Vrouwkje Tuinman

    Podcast van Erik Jan Harmens met Vrouwkje Tuinman over haar roman Afscheidstournee.

    Opname: 01-12-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: "Je kunt denken: er staat niks. Of je kunt denken: er staat heel veel." Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn onlangs verschenen verzamelbundel Speling zoeken. Recensies door Guus Bauer van Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl, van Erik Nieuwenhuis en De rode stoeltjes van Edna O'Brien