Special - Boekenweek 2016


Deze special wordt de volgende dagen verder aangevuld. De eerste bijdrage, nu onderaan, bevat recensies door Guus Bauer van het Boekenweekgeschenk Broer van Esther Gerritsen (uitgebracht in een oplage van 655.235 exemplaren en daarnaast ook als e-boek en luisterboek beschikbaar) en van het Boekenweekessay Zink van David Van Reybrouck. Broer wordt tijdens de Boekenweek bij besteding van 12,50 euro aan Nederlandstalige boeken cadeau gedaan door de boekhandel, Zink is er tijdens de Boekenweek verkrijgbaar voor 2,50 euro.

De tweede bijdrage (nu in het midden) is een selectie van titels rond het thema Duitsland.

Bovenaan staat nu de interactieve talkshow Boekenweek Live, voor en door scholieren vanuit de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Presentator is Arie Boomsma, eregast is Esther Gerritsen, schrijfster van het Boekenweekgeschenk.

.

Boekenweek Live






Selectie van titels rond het thema Duitsland


In het E-bookplatform van de openbare bibliotheken zijn veel titels opgenomen van Duitse auteurs (in Nederlandse vertaling uiteraard) en veel titels die te maken hebben met verleden en heden en met kunst en cultuur van Duitsland. Daarvan wordt hier een ruime selectie geboden, waarbij de titels linken naar de beschrijving ervan op het Platform. Bij elke titel wordt tevens een link geboden naar de beschrijving ervan op Literatuurplein zelf.

Uit het Duits vertaalde romans
(een selectie van twaalf romans van Duitstalige auteurs)

Alina Bronsky, Sasja’s wraak.
De 17-jarige Sasja Naimann die in een getto woont, heeft twee dromen: ze wil haar stiefvader om het leven brengen en een boek schrijven over haar moeder.
Het boek op Literatuurplein.

Hans Fallada, Alleen in Berlijn.
Een Berlijns echtpaar dat het bericht krijgt dat hun zoon voor de Führer is gevallen, besluit verzet te plegen door het verspreiden van briefkaarten met teksten die het naziregime hekelen.
Het boek op Literatuurplein.

Anna Gmeyner, Manja
Vijf kinderen, even oud maar uit verschillende milieus, worden geconfronteerd met de rassenwetten van het opkomend nationaalsocialisme in Duitsland.
Het boek op Literatuurplein.

Johan Wolfgang Goethe, Wilhelm Meisters leerjaren.
Deels autobiografisch relaas van de ontwikkelingsgang van een jongeman van zijn twintigste tot zijn dertigste levensjaar.
Het boek op Literatuurplein.

Wolfgang Hernndorf, Tsjik.
Twee veertienjarige jongens gaan in een gestolen auto op stap en ontdekken wat echte vriendschap is.
Het boek op Literatuurplein.

Stefan Kiesbye, Een meisje van hiernaast.
In een kleine Duitse stad in de jaren zeventig groeien pubers op in een beklemmende sfeer van geweld en seksualiteit.
Het boek op Literatuurplein.

Maxim Leo, Rode liefde : een Oost-Duitse familiegeschiedenis.
Bijna twintig jaar na de val van de Muur gaat Maxim Leo alsnog op zoek naar antwoorden op vragen als hoe het kan dat zijn ouders, eens zo verliefd, uit elkaar groeien en waarom zijn moeder haar carrière als journalist opgaf?
Het boek op Literatuurplein.

Thomas Mann, De toverberg.
Een jonge Duitse ingenieur gaat voor een kort ziekenbezoek naar een Zwitsers sanatorium maar blijft er zeven jaar en komt in aanraking met representanten van allerlei levenssferen.
Het boek op Literatuurplein.

Herta Müller, Hartedier.
De geschiedenis van een groep bevriende Roemeense studenten die ten onder gaat in het verzet tegen het genadeloze bewind van dictator Ceausescu.
Het boek op Literatuurplein.

Eugen Ruge, In tijden van afnemend licht.
Autobiografisch epos over drie generaties van een Duits-Russische familie, wier wegen leiden van Mexico en Siberië naar Oost-Berlijn, langs de pieken en dalen van de Duitse geschiedenis van de twintigste eeuw.
Het boek op Literatuurplein.

Bernard Schlink, De voorlezer.
Een jongeman kijkt terug op de relatie die hij als 15-jarige had met een 36-jarige vrouw met een geheim.
Het boek op Literatuurplein.

Juli Zeh, Corpus delicti : een proces.
In een door een streng gezondheidsregime beheerste toekomst wordt een biologe verdacht van verzet.
Het boek op Literatuurplein.


In Duitsland gesitueerde Nederlandse romans
(Een selectie van zes romans)

Cherry Duyns, Zondagsjongen.
Een man keert terug naar Duitsland, waar hij als zoon van een Nederlandse vader en een Duitse moeder een deel van zijn jeugd doorbracht.
Het boek op Literatuurplein.

Henry de Hoon, Moord op recept.
De vondst van het lijk van een vrouw met een verbrand hoofd in Aken brengt een duivels plan aan het licht.
Het boek op Literatuurplein.

Cees Nooteboom, Allerzielen.
In navolging van een misprijzend bedoelde beschrijving van de 'luie Javaan' in een schoolboekje bestaat het leven van een man in Berlijn voor een groot deel uit vrije tijd, die hij wijdt aan het nadenken over de tijd.
Het boek op Literatuurplein.

Auke van Stralen, Tankstelle.
Een student klust bij in een tankstation en maakt daar nieuwe vrienden. De vriendschap wordt echter op de proef gesteld door lucratieve maar duistere bijbaantjes.
Het boek op Literatuurplein.

Marjolijn Uitzinger, Een fatale primeur.
Een Nederlandse journalist die in Berlijn bezig is met een opzienbarende zaak, verongelukt plotseling. Een jonge vrouwelijke collega neemt zijn opdracht over.
Het boek op Literatuurplein.

Pieter Waterdrinker, Duitse bruiloft.
De vermeend zwangere dochter van een Duitse worstfabrikant komt naar Zandvoort, waar in de jaren vijftig het Duitse toerisme weer opleeft, om daar te trouwen met de zoon van een hotelier.
Het boek op Literatuurplein.


Uit het Duits vertaalde egodocumenten

Hans Fallada, In mijn vreemde land.
Hans Fallada's openhartige herinneringen aan een turbulent leven en de terreur van de nazi's - stiekem en in minuscuul schrift opgetekend in de gevangenis in 1944 - zijn kortgeleden ontcijferd en gepubliceerd.
Het boek op Literatuurplein.

Wolfgang Herrndorf, Leven met het pistool op tafel.
Dagboekaantekeningen van de Duitse schrijver (1965-2013) die lijdt aan een dodelijke hersentumor en schrijft over wat hem overkomt en bezighoudt tijdens de laatse periode van zijn leven.
Het boek op Literatuurplein.

Hans Keilson, Dagboek 1944.
Dagboek van de van oorsprong Duitse schrijver, dichter en arts (1909-2011) die in 1944 in Delft was ondergedoken vanwege zijn jood-zijn.
Het boek op Literatuurplein.

Herta Müller, De koning buigt, de koning moordt.
Autobiografische schetsen en essays over levens- en taalervaringen onder het dictatoriale bewind van de Roemeense president Ceausescu.
Het boek op Literatuurplein.

Joseph Roth, Hotelmens.
Reportages en brieven van de Oostenrijkse schrijver (1894-1939) over zijn leven in hotels.
Het boek op Literatuurplein.

Christoph Schlingensief, Zo mooi als hier kan het in de hemel niet zijn..
Het laatste dagboek van de aan longkanker overleden beroemde Bayreuth-regisseur (1960-2010).
Het boek op Literatuurplein.


De oorlog in Nederlandse romans
(Een selectie van twaalf romans)

Jan Cremer, De Hunnen.
Autobiografische trilogie over de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog in bezet Enschede en over het lot van schrijvers Hongaarse moeder in deze vijandige omgeving.
Het boek op Literatuurplein.

Rudi van Dantzig, Voor een verloren soldaat.
Autobiografisch relaas van het verblijf in de Tweede Wereldoorlog van een Amsterdams jongetje bij een Fries gastgezin en van zijn (homo-)seksuele inwijding door een Canadese soldaat.
Het boek op Literatuurplein.

Heere Heeresma, Een jongen uit plan Zuid ’38-‘46.
Autobiografisch relaas waarin een jongen de oorlogsjaren in Amsterdam-Zuid temidden van en met vele Joodse gezinnen beleeft en zich langzamerhand realiseert welke tragedie zich voltrekt.
Het boek op Literatuurplein.

Willem Frederik Hermans, De donkere kamer van Damokles.
Een jongeman die tijdens de Duitse bezetting denkt opdrachten uit te voeren van een verzetsman op wie hij sprekend lijkt, wordt na de bevrijding aangezien voor een fantast en verrader.
Het boek op Literatuurplein.

Otto de Kat, De langste nacht.
Een stervende vrouw beleeft opnieuw een vergeten deel van haar leven, de tijd rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het boek op Literatuurplein.

Lisette Lewin, Een hart van prikkeldraad.
Het leven van een 'moffenhoer', een vrouw die zowel tijdens als na de Tweede Wereldoorlog volkomen gewetenloos seksuele bevrediging najaagt.
Het boek op Literatuurplein.

Tessa de Loo, De tweeling..
Twee bejaarde tweelingzusters, een Nederlandse en een Duitse vrouw die in hun kindertijd gescheiden werden, vertellen elkaar hun levensverhaal.
Het boek op Literatuurplein.

Harry Mulisch, De aanslag.
Een man, die als jongen in de Tweede Wereldoorlog door een misverstand zijn familie verloor, wordt op verschillende momenten in zijn leven met de schuldvraag geconfronteerd.
Het boek op Literatuurplein.

Ton van Reen, Gestolen jeugd.
Als een 15-jarige jongen in de Peelstreek in 1944 als dwangarbeider naar Duitsland wordt gedeporteerd, verandert zijn leven ingrijpend.
Het boek op Literatuurplein.

Tomas Ross, King Kong.
Derde, afzonderlijk te lezen deel van de trilogie Voor koningin en Vaderland, waarin de dubbelspion Christiaan Lindemans, alias King Kong, ervan wordt verdacht de geheime geallieerde operatie Market Garden (1944) aan de Duitsers te hebben verraden.
Het boek op Literatuurplein.

Jan Siebelink, Oscar.
Twee bevriende jonge officieren worden na de capitulatie van 15 mei 1940 op een geheime missie via Zeeland naar Duinkerken gestuurd.
Het boek op Literatuurplein.

Theun de Vries, Het meisje met het rode haar.
De heldhaftige strijd in het verzet van de Haarlemse studente in de rechten Jannetje Johanna Schaft (1920-1945).
Het boek op Literatuurplein.


De oorlog in Nederlandse non-fictie
(Een selectie van twaalf boeken)

David Barnouw, Oostboeren, zee-germanen en turfstekers.
De bijdrage van Nederlanders aan de kolonisatie van Estland, Letland, Litouwen, Oekraïne en Wit-Rusland in de Tweede wereldoorlog.
Het boek op Literatuurplein.

Pauline Broekema, Benjamin : een verzwegen dood.
Levensbeschrijving van de Groningse auteur Benjamin Broekema (1904-1942), die vanwege zijn joodse afkomst in Auschwitz werd vermoord.
Het boek op Literatuurplein.

Richard Donk, De uitwisseling.
Geschiedenis van een joodse familie uit Amsterdam, die de Tweede Wereldoorlog overleefde door een uitwisseling met Duitsers uit Palestina.
Het boek op Literatuurplein.

Anne Frank, Het achterhuis.
Dagboek van een joods meisje dat in de Tweede Wereldoorlog met haar ouders, zusje en anderen ondergedoken is in een achterhuis op een Amsterdamse gracht en dat met grote openhartigheid schrijft over alles wat haar van haar dertiende tot haar vijftiende jaar bezighoudt.
Het boek op Literatuurplein.

Ad van Liempt, De oorlog.
Op de gelijknamige televisieserie gebaseerd overzicht van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland en Nederlands-Indië en van de gevolgen daarvan op korte en lange termijn.
Het boek op Literatuurplein.

Zonneke Matthée, Voor volk en vaderland : vrouwen in de NSB : 1931-1948.
Onderzoek naar de motieven van vrouwen om lid te worden van de in 1931 opgerichte Nederlandse fascistische partij NSB en de ermee verbonden Nationaal-Socialistische Vrouwenorganisatie NSVO.
Het boek op Literatuurplein.

Eva Moraal, Als ik morgen niet op transport ga…
Herinneringen van Joden aan doorgangskamp Westerbork, aan de hand van egodocumenten.
Het boek op Literatuurplein.

Eefje Rammeloo, Titia : een onbezonnen reis naar het land van de vijand
Op ware feiten gebaseerd verhaal over een jonge Nederlandse vrouw die tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Duitsland vertrekt, daar trouwt met een Duitser en probeert met hem een leven op te bouwen, eerst in Duitsland, later in Nederland.
Het boek op Literatuurplein.

Peter Romijn, Burgemeesters in oorlogstijd.
Studie naar de werking van het lokale Nederlandse bestuur tijdens de bezetting: capitulatie, nazificatie, crisis, bevrijding en zuivering.
Het boek op Literatuurplein.

Aad Spanjaard, De slag om vesting Holland.
Langs de sporen van de Duitse aanval rondom Dordrecht, Rotterdam en Den Haag van 10 tot en met 15 mei 1940.
Het boek op Literatuurplein.

Willem van Toorn, Arjen Fortuin en Hugo van Doornum, Verborgen boeken : Em. Querido's Uitgeverij tijdens en na de bezetting.
Willem van Toorn beschrijft de geschiedenis van Querido Verlag, waar Duits-joodse schrijvers vanaf de jaren dertig hun werk konden publiceren. Arjen Fortuin belicht de rol van Geert van Oorschot als zaakwaarnemer in oorlogstijd. Hugo van Doornum schetst de jaren na de bezetting.
Het boek op Literatuurplein.

Ellen Vermaeten, De vijand was mijn bondgenoot : het oorlogsverleden van mijn vader.
Levensgeschiedenis van een in Nederland wonende Rijksduitser, die tegen zijn zin in 1942 onder de wapenen werd geroepen bij de Wehrmacht.
Het boek op Literatuurplein.


Geschiedenis en actualiteit

Frits Boterman, Moderne geschiedenis van Duitsland : 1800 – heden.
De auteur brengt de politieke en maatschappelijke veranderingen sinds 1800 in kaart, tot en met de Duitse deling en de hereniging van Oost- en West-Duitsland na de val van de Berlijnse Muur en de nieuwe buitenlandpolitiek van Duitsland na 1990.
Het boek op Literatuurplein.

Margriet Brandsma, Het mirakel Merkel.
Biografie van de Duitse bondskanselier (1954- ).
Het boek op Literatuurplein.

Margriet Brandsma, Was wir noch zu sagen hätten; gesprekken met Duitsland-correspondenten.
Verhalen van voormalige Duitsland-corrspondenten over de rode draden in hun bestaan in Duitsland, over nazi en Stasi, over de volksziel, over het gebrek aan zelfironie van de Duitsers en hun lijden aan onvolmaaktheid.
Het boek op Literatuurplein.

Jeroen Kuiper, Het andere Duitsland : de voormalige DDR, 20 jaar na de val van de muur.
Journalistieke reis door de vroegere DDR waarop de auteur ondergedoken ex-neonazi`s, Poolse ondernemers, in armoede levende werklozen en Stasi-slachtoffers ontmoet en ook Günter Schabowski, de man die de Muur opende.
Het boek op Literatuurplein.

Marjolijn Uitzinger en Margriet Brandsma, Na de Muur: oog in oog met het nieuwe Duitsland.
Interviews met en persoonlijke impressies van onder anderen Nederlandse en Duitse politici en schrijvers over de veranderingen in Duitsland na de val van de Muur in 1989.
Het boek op Literatuurplein.

Georgi Verbeeck, Een geschiedenis van Duitsland : sporen en dwaalwegen van een natie.
De auteur wil de lezer vertrouwd maken met de hoofdlijnen van de Duitse geschiedenis en richt zich daarbij zowel tot studenten geschiedenis, sociale wetenschappen en cultuurwetenschappen als tot een breder geïnteresseerd publiek.
Het boek op Literatuurplein.


Cultuur

Frits Boterman, Cultuur als macht.
Historisch overzicht van Duitse schrijvers, geleerden en kunstenaars vanaf 1800 en hun relatie tot de politiek.
Het boek op Literatuurplein.

Frits Boterman, Duitse denkers en dichters.
Opstellen over de wisselwerking tussen Duitse politiek en literatuur in onder meer de Wilhelminische periode en tijdens de Weimarrepubliek.
Het boek op Literatuurplein.

Boudewijn Büch, De Goethe-industrie : een Duitse ziekte.
Overzicht van de verering van en de literatuur over de Duitse schrijver (1749-1832) door de eeuwen heen.
Het boek op Literatuurplein.

Friedrich Hebbel, Een blinde bij zonsopgang : bladen uit een dagboek.
Dagboek van de Duitse toneelschrijver (1813-1863).
Het boek op Literatuurplein.

Olga Majeau, Een schitterend isolement : een familiegeschiedenis.
Aan de hand van familiepapieren en herinneringen beschrijft de auteur de geschiedenis van haar adellijke Hongaarse en Duitse voorouders.
Het boek op Literatuurplein.

Mark Schaevers, Orgelman : een schildersleven.
De wonderlijke wedergeboorte van de door Hitler vernietigde joodse kunstenaar Felix Nussbaum.
Het boek op Literatuurplein.


Sport

Auke Kok, 1974 : wij waren de besten.
Op het WK Voetbal van 1974 verbaast het Nederlands elftal vriend en vijand met gedurfd en succesvol aanvalsspel totdat op de Zwarte Zondag van 7 juli het team in de finale wordt gestuit door West-Duitsland.
Het boek op Literatuurplein.

Ronald Reng, Robert Enke : een al te kort leven.
Levensverhaal van de Duitse doelman Robert Enke, die zichzelf door een zware depressie het leven benam.
Het boek op Literatuurplein.

Raf Willems, Het Mannschaftswunder : waarom de Duitsers de besten zijn.
Beschrijving van de succesvolle aanpak van het nationale voetbal in Duitsland, waarbij het begrip maatschappelijke verantwoordelijkheid hoog in het vaandel staat.
Het boek op Literatuurplein.


Boekenweekgeschenk Broer van Esther Gerritsen (recensie door Guus Bauer)



Volgens de jury van de driejaarlijkse Frans-Kellendonk-prijs is de winnaar van 2014, schrijfster Esther Gerritsen (1972), in haar onderwerpkeuze en stijlgevoel van een buitencategorie. Ze behoort in elk geval tot een select gezelschap na het schrijven van het Boekenweekgeschenk 2016, getiteld Broer. Het is een verademing dat eindelijk weer eens een vrouw grootschalig aan het woord komt in de promotieweek. We moeten alweer terug naar begin van dit millennium toen Anna Enquist in 2002 de novelle De ijsdragers schreef.

Olivia is een carrièrevrouw die als financieel genie is ingehuurd om een wat bedaagde servieswinkel met lunchroom nieuw leven in te blazen. Geen sinecure, want wie koopt er tegenwoordig nog porselein in vierentwintig delen of meer? Maar ze heeft allerlei ideeën en wil zich er helemaal voor inzetten. Ze is ergens een harde tante, weet van zichzelf dat ze niet gelijk sympathiek overkomt – dat besef is al heel wat – en probeert dan maar waardering te oogsten met haar werklust. Vlak voordat ze voor de aandeelhouders, bestaande uit familie van de oprichter, haar presentatie moet houden, belt haar jankerige broer Marcus, ‘een waardeloze suikerpatiënt’, op met de mededeling dat hij geopereerd wordt. Het is maar de vraag of zijn zwart geworden been behouden kan blijven. Ze denkt dat hij zoals gebruikelijk overdrijft. Voordat ze kan vragen in welk ziekenhuis hij ligt, heeft hij opgehangen.

Olivia en Marcus waren onbelangrijk voor elkaar, met wederzijdse instemming.

Ze heeft hem tijden niet gezien, weet niet precies waar hij nu woont. Waarschijnlijk ergens in een onverwarmd huisje op een vakantiepark. Maar iets van de bloedband komt toch boven. Het verlies van het been heeft iets onherroepelijks voor haar. (Een paar jaar eerder had ze nog geen nacht wakker gelegen van de prostaatkanker die hem bedreigde.) Het naar alle waarschijnlijkheid verliezen van het ledemaat brengt haar uit het evenwicht, alsof ze toch zelf geamputeerd wordt. Dat is een mooi gegeven dat Gerritsen, met de beperkte ruimte die het Boekenweekgeschenk geeft, subtiel uitwerkt. Olivia is de hoofdpersoon, maar alles draait om Marcus.

Omdat Olivia bij de presentatie is weggelopen, wordt er door haar directeur tegen de familie gezegd dat het om een onafscheidelijk broer van haar gaat, dat ze een medische blunder probeert te voorkomen. Het lichaam van het bedrijf moet immers ook koste wat kost intact blijven. Er wordt heel wat (af)gespiegeld in deze novelle. Dat doet Gerritsen bekwaam.

Marcus is de tegenpool van Olivia. Hij weet iedereen direct voor zich te winnen. Gerard, de man van Oliva – iemand die met tegenzin zijn tandartspraktijk runt –, haar twee puberzonen en zelfs de nestor van de familie van de chique servieszaak. Marcus, de mislukkeling in de ogen van Olivia, wordt eigenlijk het toonbeeld van hoe écht te leven. Het verlies van het been doet hen allen beseffen dat het zaak is om ‘haast’ te maken, ja, uiteindelijk ook bij Olivia. Ze wil weer worden opgenomen in de kring van mannen en in haar drang om sympathiek te worden gevonden, haalt ze zonder overleg met Gerard haar broer in huis. Marcus de man die zijn hele leven al gemakkelijk huilt, die het verdriet voor het hele gezin ineens benoembaar maakt. De mensen in het kille, afstandelijke huishouden komen door hem tot bloei. De jongens worden zelfstandiger. Gerard merkt ineens dat hij háár mist. Dat er eigenlijk een huwelijkscrisis is. Een besef dat Olivia niet deelt, niet heeft zien aankomen. Is haar onsentimentele aard de oorzaak?

Ze probeert terug grip te krijgen op de situatie, maar dat komt natuurlijk geforceerd over. Gerard geeft toe aan zijn ‘overspannenheid’. Zijn gebrek aan lust om te werken in zijn beroep. Olivia regelt een kamer in een revalidatiekliniek. Marcus moet weg, dan zal het allemaal wel beter gaan. Maar de novelle is zoals gezegd een groot spiegelgevecht. Olivia neemt de rol van haar broer over, wordt de zieke, de geamputeerde. Sterk. Klaar, zou je zeggen. Maar er volgt nog een draai. Essentieel weliswaar – Olivia beseft dat ze niet elke situatie hóeft te redden – maar die driekwart pagina lijkt er toch een beetje tegenaan geplakt. Broer is een van de meer geslaagde Boekenweekgeschenken van de laatste jaren. Gewoon leven en niet veel meer, dat mag.







Boekenweekessay Zink van David Van Reybrouck (recensie door Guus Bauer)



Hoe kun je effectief laten zien wat voor invloed politieke aardverschuivingen – of juist het uitblijven van compromissen – hebben op het leven van alle dag? Je individualiseert een verhaal. De (terecht) veelvuldig gelauwerde Vlaamse cultuurhistoricus, schrijver en dichter David van Reybrouck (1971) vertelt in het essay voor de Boekenweek 2016 over Neutraal Moresnet, gedurende meer dan een eeuw het vierde buurland van zowel Nederland, België en Duitsland en nu Duitstalig onderdeel van het Belgische koninkrijk.

Een ministaatje van amper 3,5 vierkante kilometer groot, ontstaan omdat De Nederlanden en Pruisen het in 1816 niet eens konden worden over hun exacte grens. Zoals vrijwel altijd had dat ook in dit geval te maken met het nutsgebruik van het gebied. Van oudsher werd in deze streek zinkerts gedolven, ook wel bekend als Galmei, Kalmei of Kalamijn. Alhoewel door het geringe oppervlak Neutraal Moresnet eigenlijk zelf al kan functioneren als personage – het groeide door onduidelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid uit tot een vluchthaven vol met kroegen en bordelen – verfijnt Van Reybrouck de historische vertelling door te focussen op één enkele oorspronkelijke bewoner: Emil Rixen.

Als een ware onderzoeksjournalist heeft hij kinderen van Emil geïnterviewd, nog levende hoogbejaarde tijdgenoten gesproken, is in archieven gedoken, heeft de resten van de zinkmijn bezocht en in de bossen gezocht naar de stenen grenspalen. Al met al levert het een sfeervol portret op van een man die tegen het einde van zijn leven stilzwijgend de groenten voor de soep sneed. Maar allemachtig, door welke diepe geopolitieke gronden heeft hij moeten waden. Zonder te verhuizen heeft hij maar liefst vijf verschillende nationaliteiten gehad. Verschillende overheden die er niet voor terugdeinsden om hem voor hun oorlogskarretje te spannen. De gewone man die zonder pardon wordt geslachtofferd, wordt gemangeld, en daar ook nog eens voor moet boeten.

Er zijn mensen in wier lichamen de geschiedenis zoveel lijnen trekt, krast en kerft, dat stilzitten zodra het kan nog de enige optie is. Na de wirwar het wit – of in elk geval het verlangen ernaar. Maar waar te beginnen?

Van Reybrouck is vanaf dat punt een echte prozaschrijver. Hij start zijn verhaal bij de moeder van Emil. Bij de knoopjes van haar korset die door een fabrikant in Düsseldorf worden losgeknoopt. ‘Zwarte knoopjes, zijn vingers, een voor een. Het mag niet, het kan niet, het zou niet. Maar het gebeurt toch.’ Marie Rixen wordt zwanger en hij – een familieman van aanzien – zet haar direct aan de kant. Er rest haar niets anders dan het starre morele klimaat te ontvluchten, naar Neutraal Moresnet.

Heel soepel stelt de schrijver daarna dat de eigenlijke grondslag aan deze geschiedenis ligt in de ontdekking van het verzinken door de Zwitserse arts en alchemist Paracelsus in 1526. (Een procedé dat in India al voor onze tijdsrekening bekend blijkt te zijn.) Of zelfs de mededeling van dé natuurkundige van het Romeinse Rijk Plinius de Jongere dat de luchtige steen Cadmia ook in de provincie Germania te vinden schijnt te zijn.

De geschiedenis kent geen startschoten, enkel een aaneenrijgen van flardjes draad door de eeuwen heen, rafelig touw, samengeklitte lompen.

Elk verhaal heeft een langdurige voorgeschiedenis, verschillende sedimentslagen. Veel over de moeder van Emil is niet meer te achterhalen c.q. met zekerheid te stellen. Een ramp voor een biograaf, een droom voor een schrijver. De unieke kans om je in de beweegredenen, in de emoties van de protagonist in te leven. Zo creëer je literatuur om van te smullen, waarbij uiteraard alle historische data en politieke strubbelingen correct en verifieerbaar zijn.

Neutraal Moresnet was een curiosum van formaat. Officieel lag het bestuur in handen van een Belgische en een Pruisische commissaris die elk zonder inmenging van een parlement alleen verantwoording schuldig waren aan hun respectievelijke koningen. Maar feitelijk regeerde de burgemeester van dienst, met een door dezelfde ambtsdrager voorgedragen gemeenteraad. (Geen wonder dat ze zo lang aan de macht bleven. De eerste maar liefst 43 jaar.) De wetten die in het ministaatje werden gehanteerd stamden nog uit de Franse tijd. Een behoorlijke gotspe als men bedenkt dat men dus de harde hand van de verslagenen gebruikte. Er was geen schoolplicht, geen leger en dus geen dienstplicht. Het neutrale gebied lag in de tijdszone van Parijs, aan de andere kant leefde men met de tijd van Berlijn en de Nederlandse klok liep twintig minuten voor op de Belgische. Behoorlijk vervreemdend. Zo ook de plannen om van de door twee koninkrijken betwiste taartpunt de hoofdstad van de kunsttaal Esperanto te maken.

In dit absurdistische universum waar niet alleen de tijd door elkaar loopt maar ook de overheid, het kapitalisme en het geloof, wordt op Valentijnsdag 1903 Emil geboren, die waarschijnlijk omdat hij wordt geadopteerd, ingeschreven wordt als Neutrale.

Van Reybrouck geeft hier precies genoeg informatie over de, dankzij een verlichte fabrikant, redelijk goede sociale omstandigheden. Voor de mijnwerkers was er een spaar- en rentekas, gratis onderwijs voor de kinderen, arbeidershuisjes, een verpleeghuis met een echte arts en – dat dan weer wel – stichtelijke ontspanning. Evengoed waren er in de dagen van Emils jeugd zestig cafés en vier distilleerderijen die dag en nacht draaiden – voornamelijk voor de smokkel. De belastingen in Neutraal Moresnet waren nu eenmaal heel laag.

In het roerige tijdsgewricht wordt Emil heen en weer geslingerd. Zonder te verhuizen is hij een Neutrale geweest, inwoner van het Duitse keizerrijk, Belg, inwoner van het Derde Rijk en uiteindelijk weer Belg. Zo heeft hij in het Interbellum in Duitsland op de linkeroever van de Rijn bewakingsdiensten gelopen in het uniform van het Belgische leger, maar was hij tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen om bij de Wehrmacht te gaan. Prompt wordt hij na de bevrijding allereerst afgevoerd naar een krijgsgevangenkamp in Frankrijk. Voorwaar een voorbeeld van het onrecht van de oorlog. Zoals Van Reybrouck het terecht stelt, heeft Emil geen grenzen overgestoken, maar zijn de grenzen hem overgestoken. Emil heeft zijn zevende zoon nota bene in oorlogstijd naar de Belgische koning vernoemd en zijn vrouw heeft het Mutterkreuz geweigerd. Wellicht een kleine stellingname, maar toch een daad van verzet.

Op 26 juni 2016 is het tweehonderd jaar geleden dat Neutraal Moresnet ontstond. Lees daarom Zink, een eerbetoon aan zomaar een slachtoffer van de geschiedenis. Een novelle die als een fraai Boekenweekgeschenk had kunnen dienen.





Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens
  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: "Je kunt denken: er staat niks. Of je kunt denken: er staat heel veel." Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn onlangs verschenen verzamelbundel Speling zoeken. Recensies door Guus Bauer van Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl, van Erik Nieuwenhuis en De rode stoeltjes van Edna O'Brien