Alfred Schaffer

Als je eerste dichtbundel meteen in de prijzen valt, en als vrijwel alles wat je daarna schrijft vervolgens lovend onthaald wordt, dan ben je een groot dichter. En inderdaad, Alfred Schaffer bewees met zijn laatste bundel Mens dier ding (2014) opnieuw aan een eigenzinnig oeuvre te bouwen . Een ‘gebeurtenis’ werd de bundel in NRC Handelsblad zelfs genoemd.

Verschoppeling en held
Mens dier ding is geïnspireerd op het met mythes omgeven levensverhaal van Koning Sjaka, een wrede heerser, die begin negentiende eeuw het Zuid-Afrikaanse Zoeloerijk stichtte en een nieuwe vorm van oorlog voeren introduceerde, met kortere speren.

Schaffer trekt voor zijn poëtische epos alle vertelregisters open. Uit moppen, rechtbankverslagen met tweets, lyriek, dagdromen en een quiz laat hij een verhaal van alle tijden ontstaan. Het leven van Sjaka, verschoppeling en held, opgebouwd uit stukken en fragmenten. Of zoals ergens te lezen is: ‘Op van alles en nog wat ben ik gebaseerd/ niet op de waarheid’.

Geboorte en dood
Het verhaal vertelt over Sjaka’s geboorte als ‘buitenechtelijke vogelverschrikker’, over zijn jonge jaren waarin hij werd gepest, over zijn opkomst als koning en zijn waanzinnige gewelddadigheid:

Met een smakelijke grijns trekt hij zijn wapen
uit de keel van een tegenstander, spoelt het filmpje
terug en trekt het wapen uit de keel


En uiteindelijk gaat het ook over Sjaka’s eigen dood. Maar nooit is helemaal uit te maken wat echt is en wat niet; steeds wordt het kunstmatige van de poëzie benadrukt. Zo volgt na een spectaculair moment met Sjaka in de hoofdrol doodleuk als commentaar: ‘het is een peperdure scène, vol megalomane special effects.’

Teder en bedachtzaam
De in Zuid-Afrika woonachtige Schaffer schrijft met humor, met schwung, teder en bedachtzaam; zijn beelden brengen de dagelijkse gewelddadigheden in Afrika, het Midden-Oosten en elders in de wereld in gedachten – zijn poëzie laat zien tot wat voor dierlijks een mens in staat is en hoe weinig een mensenleven soms waard is. Dat maakt diepe indruk.

Tekst: Janita Monna

Mens dier ding (De Bezige Bij, 2014)


Wat weten we weinig van de roemruchte Sjaka, zijn leven hangt aan elkaar van roddel en achterklap. Hij is een machthebber, een held, een verschrikking, uitvinder van de korte steekspeer. Maar ook een asielzoeker, een dichter, een weeskind, een oude man die zit te verpieteren in een verpleeghuis. Hij dooft een vuur met zijn blote voet, zijn hobby’s zijn schaken, vissen en met de auto eropuit trekken. Is hij ook de man die op de snelweg gaat liggen en uiteindelijk vermist raakt?

In de bundel Mens dier ding, Schaffers eerste sinds Kooi (2008), maakt de lezer kennis met de overblijfselen van een mythe, aan de hand van korte dagboekfragmenten, monologen, herinneringen, brieven en meer. Het verhaal van een leven dat nooit het onze is geweest maar zich toch zo schrikbarend dichtbij moet hebben afgespeeld. Uiteindelijk is hij een doodnormaal verzinsel, net als iedereen.

Een gedicht uit Mens dier ding

Sjaka die slaapt met zijn speer.
Staand.
Vogels, vlinders, alles wat beweegt sterft door zijn blik.
Bij vrije verkiezingen zou hij grandioos verliezen.
Wie hem liefheeft stuurt hij op een hopeloze missie.
Om te creperen onderweg
of om terug te keren, uitgemergeld.
En dan die vragen en die opdrachten.
Breng die berg daar naar mijn huis.
Breng mij een edelweiss. Wie zou oorspronkelijk de mannelijke hoofdrol spelen
In Gone with the wind.
Waar denk ik aan op dit moment.

Niemand die een antwoord heeft
of aan de opdracht kan voldoen, behalve twee of drie –
ook die vinden de dood.

De perszaal blijft leeg.
Het hoofdkwartier verlaten.
Geen mens die Sjaka’s daden nog bezingt
het vuur is bezig te doven.
Blazen beste onderdanen, blazen!


Video’s












Alfred Schaffer in jaartallen


Bron: Koninklijke Bibliotheek

1973 Geboren in Leidschendam(16 september)
1985 Veurs college Leidschendam
1992 Studeert Moderne Nederlandse Literatuur en Film en Theaterwetenschappen in Leiden
1996 Verhuist naar Zuid Afrika
1996 Publiceert gedichten in literaire tijdschriften in Zuid-Afrika: Die Penseel en Die Vlugskrif
1996 Publiceert in Nederland in Vrijstaat Austerlitz en Bunkerhill
1999 Met gedichten vertegenwoordigd in de bloemlezing van 'de laatste generatie dichters van de twintigste eeuw' (Sprong naar de sterren)
2000 Publiceert debuutbundel (Zijn opkomst in de voorstad)
2001 Genomineerd voor de C. Buddingh'-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie (voor Zijn opkomst in de voorstad)
2001 Optreden bij Poetry International
2001 Schrijft over Nederlandse poëzie in de Afrikaanse kranten Beeld en Die Burger
2001 Medewerker van het internettijdschrift Litnet
2002 Ontvangt de eerste Jo Peters-Poëzieprijs (voor Zijn opkomst in de voorstad)
2002 Promoveert aan de Universiteit van Kaapstad (op het proefschrift De geschiedenis van een jonge god: mythe, primordialiteit en de representatie van de archetypische adolescent en jonge man in werken uit de moderne Afrikaanse literatuur en de wereldliteratuur)
2002 Als Fellow verbonden aan de Universiteit van Kaapstad
2002 Docent Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Kaapstad
2003 Genomineerd voor de VSB-Poëzieprijs (voor Dwaalgasten)
2005 Genomineerd voor VSB-Poëzieprijs (voor Geen hand voor ogen)
2005 Remigratie naar Nederland
2006 Schuim Poëzieclub-keuze van het najaar
2006 Ontvangt Hugues C. Pernathprijs (voor Schuim)
2007 Fondsredacteur bij De Bezige Bij (tot 2010)
2009 Ontvangt Jan Campertprijs (voor Kooi)
2009 Genomineerd voor VSB Poëzieprijs (voor Kooi)
2009 Genomineerd voor Guido Gezelleprijs (voor Kooi)
2010 Ontvangt Ida Gerhardtprijs (voor Kooi)
2011 Terugkeer naar Zuid-Afrika. Verbonden als docent aan de Universiteit van Stellenbosch
2014 Genomineerd voor VSB Poëzieprijs (voor Mens dier ding)

Literaire prijzen


Jo Peters Poëzieprijs 2002 voor Zijn opkomst in de voorstad
In totaal zijn voor 1e Jo Peter PoëziePrijs zevenendertig dichtbundels ingezonden van dichters die in 2000 of 2001 òf debuteerden òf een tweede bundel lieten verschijnen. Acht van die bundels zijn geschreven door een vrouw. Onder die zevenendertig bevinden zich overweldigende bundels, die bij herlezing leeg lopen. Net zo goed zijn er op het eerste gezicht onopvallende bundels bij, die bij elke lezing sterker worden.

Een vijftal bundels sprong er voor de jury duidelijk uit. Voor elk van die bundels heeft zij de argumenten verzameld die voor een bekroning spreken. Die argumenten zijn naast elkaar gelegd. Vervolgens zijn bij alle bundels de argumenten tegen bekroning gewogen. Met pijn in het hart en met grote complimenten aan de betreffende dichters heeft de jury vier namen doorgestreept. De naam van de ene die overbleef zal ik u zo noemen.

Met zijn poëzie, ja het is een jongetje geworden, maakt de bekroonde dichter geheimen zichtbaar zonder ze aan te tasten. Van de gewone, dagelijkse wereld toont hij de verontrustende onbegrijpelijkheid. Hij registreert de ons bekende wereld als een vreemdeling die scherp waarneemt, maar die niet weet wat alle details die hij ziet betekenen; aan welke wetten zij gehoorzamen en in welke hiërarchische ordening ze hun plaats hebben. De gedichten krijgen daardoor een absurd karakter. Die absurditeit pakt ons des te meer omdat zij met eenvoudige middelen in de beelden van de dagelijkse wereld wordt bereikt. De filmische vertelwijze is quasi-nonchalant. De gedichten zijn kundig maar ongekunsteld uit de hand gefilmd.

Bij de meestal volle beheersing van de taal door de dichter, wordt diezelfde taal voor de lezers onbetrouwbaar. Na lezing van deze bundel dienen zij zich opnieuw te oriënteren. De dingen zijn minder bereikbaar geworden, hebben soms een andere kleur gekregen of klinken anders. De jury is getroffen door prachtige eindzinnen van deze helder complexe poëzie. De jury verlangt nog meer van deze dichter te lezen. Daarom roemt en bekroont zij de bundel Zijn opkomst in de voorstad’van Alfred Schaffer.

De jury:
Frans Budé, Hans Groenewegen, Joke van Leeuwen


Jan Campert-prijs 2009 voor Kooi
De gedichten uit Kooi zijn opgebouwd uit simpele alledaagse zinnetjes. Vaak klinkt er op de achtergrond een staande uit- drukking in mee. Op het eerste gezicht is daarom alles vertrouwd en enigszins statisch. Maar al snel blijkt dat Schaffer deze meest vertrouwde en geruststellende delen van de taal op zo’n manier behandelt, dat er een niet eerder gehoorde dreiging in ontstaat.

Hij gebruikt de taal zoals een vreemdeling doet voor wie een staande uitdrukking of afgesleten formulering nieuw is en nog veel betekenend. Het statische karakter van de alledaagsheid daardoor gaat geheel verloren. Het getuigt van een groot meesterschap om de vertrouwdheid van de taal zo soepel en vanzelfsprekend in haar vreemdheid te laten functioneren.

Alfred Schaffer maakt binnen zijn gedichten grote sprongen. Er klinken vele verschillende stemmen in door. Het is vaak niet uit te maken of de kakofonie alleen maar in het hoofd van de verteller klinkt, of dat er stemmen van buiten worden geregistreerd en als eigen ervaren. De vloeiende identiteiten die zo ontstaan worden in de sonnetten bijeengehouden door de vorm, in de prozagedichten door de meer verhalende opzet. De afwisseling van beide vormen geeft de bundel als geheel een schitterend ritme. Daarbij beheerst Schaffer de montagetechnieken die tegenwoordig en vogue zijn, en waarmee disparate elementen worden verbonden, als weinig anderen. Het vreemdste en meest verontrustende, dat identiteiten niet verankerd zijn, lijkt daardoor moeiteloos tot stand gekomen.

Met grote bewondering en vreugde bekroont de jury daarom de bundel Kooi van Alfred Schaffer met de Jan Campert- prijs 2009.

De jury:
Aad Meinderts (voorzitter), Yra van Dijk, Hans Groenewegen, Koen Hilberdink, Aukje Holtrop, Ena Jansen, Jos Joosten, Annemie Leysen, Lut Missinne


Ida Gerhardt Poëzieprijs 2010 voor Kooi
Why do I tell you these things? You are not even here'. Met dat aan John Ashbery ontleende motto begint Alfred Schaffer zijn zesde bundel, Kooi. In Kooi is een dichter aan het woord die niet wegloopt voor confronterende vragen over zijn stiel; een dichter die zich durft af te vragen waarom je dat eigenlijk zou doen, dichten. Het motto geeft geen antwoord. In tegendeel: het klinkt een beetje moedeloos. Waarom vertel ik je dit allemaal? Je bent er niet eens. Ik kan er net zo goed mee ophouden. In het licht van deze twijfel oogt de titel van het eerste gedicht van Kooi omineus: ‘Een meer dan waardig afscheid'. En ook de beginzin van het slotgedicht doet ons even voor het ergste vrezen: ‘Het is wel mooi geweest'.

You are not even here.

Ook de mensen die in Schaffers gedichten worden aangesproken, zijn niet aanwezig. Wel worden ze toegesproken, door een ik die gedicht voor gedicht hetzelfde probeert: contact tot stand brengen met de ander. De gedichten beginnen vaak met een vermaning, of met een verwijt. Onmiddellijk wordt de zaak op scherp gezet: hier staat iets op het spel. De dichter neemt geen genoegen met het schijncontact tussen twee mensen die zichzelf en elkaar wijsmaken dat ze niet verschillend zijn. Kun je de ander zien zoals hij werkelijk is, of verhouden we ons slechts tot projecties van onszelf? Dat is de vraag die aan de orde is in deze gedichten, waarin nooit uit te maken is of we de ander inderdaad horen spreken, of dat zijn of haar woorden slechts aan de fantasie van de ik zijn ontsproten.

Twijfel aan de mogelijkheid van echt contact loopt als een ontroerende rode draad door deze bundel heen en de zeldzame momenten waarop het contact daadwerkelijk tot stand lijkt te komen zijn van een verpletterende schoonheid. Ze worden bevochten op een voortdurend dreigend, maar met succes bevochten pessimisme.

Schaffer behoort al een 10 jaar tot de sterkste Nederlandse dichters. Zijn overrompelende directheid neemt nog altijd toe en zijn poëtische durf blijft ongeëvenaard. De gave verzen en ijzersterke prozagedichten in Kooi zijn nieuwe hoogtepunten in een hopelijk nog lang niet afgerond oeuvre.

Dames en heren, de jury van de Ida Gerhardt Poëzieprijs 2010 heeft uit een indrukwekkend aantal goede poëzieboeken van de afgelopen twee jaar slechts drie bundels mogen kiezen. Alle drie zouden ze deze mooie prijs volgens de jury dubbel en dwars verdienen. Maar u wilt dat we de knoop doorhakken. En dat hebben we gedaan. De zesde Ida Gerhardt Poëzieprijs gaat naar Kooi van Alfred Schaffer.

De jury:
Ester Naomi Perquin, Thomas Vaessens


Nominatie VSB Poëzieprijs 2015 voor Mens dier ding
Middels een uitgekiende collage van zeer diverse tekstsoorten – een brief, een live rechtbankverslag, een introductievideo, een tv-show, een quiz, het relaas van een bezoek aan de huisarts, een interview met een voetsoldaat, een reeks dagdroomfragmenten – brengt Schaffer de oude Zoeloekrijger Sjaka Zoeloe tot leven. De lezer krijgt allerlei puzzelstukken aangereikt en ontdekt gaandeweg wie Sjaka is en hoe hij zijn tragische lot tegemoet snelt.

De verrassende, vaak humoristische en soms erg cynische prozafragmenten – ‘Ik wil me niet verdedigen, natuurlijk valt er / nu en dan een dode, dat komt omdat het oorlog is!’ – worden afgewisseld met ontroerende lyrische passages die een inkijk bieden in de complexe psyche van Sjaka.

Deze bundel onderzoekt op indringende wijze fenomenen als ‘macht’, ‘geweld’, ‘roes’ en ‘mythe’. Schaffer toont aan dat de schotten tussen Zoeloekoning en asielzoeker, tussen mens, dier en ding, maar ook die tussen literaire genres, vaak flinterdun zijn. Ritmische, klankrijke verzen en duizelingwekkende beelden zorgen daarbij op elke bladzijde voor taalvuurwerk: ‘Drie hyena’s jagen hard als een alarm achter hem aan / onder hun poten spatten lichtfonteintjes op.’

De jury van de VSB Poëzieprijs 2015:
Peter Vandermeersch, voorzitter, Yra van Dijk, Ruth Joos, Antoine de Kom, Peter Theunynck

Alfred Schaffer op de website van de Koninklijke Bibliotheek


Bibliografisch dossier

Schaffer en de kritiek

1. Zoveel wegwijzers naar andere mensen

2. Alles ademt zwaarder

3. Je ziet de laatste tijd de gekste dingen

4. ‘Geen wijsheid die je kraakt’

5. Mens dier ding

Naar de overzichtspagina

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Teun van de Keuken

    Podcast van Erik Jan Harmens met Teun van de Keuken over diens romandebuut Goed volk.

    Opname: 08-02-2017
    Erik Jan Harmens
  • K. Michel

    Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn dichtbundels Speling zoeken en Te voet is het heelal drie dagen ver

    Opname: 17-01-2017
    Erik Jan Harmens
  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: "Je kunt denken: er staat niks. Of je kunt denken: er staat heel veel." Podcast van Erik Jan Harmens met K. Michel over zijn onlangs verschenen verzamelbundel Speling zoeken. Recensies door Guus Bauer van Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl, van Erik Nieuwenhuis en De rode stoeltjes van Edna O'Brien