Maarten van der Graaff

Maarten van der Graaff (1987) is redacteur en medeoprichter van het online literair tijdschrift Samplekanon. In 2014 werd zijn debuutbundel Vluchtautogedichten bekroond met de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie. De jury noemde hem ‘een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter’, en roemde ‘de spankracht van Van der Graaffs gedichten, qua compositie, woordenschat en thematiek’. Vlaamse collega-dichter Delphine Lecompte laat er geen misverstand over bestaan: ‘Allen naar de betere boekhandel om Vluchtautogedichten van Maarten van der Graaff te kopen.’ Intussen beleefde de bundel twee herdrukken.

Woorden- en beeldenstroom
Met de regel ‘enorme enorme ruimte’ opent Maarten van der Graaff zijn debuutbundel. In de ruim vijftig pagina’s die volgen, schetst, schildert en kladt hij die ruimte met een haast onafgebroken woorden- en beeldenstroom naar hartenlust vol. Lucide notities en absurde scènes wisselen elkaar af, een gedachteflard kan uitgroeien tot een heel verhaal, of een losse flodder blijven, of zelfs in z’n tegendeel omslaan, want zoals het in het gedicht ‘De atleet vertrouwt zijn sprong’ heet: ‘Alleen fascisten spreken zichzelf nooit tegen’.

Vraagtekens
Schipperend tussen jeugdige overmoed en oeverloze verveling probeert Van der Graaff uitdrukking te geven aan ‘hoe moe alles is’, en tegelijk hoe ‘veelgeurig en/ nutteloos en licht’. Het levert sterk uitwaaierende gedichten op, die ervan getuigen hoe het is om precies nu te leven en te lezen. Om je daarin bij tijd en wijle kapot te vervelen. En om tegelijk niet op te houden te hopen op, misschien zelfs te geloven in, meer. ‘Ik houd van vraagtekens die allesbehalve diepzinnig zijn. Kan ik gaan?’

Op zoek
Na de uitreiking van de Buddingh’-prijs, in juni 2014 tijdens het Rotterdamse Poetry International Festival, vroeg een journalist van dagblad Trouw hem: ‘”Bluf, branie en bravoure is een goede grondhouding voor debuterende dichters,” vond de jury. Bent u zo’n literaire lefgozer?’ Van der Graaffs antwoord was even spontaan als afgewogen: ‘Kennelijk wordt wat ik doe als lefgozerig ervaren. Ik neem inderdaad geen blad voor de mond en ben wel direct. En ik ben een veelschrijver. Ik schrijf snel en veel en gooi ook veel weg. Maar wat voor type dichter ik ben… In ieder geval ben ik een dichter die het allemaal nog niet zo goed weet. Ik weet nog niet goed welke richting mijn werk opgaat, ik ben nog veel meer op zoek, dan dat “branie en bravoure” suggereert.’

Markant begin
Vluchtautogedichten is een markant begin van een ongetwijfeld opwindende zoektocht, die we hopelijk nog lange tijd mogen volgen.

Tekst: Thomas Möhlmann
Foto: Merlijn Doomernik

Vluchtautogedichten (Atlas Contact, 2013)


‘Maarten van der Graaff is zowel dichter als vernieuwer. Hij is een scherp luisteraar en heeft lef. Godzijdank is hij ook een lyricus en maakt muziek van alle wanorde. Maarten van der Graaff is onbetwist een nieuwe en spitsvondige stem in de poëzie.’ - Erik Lindner>br>
Vluchtautogedichten is de enige echt vrije encyclopedie. Zo praten figuren uit een bouquetreeksroman over verveling. Zo voorspelt de jonge debutant de dood van een prominente collega. Iemand vaart op een cruiseschip richting het onmogelijke. Een anti-encyclopedie dus, maar ook de zoektocht van een dichter die de hele nacht onderweg is door duister gebied, met een gedicht in zijn achterbak, op zoek naar levensvatbare ruimte.

Maarten van der Graaff (1987) publiceerde poëzie en proza in onder meer De Revisor, nY, De Brakke Hond, DW B en Het Liegend Konijn.

Van minuut tot minuut zou er niets van mij overblijven.
Een wandeling met aan weerskanten bedwelmende aspecten leerde mij dit.
Ik brak een angst aan die hier op had gewacht.


Een gedicht uit Vluchtautogedichten

Boven de kringloop van regen en baby’s vliegt de roerdomp.
De roerdomp heeft niets met dat alles te maken.
Met de kringloop van granaten, bananen, offers, slijtage
heeft de roerdomp niets te maken. Daar moet duidelijkheid over bestaan.
Hij gelooft zelfs niet in kringlopen, de roerdomp.
‘Ieder rad is bedoeld om iemand voor ogen te draaien,’
zingt hij (wat schor van de kou op die hoogte).


Video’s


Maarten van der Graaff leest uit 'Vluchtautogedichten' from Poetry International on Vimeo.













C. Buddingh'-prijs 2014


In zijn 'Wenken voor jonge letterkundigen' uit 1846 schrijft de Franse dichter Charles Baudelaire enkele behartenswaardige opmerkingen over geluk en pech bij het debuteren. Baudelaire heeft oog voor de samengebalde vastberadenheid die voor debuteren vereist is: ‘Aan elk debuut gaan twintig andere debuten vooraf die we niet kennen; succes is de resultante van voorafgaande, met het blote oog vaak niet zichtbare successen.’

Niet alleen in Baudelaires tijd maar ook vandaag de dag blijft de stap van de publicatie van losse gedichten naar de publicatie van een bundel een grote stap, die veel ‘voorafgaande, met het blote oog vaak niet zichtbare successen’ vergt. Kennelijk wordt het moeilijker om die stap te zetten. We constateren dat de oogst aan poëziedebuten die in 2014 meedingen voor de C. Buddingh’-prijs is afgenomen ten opzichte van vorig jaar: 21, vijf minder dan in 2013.

De al in het jaar 2013 gesignaleerde trend dat gerenommeerde uitgevershuizen terughoudend zijn bij het uitgeven van poëziedebuten zet zich door. Een gat dat ook dit jaar zo goed en zo kwaad als het gaat wordt gedicht door kleine uitgeverijen – zoals blijkt uit de debuten van Frouke Arns en Annelie David bij Uitgeverij Marmer en die van Anouk Smies en Harry van Doveren bij Uitgeverij Opwenteling. Of hiermee sprake is van een algemene trend naar marginalisering van poëzie-uitgaven blijft speculeren, maar wel valt ook in deze lichting van de C. Buddingh’-prijs op dat de redactionele begeleiding van debuterende dichters soms te wensen overlaat.

Twaalf debuten vonden op uiteenlopende gronden pleitbezorgers onder de juryleden en zouden daarom eigenlijk een nominatie hebben verdiend. De eis dat maar vier bundels genomineerd kunnen worden, heeft de jury dan ook gedwongen tot een confrontatie van leeservaringen en tot harde keuzes tussen onvergelijkbare grootheden. Sommige debuten blonken vooral uit door ouderwetse ambachtelijkheid en vormbeheersing, zoals de aan liturgische liedteksten verwante poëzie van Maarten van Aes in Alles onveilig en de sterk geritmeerde natuurgedichten van Herman Rohaert in Som van toeval & ontroering.

De debuten De keren dat ik verwaai van Esther Porcelijn en Tot hier en verder van Michael Tedja imponeerden door de energie en de gedrevenheid die eruit spreken. Citaten van een roofdier van Anouk Smies en Monomeer van Daniël Dobbelaere hebben de jury gefascineerd met weerbarstige, onnavolgbare beeldspraak. Ten slotte troffen in de sonnetten van Hilde Bosma’s Kruisweg de mooie combinatie van het banale en het hooggestemde en in het postume Mijn beste gedicht dat u nooit zult lezen van Thomas Blondeau het mooie, gelijknamige verhaal.

Toch bleek als door een wonder het aantal van vier nominaties volmaakt toegesneden op de opdracht van de jury. Vier debuten wonnen ons aller bijval: twee strakke, ingehouden bundels en twee onmatige, uitbundige bundels, twee dichters die geen woord te veel schrijven, twee dichters die geen woord te weinig schrijven.

‘Gedragen is mijn pas. Dat hoort.’, opent het gedicht ‘Hogepriester’, dat eindigt met de titelwoorden ‘ik heb geslacht’. Gedragenheid is de poëzie van Josse Kok niet vreemd. In korte, krachtige zinnen, soms in de gebiedende wijs, ontvouwt hij een wereld waarin men alleen aan vergeefsheid en ontluistering lijkt te kunnen ontsnappen door het ritmeren van woorden. Kok beteugelt zijn dichtkoorts door punten te zetten die geen tegenspraak dulden:

Ontsmet de wonden, kam het haar.
Houd teugels altijd strak.
Tem het koppige en geef het
schouderklopjes. Fluister kalm.


De lichtvoetige Lucebert draaide ooit een ‘kleine mooie ritselende revolutie’ af, maar Josse Kok heeft geen illusies meer: ‘Wij zijn geen kleine revolutie./ Het verzet is afgeplakt met tape./ De tong rolt uit een helm van bot / en kwijlt een moedertaal.’ De dichter spreekt zichzelf vermanend toe: ‘Gebakken lucht. Je poogt iets / puurs in ritme aan te dragen / maar je rot als ieder ander.’<

Ik heb geslacht is een doorgecomponeerde bundel, gekenmerkt door sombere geladenheid, hallucinatoire visioenen en volgehouden spanningsbogen. De uit het Slam-circuit afkomstige dichter blijft op papier fier overeind en betoont zich ook daar een beloftevol dichter.

Hier kijken we naar van Hannah van Wieringen is een opvallend debuut, en dat niet alleen door de mooie vormgeving ervan. Van Wieringen noemt zichzelf een ‘stotterkaravaan’, bij momenten klinkt ze jachtig of lijkt ze te stamelen, maar met een onmiskenbaar eigen stem ‘kauwt ze zichzelf halsstarrig richting verlichting’.

ik draafde waar de oever laag was door het water
hoog op mijn rug droeg ik een zanger
en hij zong


In haar interpunctieloze gedichten schuwt Van Wieringen de overdaad niet, een overdaad die wonderwel is afgestemd op haar thematiek, de zich monter een weg banende levenslust van de ‘razende daverende kudde’: ‘Wij zijn clubkids sloeries allemaal / zo manisch kussen we elkaar’. Tegelijk gaat Hier kijken we naar niet alleen over de ervaring van hedendaags hedonisme, maar ook over een verlangen dat ‘niets liever wil dan stil’. Hier kijken we naar is een spannende, vitale bundel waarin hulde wordt gebracht aan een Nederlands dat springlevend is – immers

wordt het traag uiteenwijkende holland bijeen
gehouden alleen door dichters
door dichters alleen


Het debuut van Hanneke van Eijken, Papieren veulens, frappeert door zijn uitgepuurde taal en zijn lichte, ingetogen toon. Van Eijken combineert de speelse argeloosheid van een kinderlijke blik met de onderzoekende formuleringen van een gretig observerende volwassene, die weet dat ‘altijd alles kleiner wordt / als je lang genoeg kijkt.’ De afdelingen in Van Eijkens bundel verwijzen naar steden, huizen en kamers, maar haar poëzie zoekt vaak de weidse buitenlucht; van haar rusteloze reislust brengt Van Eijken in rustige, heldere regels verslag uit. Zo begint het gedicht ‘Schepping’: ‘Het vormen van een archipel / is minder moeilijk dan het lijkt // werp eilanden in zee / alsof je een volle hand knikkers loslaat’, een gedicht dat eindigt met het advies om ‘dolfijnen’ toe te voegen en te wachten op ‘reisgidsfotografen’. Papieren veulens is een voor een debuut opmerkelijk rijpe bundel, die zijn weg naar de lezers ongetwijfeld zal weten te vinden. Want:

het is nu alleen een kwestie van gaan liggen
de lippen losjes tuiten, de benen vouwen
als linnen servetten, wachten
tot ik gevonden word


In de debuutbundel Vluchtautogedichten van Maarten van der Graaff is een uiterst beweeglijk en vindingrijk dichter aan het woord. Door middel van elliptische zinnen en associatief taalgebruik keert Van der Graaff zijn hoofd binnenstebuiten. Niet al zijn gedichten geven hun geheimen prijs, maar ‘ontsnappen is sexy’, verklaart hij van meet af aan. De lezer is gewaarschuwd: ‘Ieder rad is bedoeld om iemand voor ogen te draaien.’

Alle hout is pijlhout, Maarten van der Graaff omhelst alle middelen die de verveling en de vermoeidheid kunnen verdrijven, hoe dooddoenerig ze ook lijken (‘Leven is dingen leuk vinden’) of hoe vergeefs (‘vanmorgen viel ik voorover / in het moeras van de ochtend / toen ik mijn ogen opende / was alles hetzelfde’). In de sectie ‘Real Time Autobiografie’ valt het lange gedicht ‘Olatile’ op, het onnavolgbare verslag van een cruise, dat oplicht in een programmatische passage als deze:

tegen verveling eindeloos dode mannen op de planken
alles immers dorst naar goud en hangt aan goud
waar zijn mijn Van der Graaff-geschriften?
– ik las alles en vergat het,
luttele eonen in de hink-stap-zwammerwoeker-modus nu al de gekwelde
uitgekattebeld niks aan volk en vaderland te melden opgespeld
de zware decoratie van de vrijheid en de weerstand
denk er nooit meer aan
zoeken geavanceerd zoeken


Van der Graaff is een geavanceerd zoeker. In de lange sectie ‘Vrije encyclopedie’ neemt hij een loopje met elke vorm van encyclopedische systematiek, en trakteert de lezer op euforiserende Lebensbejahung met een hoog grabbeltongehalte. Opvallend zijn de vele al dan niet obscure verwijzingen naar de wereld van de media, de film en de Nederlandse poëzie. In een hilarische, oneerbiedige sessie namedropping schrijft hij zich achteloos de Nederlandse poëzie binnen; hij is een ‘net, nuttig mens, dat zich scherpt aan reuzengrote felverlichte voorgangers!’

Criticus Piet Gerbrandy karakteriseerde de gedichten van Van der Graaff met de term ‘onmooi’, wat niet wegneemt dat we stuiten op verstilde regels als ‘Het is moeilijk te zeggen hoe moe alles is’. Kenmerkend voor Van der Graaff zijn vooral de onverwachte woordcombinaties, de nimmer voor één gat te vangen ironie en de ‘implicitaten’: één jurylid was prettig verrast een eigen-geschreven versregel losjes gerecycled te zien worden in een Van der Graaffgedicht.

En de winnaar is…

De jury was onder de indruk van de spankracht van Van der Graaffs gedichten, qua compositie, woordenschat en thematiek. Met Vluchtautogedichten geeft hij blijk van een groot poëtisch en meta-poëtisch zelfbewustzijn. Als eindpunt van een poëtische ontwikkeling kan dat dodelijk zijn, maar als vertrekpunt lijkt het de jury juist veelbelovend.

Bluf, branie en bravoure is een goede grondhouding voor debuterende dichters, ook dat valt te lezen in Baudelaires ‘Wenken voor jonge letterkundigen’. Die Wenken schreef Baudelaire op vijfentwintigjarige leeftijd, hij was toen zelf een jonge letterkundige en had aan bravoure geen enkel gebrek. Baudelaire zocht een leven dat in het teken zou staan van het te scheppen werk en van de verdiensten die dat moet opleveren – eeuwige roem en een schip met geld.

Een dichter met zulke ambities vraagt niet nederig om te worden toegelaten in het huis van de poëzie, die morrelt niet zachtjes aan de poort, maar valt met het nodige misbaar en laweit binnen, die overrompelt het dienstdoende orkestje en zet het zelf op een toeteren. Literair bestaansrecht, meent Baudelaire, wordt niet afgesmeekt maar afgedwongen. Naar de unanieme mening van de jury vormt één bundel dankzij bluf, branie en bravoure van die stelling een overtuigend bewijs. De C. Buddingh’-prijs 2014 gaat naar Vluchtautogedichten van Maarten van der Graaff.

Namens de jury van de C. Buddingh’-prijs 2014,
Rokus Hofstede
Patrick Peeters
Anne Vegter

Naar de overzichtspagina

Agenda

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •