Interview met Marek Šindelka

'De werkelijkheid heeft geen verhaal'

27 september 2016

Guus Bauer

De Tsjechische schrijver Marek Šindelka (1984) heeft met Anna in kaart gebracht een boek geschreven dat de zenuw van deze tijd heel scherp weet te raken.

‘Toen ik de eerste versie van Anna in kaart gebracht klaar had, wilde ik het boek eigenlijk Het lichaam noemen, omdat de tekst heel erg gefocust is op de beleving van het lichaam van de personages. Ze voelen zich erin thuis of juist helemaal niet. Het eerste idee was om een verhaal te schrijven over een jonge vrouw die zich verloren voelde in ‘haar vlees’. De maatschappij fungeert als een soort broedmachine, schotelt een ideaal beeld voor. Tegelijkertijd – en dat zorgt voor een vreemde spanning – staat daar de mens tegenover, het organische materiaal dat op allerlei, vrij basale wijzen dient te worden verzorgd.

Vehikel van vlees
We leven tegenwoordig met verschillende lagen van realiteit, denk aan het internet, de sociale media. Het lichaam is de laatste non-virtuele schakel met de natuur. Ons enige echte anker. Ik besloot daarom die fysieke beleving tot de ruggengraat van mijn boek te maken. Welke relatie hebben we met onze verschijning? Kijk eens naar de reclames van bedrijven in de cosmetische industrie. Ze suggereren ergens dat het lichaam onsterfelijk is. Je krijgt het idee dat het bijna onbeleefd is om gewoon oud te zijn met rimpels, haaruitval, een vlekkerige huid, met alle gebreken. Alsof het een verplichting is om mooi te sterven.

Daarnaast raakte ik gefascineerd door het (Japanse) fenomeen van jongeren die zich massaal in hun kamers opsluiten, die vastgeklonken zitten aan hun beeldschermen en hun lichaam volledig negeren. Ze wassen zich hoogstens als iedereen uit het huis is, weigeren eten dat hun ouders voor de deur zetten, komen soms zelfs om van dorst. Ze gaan helemaal voorbij aan het feit dat ze dood gaan als ze het vehikel van vlees niet in elk geval een beetje verzorgen. Het lichaam is hun vreemd geworden, een onnodig obstakel in hun virtuele zoektocht. [GB. Lees hiervoor: Een bijna volmaakte vriendschap van de Japans-Oostenrijkse schrijfster Milena Michiko Flašar ]

Web
Ik besloot Anna in kaart gebracht te componeren als een soort web. De lezer kan feitelijk overal in het boek beginnen en langzaam in de tekst uitkristalliseren. (Denk aan de Russische schrijver Michaïl Sjisjkin: ‘Elk boek is een leugen, want het heeft een begin en een einde.’) Ik wilde geen verzameling van verhalen creëren, noch een roman in verhalen, maar iets ertussenin. Een caleidoscoop van mijn generatie, die overigens wel kraakhelder moest zijn. Het heeft geen zin om een tekst ook vormtechnisch onnodig ingewikkeld te maken. Ik heb bijzonder hard aan dit boek geschaafd, eigenlijk net zo lang tot er een tekst lag die heel natuurlijk, heel intens, heel intiem kon overkomen. De lezer hoeft alleen maar aansluiting te vinden bij mijn basisidee over het lichaam.

Mijn aanpak zorgde ervoor dat er in Tsjechië bij de critici een splitsing ontstond, een generatiekloof, zou je kunnen zeggen. Veel wat oudere recensenten klaagden over de structuur, vonden dat er een verhaallijn en een plot in het boek ontbraken, vonden zogezegd het ‘entertainmentniveau’ aan de lage kant. Deze critici zijn ergens nog steeds op zoek naar ‘de grote Tsjechische verteller’. Een boek dat iemand ter ontspanning kan lezen na thuiskomst uit het werk. De verteller in mijn boek is bewust onzichtbaar. De lezer mag zelf een totaalbeeld scheppen, zich focussen op welk personage dan ook.



Generatie
De verteller in Anna in kaart gebracht is de woordvoeder van mijn visie op mijn generatie. En ook van mijn visie op de literatuur. Veel van de schrijvers om mij heen van mijn leeftijd zijn op zoek naar een nieuwe manier om een connectie te maken met proza en poëzie. Ik ben bang dat de grote Dickensiaanse roman niet meer van deze tijd is. De wereld is veranderd, de worsteling met het bestaan is veranderd. Dat vereist een nieuwe insteek.

Verhalen worden ook misbruikt, zijn in sommige gevallen corrupt. Denk maar eens aan de duizenden scripts – meer van hetzelfde – die er in Hollywood uitgeperst worden. En die gek genoeg ook nog als zoete koek worden geslikt door het publiek. De beleving, het verhaal als een marketingproduct. Ik ben meer geïnteresseerd in ruw materiaal, in iets wat vol leven is. Ik ben tevreden met de sterk uiteenlopende reacties op mijn boek, denk dat het betekent dat je niet iets hebt gemaakt dat middelmatig is.

Ik heb mijn generatie, of nee, de mensen om mij heen van alle leeftijden willen beschrijven, zonder terughoudendheid, op een genadeloze maar tevens liefdevolle wijze. Wij zijn met z’n allen op een bepaalde manier verloren in deze ‘perfecte maatschappij’. Denk aan de scène waarin een jongen in een club als enige in een menigte uit zijn dak gaat. Zogenaamd helemaal bevrijd, maar af en toe kijkt hij toch om zich heen om te zien of de anderen hem wel opmerken. Daar gaat enorme droefheid, eenzaamheid van uit. Ik wilde de mensen die ik geobserveerd heb beslist niet uitlachen, niet belachelijk maken. Ik ben één van hen. De personages zijn opgebouwd uit gedachten, gebaren van mijn vrienden, van bekenden. En natuurlijk ook uit mijn eigen kleine problemen en angsten.

Plankenkoorts
Het begin van het boek, De show gaat beginnen, gaat over mijn eigen lichamelijke gevoelens vlak voordat ik een literaire prijs uitgereikt zou krijgen, live op televisie. Het zeer speciale gevoel van plankenkoorts. (Plankenkoorts is een vechtsyndroom. Een syndroom van de dood.) Nobelprijswinnares Herta Müller was aanwezig om eveneens een prijs in ontvangst te nemen. Ik ben nooit nerveus wanneer ik over literatuur spreek, maar hier werd er van mij verwacht dat ik een paar lollige opmerkingen zou maken, een paar oneliners om het publiek te vermaken. De volgende dag heb ik een quizmaster gecreëerd die keer op keer met dezelfde onwerkelijke situatie geconfronteerd wordt. Een verslaafde aan de kijkcijfers die de plankenkoorts voor lief neemt.

Kleine observaties
Je bent op de wereld gezet met die vreemde combinatie van lichaam en geest en in de loop van de tijd moet je er mee leren omgaan. Soms is dat droevig, soms plezierig. Het lichaam kan ook een obsessie worden. Bodybuilders die zich bijna alleen uitdrukken met hun spieren. Mensen die verslaafd raken aan de cosmetische industrie. Ergens in het boek zeg ik dat het liefdesleven van onze eeuw misschien nog een triestere bezigheid is dan het toerisme. Mensen infecteren elkaar met hun eigen levensstrategie, hun ideaalbeeld van het lichaam en van de romantiek. Het verlangen naar het idee van een hartstocht. Daarom komen er zoveel archetypen in mijn boek voor. Mensen met grootse, vastomlijnde ideeën. De architect, de schrijver, de entertainer. Zij reproduceren zichzelf. Anna is een van hen, maar op het einde realiseert ze zich dat ze het slachtoffer is van een vreemde keten van opgedrongen gedachten, idealen. Ideeën waar ze niet om gevraagd heeft. Ze weet zich daadwerkelijk uit de ketenen te bevrijden.

Anna in kaart gebracht bevat veel kleine observaties die een eigen leven gaan leiden, die uiteindelijk iets krachtigs kunnen verwoorden, die ik in het boek ook heb uitvergroot. Bijvoorbeeld in het tekstdeel Estafette. Een meisje stapte in de trein waar ik zat en ging schuin tegenover me zitten. Zonder bijna een woord te zeggen had ze een enorme invloed op de andere mensen in de coupé. Een jongen werd er heel verlegen van. Haar verleidingsspel met bijna niets anders dan haar lichaamstaal intrigeerde en amuseerde mij.

Poëzie
Je start met dit gegeven en laat het tijdens het schrijfproces een eigen weg volgen. Zo is er in het deel getiteld Kopie ineens een plot naar binnen geslopen. Een meisje dat een relatie heeft beëindigd geeft de wanhopige jongen een briefje met een telefoonnummer erop met de mededeling: sms me morgen. Het telefoonnummer is echter van een ander meisje dat ze eerder zelf heeft getroost. Ze geeft als het ware de jongen en het meisje aan elkaar door. In dat gebaar zag ik droefenis en schoonheid verenigd. En daar ben je als schrijver/dichter toch naar op zoek. Ik had Anna in kaart gebracht niet op deze wijze kunnen schrijven als ik niet begonnen was als dichter. Iemand die geoefend is in poëzie weet hoe je een explosie in woorden kan vangen. Een kwestie van een paar woorden in de juiste volgorde zetten. Er is altijd een simpelere en daardoor effectievere manier om je gedachten te uiten.

Controle
We hebben momenteel enorm veel gadgets tot onze beschikking, maar toch weten we met de meest fundamentele zaken nog steeds niet goed om te gaan. Ik moet vaak om mijn personages (en dus de mensen om me heen) lachen, raak ook weleens door ze geïrriteerd, maar ik ben dol op ze, heb compassie met ze. Bijna iedereen is zelfdestructief. Ze denken controle over hun leven te hebben, maar het lot beslist nog altijd eigenhandig. Anna realiseert zich aan het einde dat ze aan het vechten is met schaduwen. Het boek is een spiegel. Het is aan de lezer om uit te vinden wat hij of zij wil zien.

Het deel Anna in kaart gebracht is het meest gefocust op het lichaam, het is letterlijk een staalkaart van het lichaam van een meisje, met al dan niet pijnlijke herinneringen verbonden aan ledematen, aan een neus, aan haar oren. De verandering van het lichaam als tiener is denkelijk een van de meest pijnlijke ervaringen. Ontevredenheid alom. Anna is uiteindelijk tevreden met zichzelf. Dezelfde onzekerheid kun je ook voelen over je gedachten, je gevoelens, je (boek)concepten. In dit boek heb ik de westerse samenleving van binnenuit bestudeerd. Mijn volgende boek bekijkt diezelfde maatschappij van buiten, vanuit het perspectief van twee vluchtelingen. Mensen zonder enige controle over hun leven.'

Foto: Pavel Hrdlička, Wikipedia
Foto: Met Wim Brands ©Hague Czechcentres

Naar de overzichtspagina

Auteursjubilea

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Simone van Saarloos

    Podcast van Erik Jan Harmens met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.

    Opname: 20-12-2016
    Erik Jan Harmens
  • Vrouwkje Tuinman

    Podcast van Erik Jan Harmens met Vrouwkje Tuinman over haar roman Afscheidstournee.

    Opname: 01-12-2016
    Erik Jan Harmens
  • Jente Posthuma

    Podcast van Erik Jan Harmens met Jente Posthuma over haar debuutroman Mensen zonder uitstraling.

    Opname: 09-11-2016
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Site nieuws

Nieuw: De podcast van Erik Jan Harmens in gesprek met Simone van Saarloos over haar debuutroman De vrouw die.
Recensies door Arno Kuipers van Van vogels en mensen van Margriet de Moor, door Guus Bauer van De valkunstenaar van Coen Peppelenbos Hoogmoed van Richard Hemker en Weg van Jowi Schmitz