'Ik ben – weg met de valse bescheidenheid – een betere schrijver geworden'

Interview met Kluun

20 maart 2017

Guus Bauer

Raymond van de Klundert (1964) heeft met zijn nieuwe roman DJ een kekke, zeer vlot leesbare geschiedenis van de dance geschreven, opgehangen aan de roerige biografie van ene DJ Thor, de podiumnaam van Thorwald van Gestel, de jeugdvriend van het personage Kluun in het boek.

DJ Thor vliegt de wereld over en verdient miljoenen met draaien in exclusieve clubs. Hij baadt in weelde, gaat vergelijkbaar met de hoofdpersoon Jordan Belfort in The Wolf of Wall Street driedubbel dwars door het lint. Kiepwagens vol met geld, badkuipen drank, een spiegelpaleis vol met coke en pronkvrouwen die zich opdringen. Maar alleen bij pa Van Gestel vindt DJ Thor iets van menselijkheid, van geborgenheid, op het kinderlijk-aanhankelijke af. En natuurlijk ook een beetje bij de jeugdvriend Kluun, eveneens afkomstig uit Brabant.

Autobiografisch
‘Ik ben behoorlijk doorgezaagd over wat nu autobiografisch is in DJ en wat niet, zeker ook met betrekking tot mijn scheiding. Ik heb zowat alle praatprogramma’s op radio en tv afgelopen, was bijvoorbeeld bij Koffietijd met Loretta Schrijver, een fijn, humoristisch mens. Menig ‘serieuze’ journalist kan trouwens een voorbeeld nemen aan de voorbereiding bij dergelijke programma’s en bij de redacties van de damesbladen. Als het goed is, speelt elke schrijver een spel met de lezers. Hoe zit het nu, wat laat hij in de tekst over zichzelf zien? Het personage Kluun heeft een zoon en een dochter. Op de achterflap staat dat ik een vriendin heb en drie dochters. Ik heb die ‘verwarring’ nog wat willen aanwakkeren door een voorwoord en een verantwoording toe te voegen, waarin wat tegenstrijdigheden zijn te ontdekken. Dat schepje erboven op, daar heb ik lol in.

Voorwoord: Als ik Thors verhaal had laten liggen, was ik als schrijver geen knip voor de neus waard geweest.

Verantwoording: Thorwald van Gestel bestaat niet. Of amper.


Boekenwereldje
‘Het schrijfwereldje neemt zichzelf wat mij betreft veel te serieus. Toen ik begon zocht ik naar een schrijversnaam. Al vanaf begin jaren tachtig noemden de mensen om mij heen me ‘Kluun’. Dat vond ik wel passen bij mijn rol: Kuifje in literatuurland. Ik wist ook wel dat Komt een vrouw bij de dokter niet direct aansloot bij de toen geldende literaire maatstaf. Je kunt van het boek vinden wat je wilt, maar het is een goed verhaal. Ik heb nooit de ambitie gehad om schrijver te worden, ben er niet voor geboren zoals een Adrie van der Heijden of een Tommy Wieringa. Als mijn vrouw niet was overleden, zou ik waarschijnlijk nog steeds een reclamebureau hebben.’

‘Wanneer ik geen nieuwe titel in de boekhandel heb, volg ik het boekenwereldje niet echt. Ik ben ook geen grote lezer, lees misschien een boek of tien per jaar. Dat komt misschien omdat ik van huis uit een verhalenverteller ben. In vergelijking tot veel andere schrijvers, bij wie vorm voor inhoud gaat. Zo zou het moeten, heb ik me laten vertellen door mensen die zogezegd verstand hebben van literatuur.’

Mai Spijkers
‘Ik kijk daardoor anders tegen het literaire circus aan, tegelijkertijd wil ik natuurlijk ook erkenning. Dat de kenners je eens een keer belonen. Ik zit daardoor heel dubbel in die wereld. Iets dat ook duidelijk uit DJ spreekt. Ik heb veel plezier gehad aan het de draak steken met het circus, en natuurlijk ook met mijzelf daarin. Zonder zelfspot wordt het gezeur. Uitgever Mai Spijkers kon wel lachen om mijn karikatuur van hem, toen ik hem onlangs sprak bij de presentatie van de nieuwe roman van Wieringa. Spijkers popte als vanzelf bij me op toen ik een personage zocht dat Kluun in DJ zou pushen om een verhaal over zijn vriend, de wereldberoemde dj, te schrijven.’

‘Ik wilde Spijkers portretteren als de enorme doorpakker die hij is. Niets ten nadele natuurlijk van mijn ongelooflijk erudiete uitgever Joost Nijsen. Ik herinner me een congres in de Amsterdamse Beurs van Berlage. Na afloop liepen we samen naar onze fietsen en hij zei dat hij iets bijzonders ging uitbrengen: mummyporn. Het zou volgens hem een gigantisch succes worden. Een jaar later vlogen allerlei tinten grijs over de toonbank. Ik ben een enorme fan van Herman Brusselmans en eens in de zoveel tijd vraagt Spijkers aan me of ik een boek over de Vlaming wil schrijven. Maar dat laat ik liever over aan Özcan Akyol. Ik vrees dat ik slechts de helft van Hermans boeken heb gelezen. De karikatuur van Spijkers was iemand die de schrijver in DJ zo onder de duim zou kunnen houden dat hij daadwerkelijk een deadline zou kunnen halen, dat hij voor niets terug zou deinzen, zelfs niet voor verraad met voorbedachte rade van een vriendschap.’

‘Brusselmans is iemand die ogenschijnlijk gemakkelijk produceert. We hebben allebei columns geschreven voor het blad JFK. Brusselmans was menigmaal veel te laat. Tien minuten nadat de hoofdredacteur telefonisch nog een laatste wanhoopspoging had gedaan, lag er ineens een tekst. “Betaal ik daarvoor,” zei de hoofdredacteur. Maar de column was nog goed ook. Brusselmans levert een soort literaire diarree. Ik moet er altijd erg om lachen. Het is knap, geraffineerd.’

Vakjargon
‘Ik ben van oorsprong een oude rocker, ben ook wel in de IT en de ROXY geweest, maar toen liepen die tenten al op het eind. Ik heb vanaf eind jaren negentig een enorme inhaalslag gemaakt, ben diep in de dance gedoken en weet er nu veel van. Maar ik wilde dat mijn boek voor iedereen te lezen is. Ik ben heel trots op de dj-scène op het Amerikaanse festival Burning Man. Dat stuk tekst is lang, wel een pagina of tien. Een scène waarmee ik geworsteld heb. De ik-persoon, Kluun dus, weet niet alles wat die dj doet. Ik moest dus een manier vinden om het te beschrijven zonder vakjargon te gebruiken.’

‘Dj Sander Kleinenberg, die met mij in Amerika was en die natuurlijk weet hoe dat wereldje in elkaar steekt, vond het wel wat lang. Uitgever Joost had geen bezwaar, mijn redactrice Harminke Medendorp vond het zelfs het beste wat ik ooit geschreven had. Een interviewster van Margriet, een dame van achter in de vijftig, nog nooit op een dergelijk feest geweest, kreeg zin om een keer naar een dance-event te gaan. Daar ben ik trots op. Voor die scène ben ik geïnspireerd door de roman Troost van vriend Ronald Giphart. Een aha-erlebnis. Juist, zo denkt dus een topchef. Er wordt toch wel neergekeken op dj’s. Ik heb het wereldje van de dance een behoorlijke trap onder de kont gegeven. Ja, er is veel leegheid, maar ze kunnen echt wel wat. Er is zoals in elke wereld kaf en koren. Maar een goeie dj kan mensen een avond lang collectief gelukzalig maken.’

Entertainen
DJ is misschien geen diep-psychologische roman, maar dat wilde ik ook helemaal niet. Een serie als The Sopranos is Shakespeareaans. Alle psychologische profielen kloppen, iets waarvan ik heel erg kan genieten, maar ik werd voor DJ meer geïnspireerd door het groteske element in een serie als Breaking Bad. Dat zoek ik ook in de literatuur die ik lees. Ik hou ervan wanneer een boek zowel het grote publiek aanspreekt als het gros van de critici. Als iemand die slag weet te maken heb ik daar bewondering voor. Iets dat nooit bewust wordt gedaan. Het is geen knieval aan de commercie. Meestal zijn de boeken die veel verkopen gewoon goed. Al ben ik, sorry Mai, van Vijftig tinten grijs niet zo weg.’

‘Kijk bijvoorbeeld naar de epische romans van Carlos Ruiz Zafón. Daar zit zo veel kwaliteit in, maar tegelijk entertainen ze bijna schaamteloos. Gerbrand Bakker zei vorig jaar in een interview dat hij vaak na lezing van een boek verzucht: “Schrijvertje, schrijvertje, wat heb je nu toch weer verzonnen.” Daar kon ik me erg in vinden. Als je tijd vraagt van mensen, voor mijn roman een uur of vijf, dan moet je ze toch echt wel entertainen. Mannen lezen bijna geen fictie meer, omdat ze het ‘zonde van hun tijd vinden’. Dat kun je lomp vinden, maar als je hen toch mee wilt krijgen in je verhaal, moet je wel echt waar voor hun tijd bieden.’

Recensenten
‘Ik heb liever dat iemand tweet dat hij of zij het zonde vindt dat mijn boek uit is. Bij veel literatuur heb je het idee dat je verplichte kost aan het vermalen bent. Volgens mij is er geen kunstvorm waarin de scheidslijn zo streng is als in de literatuur. Ik heb een tijdje tegenstrijdige recensies verzameld over het werk van Nederlandse schrijvers zoals Nelleke Noordervliet en Adrie van der Heijden. Als het al zo moeilijk is voor mensen die er verstand van horen te hebben, waarom maakt men zich dan zo druk over die vermeende grens tussen wel of niet literatuur?’

‘De welwillendheid bij recensenten lijkt wel zo goed als verdwenen. Natuurlijk ben ik blij met de lof die bijvoorbeeld Jeroen Vullings mij heeft toegewuifd in Vrij Nederland. Er zijn een paar recensenten die hebben willen zien wat ik er in heb proberen te stoppen. Net zo goed kan ik een recensie van Maarten Moll van Het Parool waarderen, die over De Weduwnaar bijvoorbeeld schreef dat ik hem had laten huilen en lachen, en dat het las als een trein, maar dat hij het literair gezien toch geen goede roman vond. Ook DJ recenseerde hij kritisch, maar eerlijk. We hebben aan die recensie wel de mooiste quote overgehouden: ‘Kluuns beste boek tot nu toe.’

‘Meteen in alle advertenties gezet, op de tweede druk en zeer prominent tussen alle vier sterren recensies op een knalrode tram, die vier weken lang in Amsterdam rondrijdt. Joost Nijsen heeft speciaal geregeld dat deze ook langs Paradiso rijdt wanneer iedereen vrijdag 24 maart in de rij staat voor het Boekenbal. Beetje pesten, daar hebben we wel lol in.’

Teamspeler
‘Mijn pr-dame drukte me vooraf op het hart om vooral niet te zeggen dat ik veel baat heb gehad van de inbreng van Harminke. Waarschijnlijk omdat ik in het verdomhoekje van de literatuur zit. Maar waarom zou ik dat niet melden? Ik kom uit de reclame en ben gewend om ego-loos te werken aan een project, ik ben een teamspeler. Joost is iemand die verhaaltechnisch de grote lijnen heel goed weet te bewaken – de uitspraak dat mensen die van dance houden geen boeken lezen is van hem. Gelul van een dronken aardbei. We gaan als een trein – en Harminke is een dijk van een redacteur. Ik ben zelf iemand die heel goed kan schrappen, maar zij is nog strenger. Oorspronkelijk was het typoscript 115.000 woorden groot. Uiteindelijk is het een boek van ruim 81.000 woorden geworden. Het is een kwestie van werken met de suggesties die het team doet om het beste resultaat te krijgen. Uiteraard heb ik altijd het laatste woord, maar ik luister graag naar argumenten. Het boek heeft geen echte plot, maar wel een fijne trap na.’

‘Ik heb Komt een vrouw bij de dokter nooit meer teruggelezen, hoogstens wanneer een lezer iets over een bepaalde passage opmerkte. Nu, dertien jaar later, zou ik het boek misschien aanscherpen. Ik ben – weg met de valse bescheidenheid – een betere schrijver geworden. Het is een momentopname. Daar moet je nu niet meer aan knoeien. Net zo goed als dat je later niet aan een opname van een opkomende bandje moet gaan rommelen. Dat gaat ten koste van de rauwheid en de onbevangenheid. De eerlijkheid, het compromisloze.’

Gewone vissen
DJ heeft lang op zich laten wachten. Een jaar of acht geleden ben ik begonnen aan een roman over een oom waarvan ik idolaat was en die eind jaren negentig zelfmoord heeft gepleegd. Toen ik er eenmaal over kon schrijven, bleek de emotie weg te zijn en heb ik het aan de kant geschoven. Wat later kreeg ik het plan om het te bewerken tot een roman over mijn hele familie. Werktitel: Gewone vissen. Mijn moeder kwam van een familiebuffet en vertelde over lekkere zalm en mosselen en ook over ‘gewone vissen’. Dat zijn wij. Ik kom uit een middenklasse milieu uit Tilburg. De Berend Boudewijnquiz, nasi op zondag met klassieke muziek en dan in de middag ergens naartoe. Dat boek krijgt nu langzaam vorm in mijn hoofd. Het moet een humoristische ode worden aan het gewone Nederland van de jaren zeventig. Het leuke van de burgerlijkheid is de veiligheid. Ik heb een heerlijke jeugd gehad. Ja, die titel moet beslist zo blijven. Maar het kan zo maar zijn dat er nog een of twee boeken voorafgaand aan de familieroman verschijnen. Houd moed, Joost, zou ik zeggen.’

‘Als ik het verhaal niet gelijk te pakken heb, verschuift het ergens naar het achterhoofd. Ooit komt het er weer uit, wanneer ik er klaar voor ben, wanneer het idee is gerijpt. Zo begon het met DJ ook. Een vriend van Nightwriters vroeg me of ik een theaterstuk wilde schrijven over dance. Dat lukte niet echt. Een roman dan maar? Ik ben slecht in het schrijven in de derde persoon. Joost raadde me aan om mijzelf in te brengen. Toen kreeg ik een mooi krachtveld en kon ik dj Thor verwijten wat men mij altijd verwijt, namelijk dat ik commercieel ben. Wel weer met de nodige zelfspot. Denk maar eens aan die zin waarbij Thor tegen Kluun zegt: ‘Alsof jij Dostojewski bent’.’

Geen compromissen
‘De verplaatsing van een gedeelte van het decor van Las Vegas naar Burning man was opnieuw een doorbraak. Dat festival is opgezet op alternatieve basis, maar is overgenomen door de plastic people. Het is net zo fake als Las Vegas. Iedereen gebruikt iedereen om er beter van te worden, om zijn of haar imago op te vijzelen. Ik vond het interessant om te onderzoeken wat er gebeurt wanneer de hele wereld weet wat je uitspookt – een seksvideo is online gezet – terwijl je zelf op dat moment nog van geen kwaad bewust bent. Op social media draagt iedereen een masker. We doen er allemaal vrolijk aan mee. Thor is eigenlijk best een aardige snuiter, maar hij is verworden tot een karikatuur. Ik klink nu behoorlijk cynisch, iets dat ook in de roman doorschemert, maar ik ben eigenlijk een heel positief mens.’

‘Ik heb vaak geroepen dat de roman klaar was. Ach, het heeft ook wel iets geinigs om jezelf zo nu en dan een beetje te kakken te zetten. Het herschrijven, omdraaien, verschuiven en schrappen heeft nu eenmaal veel tijd in beslag genomen. Ik sluit geen compromissen. In elk geval niet met mijzelf. Er gaat bij mij niets uit waarvan ik niet op dat moment voor de volle honderd procent overtuigd ben. In welk hokje men het uiteindelijk ook stopt.’

Foto: Krijn van Noortwijk

Naar de overzichtspagina

Personen

Boeken

Agenda

Radio en televisie

Film

  • Er zijn voor vandaag geen films aangemeld

Video's & Podcasts

  • Maria Barnas

    Podcast van Erik Jan Harmens met Maria Barnas over haar in januari verschenen roman Altijd Augustus

    Opname: 12-04-2017
    Erik Jan Harmens
  • Kluun

    Podcast van Erik Jan Harmens met Kluun over zijn roman DJ

    Opname: 31-03-2017
    Erik Jan Harmens
  • Ronald Snijders

    Podcast van Erik Jan Harmens met Ronald Snijders over diens gedichtenverzameling Kopdichtbundel.

    Opname: 13-03-2017
    Erik Jan Harmens

Meer video's & podcasts

Canon van de Nederlandse geschiedenis

  • 1. Hunebedden
  • 2. De Romeinse Limes
  • 3. Willibrord
  • 4. Karel de Grote
  • 5. Hebban olla vogala
  • 6. Floris V
  • 7. De Hanze
  • 8. Erasmus
  • 9. Karel V
  • 10. De Beeldenstorm
  • 11. Willem van Oranje
  • 12. De Republiek
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie
  • 14. De Beemster
  • 15. De grachtengordel
  • 16. Hugo de Groot
  • 17. De Statenbijbel
  • 18. Rembrandt
  • 19. De Atlas Major van Blaeu
  • 20. Michiel de Ruyter
  • 21. Christiaan Huygens
  • 22. Spinoza
  • 23. Slavernij
  • 24. Buitenhuizen
  • 25. Eise Eisinga
  • 26. De patriotten
  • 27. Napoleon Bonaparte
  • 28.  Koning Willem I
  • 29. De eerste spoorlijn
  • 30. De Grondwet
  • 31. Max Havelaar
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid
  • 33. Vincent van Gogh
  • 34. Aletta Jacobs
  • 35. De Eerste Wereldoorlog
  • 36. De Stijl
  • 37. De crisisjaren
  • 38. De Tweede Wereldoorlog
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging
  • 40. Indonesië 1945-1949
  • 41. Willem Drees
  • 42. De watersnood
  • 43. De televisie
  • 44. Haven van Rotterdam
  • 45. Annie M.G. Schmidt
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945
  • 47. Srebrenica
  • 48. Veelkleurig Nederland
  • 49. De gasbel
  • 50. Europa
  • 1. Hunebedden

    1. Hunebedden

    Circa 4.000 tot 3.000 v.Chr.
    Hunebedden zijn door mensenhanden geordende steenformaties die dienden als begraafplaats. In Drenthe zijn er ruim vijftig bewaard gebleven.

    Bekijk details
  • 2. De Romeinse Limes

    2. De Romeinse Limes

    47-ca. 400.
    Bij het begin van onze jaartelling vormde de Rijn, die van Xanten via Utrecht en Alphen aan den Rijn naar Katwijk stroomde, de Limes, de grens van het Romeinse rijk.

    Bekijk details
  • 3. Willibrord

    3. Willibrord

    658-739.
    De Engels monnik Willibrord kwam in 690 aan land bij de monding van de Rijn om zich in te zetten voor de verspreiding van het christendom in het land van de Friezen.

    Bekijk details
  • 4. Karel de Grote

    4. Karel de Grote

    724-814.
    Karel de Grote, op kerstdag van het jaar 800 door de paus tot keizer over het Westen gekroond, had het Frankische rijk zo weten uit te breiden dat het grote delen van het huidige Europa omvatte, waaronder de latere Nederlanden.

    Bekijk details
  • 5. Hebban olla vogala

    5. Hebban olla vogala

    Omstreeks 1100.
    Om zijn ganzenveer te scherpen krabbelde een Vlaamse monnik omstreeks het jaar 1100 een paar zinnen neer uit een liefdesliedje. Het is de oudst bewaarde tekst in het Nederlands.

    Bekijk details
  • 6. Floris V

    6. Floris V

    1254-1296.
    Floris V was de graaf die in de dertiende eeuw het machtsgebied van Holland aanzienlijk wist uit te breiden, tot drie van zijn vazallen zich tegen hem keerden.

    Bekijk details
  • 7. De Hanze

    7. De Hanze

    1356-ca. 1450
    Door het Hanzeverbond tussen steden in Nederland, België, de Baltische Staten, Noorwegen en Polen waren Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en meer steden in het oosten van het land van de twaalfde tot de zestiende eeuw welvarende handelscentra.

    Bekijk details
  • 8. Erasmus

    8. Erasmus

    1469?-1536
    Naast etiquetteboeken, vorstenspiegels, samenspraken en traktaten die heersers en burgers moesten opvoeden tot wijze christenen, publiceerde Erasmus onder meer Adagia, een verzameling klassieke spreekwoorden, en de satire Lof der zotheid.

    Bekijk details
  • 9. Karel V

    9. Karel V

    1500-1558.
    Zo groot was het rijk waarover Karel V heerste dat de zon er letterlijk nooit onderging. Tot dat rijk behoorden de Nederlanden, die hij tot een bestuurlijke eenheid probeerde te smeden.

    Bekijk details
  • 10. De Beeldenstorm

    10. De Beeldenstorm

    1566.
    Dit was het wonderjaar waarin edellieden die zich geuzen noemden, zich steeds openlijker tegen het landsbestuur keerden en waarin in de hele Nederlanden kerken en kloosters werden geplunderd en ontdaan van hun katholieke symbolen.

    Bekijk details
  • 11. Willem van Oranje

    11. Willem van Oranje

    1533-1584.
    Willem van Oranje was een ambitieuze edelman die min of meer zijns ondanks uitgroeide tot een rebel en later werd vereerd als de ‘vader des vaderlands’, als de grondlegger van een nieuwe Nederlandse staat.

    Bekijk details
  • 12. De Republiek

    12. De Republiek

    1588-1795
    Na de oorlog waren de Nederlanden uiteengevallen in de zuidelijke Spaanse Nederlanden en de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In het vroegmoderne Europa was een republiek een uitzondering.

    Bekijk details
  • 13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    13. De Verenigde Oostindische Compagnie

    1602-1799
    De Verenigde Oostindische Compagnie had het Nederlandse monopolie op de handel in de Aziatische wateren en mocht oorlogen voeren, verdragen sluiten en gebieden besturen. Zo ontwikkelde de VOC zich tot een geduchte macht.

    Bekijk details
  • 14. De Beemster

    14. De Beemster

    1612
    Nadat met 43 windmolens de Beemster was drooggelegd, werd in 1612 met de inrichting van de polder begonnen. Aan het strak geometrische patroon waarvan werd uitgegaan, heeft de Beemster zijn roem te danken.

    Bekijk details
  • 15. De grachtengordel

    15. De grachtengordel

    1613-1662
    Bij de uitbreiding van Amsterdam vanaf 1613 werd nut gecombineerd met schoonheid. Een van de projecten was de grachtengordel, met zijn karakteristieke halfronde vorm en zijn residentiële functie, met tal van ‘stadspaleisjes’ voor kapitaalkrachtige inwoners.

    Bekijk details
  • 16. Hugo de Groot

    16. Hugo de Groot

    1583-1645
    Hugo de Groot is vooral bekend gebleven door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein in 1621. Hij staat echter ook te boek als een groot rechtsgeleerde die de beginselen van het volkerenrecht formuleerde.

    Bekijk details
  • 17. De Statenbijbel

    17. De Statenbijbel

    1637
    In 1618 gaf de gereformeerde synode opdracht een Nederlandse vertaling van de bijbel te maken. Die verscheen in 1637 en zou in de loop der eeuwen een groot stempel drukken op de Nederlandse taal en cultuur.

    Bekijk details
  • 18. Rembrandt

    18. Rembrandt

    1606-1669
    Van de circa 175 kunstschilders die Amsterdam omstreeks 1650 rijk was en die de culturele bloei in de Gouden Eeuw symboliseren, was Rembrandt een van de succesrijkste. Met zijn dure portretten en schilderijen bediende hij een elite van welgestelde burgers en kunstkenners.

    Bekijk details
  • 19. De Atlas Major van Blaeu

    19. De Atlas Major van Blaeu

    1662-1665
    Met kennis van zaken zette Willem Jansz Blaeu in 1605 in Amsterdam een drukkerij en uitgeverij van hoogwaardige kaarten en atlassen op, die door zijn zoon Joan werd voortgezet, onder meer met de uigave van de Atlas Major.

    Bekijk details
  • 20. Michiel de Ruyter

    20. Michiel de Ruyter

    1607-1676
    Conflicterende handelsbelangen leidden ertoe dat de Republiek in de zeventiende eeuw voortdurend oorlog op zee moest voeren. De beroemdste van alle zeehelden was Michiel Adriaenszoon de Ruyter, die het bracht tot luitenant-admiraal van de marine.

    Bekijk details
  • 21. Christiaan Huygens

    21. Christiaan Huygens

    1629-1695
    Christiaan Huygens was een van de grootste geleerden van zijn tijd, wiens verdiensten op vele terreinen liggen. Zo vond hij onder meer het slingeruurwerk uit en ontdekte hij de maan Titan bij de planeet Saturnus.

    Bekijk details
  • 22. Spinoza

    22. Spinoza

    1632-1677
    Al behoort hij tot de filosofen die het westerse denken hebben gevormd, tijdens zijn leven moest Spinoza zo voorzichtig zijn dat zelfs zijn hoofdwerk, de Ethica, pas na zijn dood werd uitgebracht.

    Bekijk details
  • 23. Slavernij

    23. Slavernij

    1621-1863
    De Nederlandse slavenhandel begon in 1621 met de oprichting van de West-Indische Compagnie en eindigde bijna 250 jaar later met de afschaffing van de slavernij in Suriname.

    Bekijk details
  • 24. Buitenhuizen

    24. Buitenhuizen

    17e en 18e eeuw
    In de Gouden Eeuw lieten vooral rijke Amsterdamse kooplieden langs de Vecht en andere rivieren riante buitenhuizen bouwen, met vaak prachtige tuinen.

    Bekijk details
  • 25. Eise Eisinga

    25. Eise Eisinga

    1744-1828.
    Geïnspireerd door de Verlichting bouwde Eise Eisinga in zijn werkkamer een bewegend model van het zonnestelsel, nu nog altijd het oudste werkende planetarium ter wereld.

    Bekijk details
  • 26. De patriotten

    26. De patriotten

    1780-1795
    Na de bloeitijd van de Republiek werden burgers een politieke macht die zich tegen stadhouder Willem V keerde en ernaar streefde het land tot een politieke eenheid te smeden.

    Bekijk details
  • 27. Napoleon Bonaparte

    27. Napoleon Bonaparte

    1769-1821
    Als keizer bracht Napoleon zowat heel Europa onder zijn gezag. In Nederland introduceerde hij aanvankelijk de monarchie en moderniseerde hij het bestuur en de rechtspraak.

    Bekijk details
  • 28.  Koning Willem I

    28. Koning Willem I

    1772-1843
    Na het congres van Wenen in 1815 werden noord en zuid samen het Verenigd Koninkrijk, onder koning Willem I. Ondanks diens inspanningen de economie te verbeteren, kwam het zuiden in 1830 in opstand.

    Bekijk details
  • 29. De eerste spoorlijn

    29. De eerste spoorlijn

    1839
    Ondanks de aanvankelijke scepsis heeft de komst in 1839 van de trein in Nederland veel bijgedragen tot de ontsluiting van het land en een versnelde industrialisatie ervan.

    Bekijk details
  • 30. De Grondwet

    30. De Grondwet

    1848
    Omdat de Grondwet bepaalt wie de macht uitoefent en hoe dat gebeurt, is het voornaamste wet van een staat. De Nederlandse Grondwet werd ingevoerd in 1798 en herzien in 1815 en 1848.

    Bekijk details
  • 31. Max Havelaar

    31. Max Havelaar

    1860
    De ervaringen van Eduard Douwes Dekker als assistent-resident in Nederlands-Indië vormden de basis voor de felle aanklacht tegen het koloniale regime die hij als Multatuli in de vorm van de roman Max Havelaar zou schrijven.

    Bekijk details
  • 32. Verzet tegen kinderarbeid

    32. Verzet tegen kinderarbeid

    19e eeuw
    Toen kinderen door de Industriële Revolutie ook massaal in fabrieken aan het werk werden gezet, nam het verzet daartegen toe. Het zou tot 1874 duren voordat een wet de inzet van kinderen in fabrieken verbood.

    Bekijk details
  • 33. Vincent van Gogh

    33. Vincent van Gogh

    1853-1890
    Met zijn kleurrijke, eigenzinnige schilderijen en zijn door amoureuze, persoonlijke en zakelijke tegenspoed getekende leven is Vincent van Gogh een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars.

    Bekijk details
  • 34. Aletta Jacobs

    34. Aletta Jacobs

    1854-1929
    Haar hele leven heeft Aletta Jacobs gestreden voor de rechten van vrouwen, onder meer voor het in 1919 ingevoerde algemeen vrouwenkiesrecht. Ook als arts kwam ze op voor de belangen van vrouwen.

    Bekijk details
  • 35. De Eerste Wereldoorlog

    35. De Eerste Wereldoorlog

    1914-1918
    Al wist Nederland in 1914 neutraal te blijven, toch zou de Grote Oorlog niet helemaal aan het land voorbijgaan. Ook de Nederlanders voelden steeds meer de consequenties ervan.

    Bekijk details
  • 36. De Stijl

    36. De Stijl

    1917-1981
    Opgericht in de chaos van de Eerste Wereldoorlog, streefden de beweging en het tijdschrift De Stijl naar harmonie door het gebruik van geometrische vormen en van de primaire kleuren en de niet-kleuren.

    Bekijk details
  • 37. De crisisjaren

    37. De crisisjaren

    1929-1940
    Elke dag urenlang aanschuiven in stempellokalen. Dat was het vernederende lot van de steuntrekkende werklozen in de jaren van 1929 tot 1940, die de geschiedenis zijn ingegaan als de crisisjaren.

    Bekijk details
  • 38. De Tweede Wereldoorlog

    38. De Tweede Wereldoorlog

    1940-1945
    Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde de Nederlandse legerleiding. Het was het begin van de Duitse bezetting van Nederland, die zo’n vijf jaar zou duren.

    Bekijk details
  • 39. Anne Frank / Jodenvervolging

    39. Anne Frank / Jodenvervolging

    1942-1945
    Door de publicatie van het dagboek zij tijdens de onderduik bijhield, groeide Anne Frank uit van een naamloze dode, omgekomen in Bergen-Belsen, tot het internationale symbool van de Holocaust.

    Bekijk details
  • 40. Indonesië 1945-1949

    40. Indonesië 1945-1949

    1945-1949
    Op 17 augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit, maar pas na twee ‘politionele acties’ en onder grote internationale druk legde Nederland zich daar eind 1949 bij neer.

    Bekijk details
  • 41. Willem Drees

    41. Willem Drees

    1886-1988
    Van 1948 tot 1958 was Willem Drees als minister-president leider van de rood-roomse coalitie. Het waren de jaren waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd, met regelingen als de AOW.

    Bekijk details
  • 42. De watersnood

    42. De watersnood

    1 februari 1953
    De watersnood van 1953 kostte ongeveer 1800 mensen het leven, nog eens 72.000 werden dakloos. De Deltawerken moesten verhinderen dat zich nog eens een ramp van die omvang zou voltrekken.

    Bekijk details
  • 43. De televisie

    43. De televisie

    Vanaf 1948
    In 1948 gestart met experimentele uitzendingen, heeft de televisie vanaf eind jaren ’50 een enorme vlucht genomen. Zowel in tijdsbesteding als in meningsvorming bracht het nieuwe medium ingrijpende veranderingen.

    Bekijk details
  • 44. Haven van Rotterdam

    44. Haven van Rotterdam

    Vanaf circa 1889
    Net als Schiphol is de haven van Rotterdam een mainport, een knooppunt voor de Nederlandse handel met het buitenland. Er wordt dan ook voortdurend gewerkt aan de verdere uitbouw ervan.

    Bekijk details
  • 45. Annie M.G. Schmidt

    45. Annie M.G. Schmidt

    1911-1995.
    De versjes en liedjes, toneelstukken en musicals, verhalen en hoorspelen van Annie M.G. Schmidt waren zo geliefd en tegelijk zo invloedrijk dat zij wel de echte koningin van Nederland werd genoemd.

    Bekijk details
  • 46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    46. Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

    Nadat Suriname in 1975 onafhankelijk was geworden, is gaandeweg ook de verhouding tussen Nederland en de eilanden van de Nederlandse Antillen in meer of mindere mate aangepast.

    Bekijk details
  • 47. Srebrenica

    47. Srebrenica

    1995
    Dat Dutchbat de genocide op zevenduizend moslimmannen in de door haar beveiligde enclave Srebrenica niet heeft kunnen voorkomen, heeft ook in Nederland diepe sporen nagelaten.

    Bekijk details
  • 48. Veelkleurig Nederland

    48. Veelkleurig Nederland

    Vanaf 1945.
    In de vorige eeuw is het aantal inwoners in Nederland verdrievoudigd, van vijf naar meer dan vijftien miljoen. Vanaf de jaren ’60 is ook de diversiteit van die inwoners sterk toegenomen.

    Bekijk details
  • 49. De gasbel

    49. De gasbel

    1959-2030.
    De gaswinning uit het veld bij Slochteren is de kurk genoemd waarop onze welvaart drijft. Maar de eindigheid ervan en een toenemend aantal bevingen vergen wellicht ingrijpende politieke keuzes.

    Bekijk details
  • 50. Europa

    50. Europa

    Vanaf 1945.
    Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Europese samenwerking gestalte gekregen. Lag het initiatief in 1951 bij 6 landen, inmiddels telt de Europese Unie 27 landen en willen er nog meer toetreden.

    Bekijk details

Poëzie

  • Paul Bogaert
  • Charlotte Van den Broeck
  • Hugo Claus
  • Herman de Coninck
  • Ellen Deckwitz
  • Jules Deelder
  • Charles Ducal
  • Christine D’Haen
  • Andy Fierens
  • Maarten van der Graaff
  • Judith Herzberg
  • Hester Knibbe
  • Geert De Kockere
  • Gerrit Kouwenaar
  • Ted van Lieshout
  • Lieke Marsman
  • Els Moors
  • Ilja Leonard Pfeijffer
  • Alfred Schaffer
  • Peter Verhelst
  • Miriam Van hee
  • Paul Bogaert

    Paul Bogaert

    Paul Bogaert is een dichter met een bijzonder scherp oor voor de kleinste nuances waarmee de hedendaagse taal uit verschillende domeinen bewust of onbewust geladen is. Hij weet die nuances op bijzonder ingenieuze wijze uit te buiten.

    Bekijk details
  • Charlotte Van den Broeck

    Charlotte Van den Broeck

    Nadat ze als performing poet naam had gemaakt, debuteerde Charlotte Van den Broeck met Kameleon, in januari 2016 bekroond met de Herman de Coninckprijs voor het beste debuut.

    Bekijk details
  • Hugo Claus

    Hugo Claus

    Na in 1947 zijn debuut te hebben gemaakt met de lyrische Kleine reek, evolueert Hugo Claus in zijn poëzie naar het modernisme van de jaren vijftig met als hoogtepunt De Oostakkerse gedichten uit 1955. Zijn later dichtwerk mag dan weer klassiek genoemd worden.

    Bekijk details
  • Herman de Coninck

    Herman de Coninck

    Herman de Coninck maakte de poëzie voor veel lezers toegankelijk. Vanaf zijn debuut in 1969 met De lenige liefde excelleren zijn gedichten in relativering, lichte ironie en hun grote toegankelijkheid.

    Bekijk details
  • Ellen Deckwitz

    Ellen Deckwitz

    De poëzie van Ellen Deckwitz is broeierig en griezelig en vliegt hier en daar uit de bocht, maar wel op zo’n manier dat je wenst dat dit bij meer dichters zou gebeuren.

    Bekijk details
  • Jules Deelder

    Jules Deelder

    Tijdens optredens lardeert Deelder zijn gedichten met anekdotes en moppen – of misschien is het andersom. Vaste thema’s in die gedichten zijn de Tweede Wereldoorlog, voetbalclub Sparta en Rotterdam.

    Bekijk details
  • Charles Ducal

    Charles Ducal

    Naast poëzie publiceerde Charles Ducal (pseudoniem van Frans Dumortier) ook een veelgeprezen verhalenbundel en onder meer een Gedichtendagessay. In 2014 werd hij gekozen tot de eerste Dichter des Vanderlands van België.

    Bekijk details
  • Christine D’Haen

    Christine D’Haen

    Het oeuvre van Christine D’Haenzal steeds nieuwe lezers weten aan te trekken. Deze poëzie vraagt veel van de lezer, maar geeft in ruil brede vergezichten die uitnodigen tot reflectie over leven en cultuur.

    Bekijk details
  • Andy Fierens

    Andy Fierens

    Wie nog dacht dat de poëzie steeds verheven onderwerpen bezingt op een haast sacrale, eerbiedige toon, moet die opvatting na lectuur van de gedichten van Andy Fierens grondig bijstellen.

    Bekijk details
  • Maarten van der Graaff

    Maarten van der Graaff

    ‘Een uiterst beweeglijke en vindingrijke dichter,’ zo typeerde de jury van de C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie 2014 Maarten van der Graaff op basis van zijn door haar bekroonde bundel Vluchtautogedichten.

    Bekijk details
  • Judith Herzberg

    Judith Herzberg

    Het is vreemd dat Judith Herzberg nog niet verkozen is als Dichter des Vaderlands, want ze is een van de meest toegankelijke en invoelbare dichters die er zijn. Maar hoe toegankelijk en invoelbaar ook, er is altijd een diepere betekenis.

    Bekijk details
  • Hester Knibbe

    Hester Knibbe

    Vanaf haar debuut in 1982 is Hester Knibbe een klassieke dichteres in een moderne wereld. Ze schrijft poëzie die het niet zoekt in onbegrijpelijke formuleringen, maar in de wereld aan betekenis die schuilgaat achter een heldere zin. Haar gedichten zijn helder en precies en getuigen immer van een groot vakmanschap.

    Bekijk details
  • Geert De Kockere

    Geert De Kockere

    Geert De Kockerede debuteerde in 1989 met Vingers in de jam, een poëziebundel voor kleuters. Daarna volgden snel ook prentenboeken, filosofische verhalenbundels, fotoboeken en, meer recent, boeken voor volwassen lezers.

    Bekijk details
  • Gerrit Kouwenaar

    Gerrit Kouwenaar

    Het barst van de emotie, maar je moet het er wel uithalen.’ Dat zei Gerrit Kouwenaar in een interview met Kenneth van Zijl op Cultura over het vooroordeel dat hij een kille, emotieloze dichter van kille en emotieloze verzen zou zijn.

    Bekijk details
  • Ted van Lieshout

    Ted van Lieshout

    Iedere keer weer bewijst Ted van Lieshout dat hij in geen enkel hokje past en niet vastzit aan één vorm en één doelgroep. Deze geanimeerde verteller en tegendraadse vernieuwer publiceerde al meer dan zestig kinderboeken.

    Bekijk details
  • Lieke Marsman

    Lieke Marsman

    Lieke Marsman debuteerde als dichter in het tijdschrift Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd ze driemaal bekroond. De eerste letter is haar tweede bundel.

    Bekijk details
  • Els Moors

    Els Moors

    Els Moors werd door de kritiek met lof overladen voor haar debuut Er hangt een hoge lucht boven ons (2006). In 2008 debuteerde zij als prozaschrijver met Het verlangen naar een eiland, een roman over liefde, seks en de hunkering naar de ander. Daarna verscheen nog de verhalenbundel Vliegtijd.

    Bekijk details
  • Ilja Leonard Pfeijffer

    Ilja Leonard Pfeijffer

    ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte,’ dichtte Ilja Leonard Pfeijffer in de niet separaat verschenen bundel Doka, die is opgenomen in De man van vele manieren, zijn verzameld dichtwerk.

    Bekijk details
  • Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer

    Alfred Schaffer (1973) publiceerde vijf dichtbundels en won de Jo Peters Poëzieprijs, de Hugues C. Pernathprijs, de Ida Gerhardt Poëzieprijs en de Jan Campertprijs. Hij doceert aan de universiteit van Stellenbosch in Zuid-Afrika.

    Bekijk details
  • Peter Verhelst

    Peter Verhelst

    Naast dichter is Peter Verhelst ook romancier en regisseur. Voor zijn werk ontving hij prestigieuze prijzen als De Gouden Uil, de Vlaamse Cultuurprijs, de F. Bordewijkprijs, de Herman de Coninckprijs en de Jan Campertprijs.

    Bekijk details
  • Miriam Van hee

    Miriam Van hee

    Veel bundels van de in 1952 geboren dichter en slaviste Miriam Van hee werden bekroond, onder meer met de Herman de Coninck-prijs 2008, en genomineerd, onder meer voor de VSB Poëzieprijs 2014.

    Bekijk details

Log in

Inloggen

Inloggen hoeft alleen als u een reactie wilt plaatsen of aan een discussie wilt deelnemen.

 

Personaliseer

Personaliseer het Literatuurplein

Bepaal zelf welke rubrieken op de homepage worden getoond.

Kies een paginakleur

  • Verras mij
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •