Boeken over boeken
Column door Rodaan Al Galidi (31 juli 2018)
Ik hou van boeken en ik hou van boeken die over boeken gaan. Juist door boeken die over boeken gaan, leer ik de goede boeken kennen, want die zijn meestal eerlijker en duidelijker dan lezers. Als een lezer over een boek praat, enthousiast of niet, is hij meestal geëmotioneerd. Maar een boek over een boek werpt er licht op zonder emotie en is dus eerlijker. Het magische is bovendien dat ze van de schrijver van een boek een personage maken. In de boeken over Faust is Faust echter dan Goethe en boeken over Don Quichote maken Don Quichote realistischer dan Cervantes.

Bij bijvoorbeeld het boek De prins van Nicollo Machiavelli had ik nooit geweten hoe gek het was als ik niet een boek van Mussolini had gelezen, namelijk zijn scriptie om het doctoraat te verkrijgen. Pas na dat boek zag ik in hoe belangrijk De prins is voor de politiek. Toen ik het voor het eerst las, dacht ik: dat is het smerigste boek ooit op deze planeet, het meest donkere boek dat bestaat. Na het lezen van het boek van Mussolini, bewees hij voor mij in zijn boek over het boek dat alle politieke leiders in de democratie en in de dictatuur, overal en altijd, dat boek kunnen gebruiken om hun systeem te beschermen. Dus niet alleen de dictatuur. Ik las De prins opnieuw, nu met ook de democratie en de politiek in mijn hoofd, en Mussolini had gelijk, politiek heeft de smerigheid van Machiavelli nodig. Het boek over het boek stelde De prins voor mij in een ander daglicht.

Ik heb trouwens het boek over het boek van William Van O’Connor (over Licht in augustus van William Faulkner) wel gelezen, maar het boek zelf niet. Ik genoot zo van het boek over het boek, dat ik vergat dat het over een ander boek gaat dat ik nog moest lezen. En ik kan nu praten over Licht in augustus alsof ik het echt gelezen heb.

Maar in mijn gedachten zit vooral een heel klein, dun boekje, dat je op een reis met NS van Antwerpen Centraal naar Amsterdam kunt uitlezen. In de internationale trein heb je bovendien genoeg vertraging om het af en toe weg te kunnen leggen en erover na te kunnen denken. 93 paginaatjes, niet meer.

Het is een boekje geschreven door Tolstoj, in het Engels heet het Tolstoj on Shakespeare, waarin hij zich kritisch uitspreekt over het werk van Shakespeare. Ik was lang daarvoor ooit automatisch begonnen met het lezen van Shakespeare, wie kent hem niet? Maar pas na het boekje van Tolstoj realiseerde ik me dat ik het niet had opgemerkt dat ik gaapte tijdens het lezen van Shakespeare en dat ik het las vanwege de verwachtingen en de glorie rond zijn naam, niet omdat het nu per se zo goed was.

Tolstoj schrijft dat hij vijftig jaar lang herhaaldelijk in verschillende talen het werk van Shakespeare las en elke keer afkeer, saaiheid en verwarring voelde. Ik citeer: ‘Voor ik aan dit boek begon, wilde ik mezelf, een oude man van 75, testen door weer alle werk van Shakespeare te lezen. Ik begon met King Lear, Hamlet, Attilo en eindigde met Henry IV en De storm en kreeg weer hetzelfde gevoel.’

Dat had ik ook! Ik las het boek over het boek van kaft naar kaft, zonder een minuut pauze. Daarna gaapte ik nooit meer door Shakespare, want ik las het niet meer. Zijn boeken staan nog steeds in mijn boekenkast. Als bewijs voor mijn gapen, niet voor de geweldigheid van Shakespeare.

Die Russen. Napoleon ging ernaar toe en verloor. Hitler ging ten onder door de Russen. Ronaldo en Messi verloren er op één dag. Waarom Shakespeare niet?

Foto: Harry Pierik
Delen
Koppelingen
Personen
Meer columns
Oude demonen, nieuwe goden Door Annelies Verbeke (03-12-2018)
Literatuur en handen Door Rodaan Al Galidi (14-11-2018)
De val / Pech / Smithy Door Annelies Verbeke (02-11-2018)
Lang leve het KNIR! Door Rodaan Al Galidi (17-10-2018)
Een vleesgeworden Alice in Wonderland Door Annelies Verbeke (01-10-2018)