Dagen van inkeer
Column door Annelies Verbeke (5 september 2018)
Zeker nu Philip Roth is overleden, noem ik A.M. Homes wel eens mijn favoriete levende Amerikaanse auteur. Ze schreef drie verhalenbundels, vier romans, een jeugdroman en een autobiografisch boek. Hoewel ze in New York woont, blijft haar arena ook in Dagen van inkeer (Days of awe) in de eerste plaats Los Angeles. Disneyland en Hollywood lijken er soms in elkaar over te vloeien.

Haar personages zijn in de regel geprivilegieerde blanke Amerikanen - waarvan meer dan een Joods en lesbisch - die ervan houden rond te dobberen in de zwembaden achter hun grote gekoelde villa's, waar Mexicaanse huishoudsters aan hun eetstoornissen tegemoet trachten te komen. Homes zet ze neer met oog voor hun tekortkomingen - hun oppervlakkigheid, hun psychiaters, hun uit de hand gelopen obsessies omtrent kopen, eten en autorijden - maar laat ruimte voor hun menselijke kwetsbaarheid en eenzaamheid.

Ook combineert ze net als in haar andere werk lichtheid en humor met een duistere onderstroom. In haar romans The end of Alice en Music for torching is die onderstroom uitgesproken gewelddadig. (Ik moest aan die werken terugdenken toen ik eerder dit jaar de videoclip bij Childish Gambino's nummer This is America zag.) In Dagen van inkeer wordt de onderstroom eerder gevormd door aftakeling en dood. Het eerste verhaal, 'Broer op zondag', zet de toon met de beschrijving van een groep zonnebadende vrienden van middelbare leeftijd. Er zijn buiken, verzakkingen, een geamputeerde borst. (En er is een verziekte relatie tussen twee broers, net als in haar roman May we be forgiven.) Ook in andere verhalen liggen lichamen onder vuur. Syliconenborsten zijn verworden tot harde ballen in te veel vel, een bejaarde vrouw sterft omdat haar opgespoten lippen de zwelling als gevolg van haar pinda-allergie verdoezelen.

In 'Het Omegapunt' gunt Homes een oma een mooie dood. Eerst vertelt ze haar dochter en kleindochter dat ze half Chinees is, en zij dus ook wat Chinees zijn, daarna vaart ze ten hemel, letterlijk. Elders in de bundel heeft nog iemand het gevoel op te stijgen. Homes werkt vaak met echo's, en ik herinner me uit andere bundels dat ze graag twee verhalen met elkaar verbindt. Hier zijn dat de verhalen 'Hallo allemaal' en 'Ontsnapt'. In beide treedt ene Cheryl op als hoofdpersonage. We leren haar bejaarde ouders en haar anorectische zus Abigail kennen. Elk gezinslid staat op zichzelf, wat wordt versterkt door een eigen sensor die elk rond de nek draagt; het ding zorgt ervoor dat licht, muziek en temperatuur door de 'amusementscomputer' worden aangepast aan de persoonlijke voorkeuren wanneer een van hen de woonkamer in wandelt. Maar wanneer deze personages in het laatste verhaal ('Ontsnapt') terugkeren, buigt de lollige banaliteit onder de meedogenloze grote gelijkmaker. Haar anorexia wordt zus Abigail fataal, de ouders zijn los van elkaar op intensive care terecht gekomen, en worden later naar hun villa verplaatst. Huishoudhulp Esmeralda bewondert Cheryl om de volwassen manier waarop ze reageert, en dat is ook je eigen gevoel bij de gebeurtenissen, zeker wanneer Cheryl beseft dat de dood van haar zus haar lichter doet voelen; altijd is ze bang geweest dat Abigail iets zou overkomen, nu kan ze dat loslaten. Dit laatste verhaal maakt Dagen van inkeer naast een bundel over de steeds sneller voortrazende tijd ook een bundel over volwassen worden. Homes eindigt met een beeld dat je naar de keel grijpt: de elektriciteit valt uit, de stilte treedt in, tussen de bedden van haar comateuze ouders ingezeten brengt een dochter hun handen tegen haar borst. Hard, maar eindelijk echt.

In het verhaal 'De laatste keer dat het fijn wordt' roept de volwassenwording zelf een pijnlijke vraag op, een die ik nooit zo eenvoudig neergeschreven zag staan: 'Is dit bewustwording of verbittering?'

Hoewel ik me tijdens het lezen iets minder betrokken voelde dan bij het lezen van haar vorige werk - misschien omdat dit de eerste keer was dat ik een boek van haar in Nederlandse vertaling las - is de bundel zeker het lezen waard. Zoals altijd zijn er metamorfosen - een vrouw die verandert in een zeemeermin, aanbindpenissen en geschubde schaamlapjes vergroeien met lichamen.

Het verhaal 'Altijd prijs' stoeit met Amerikaanse hyperbolen. Een gezin doet een wedstrijd boodschappenlijsten afwerken in een hypermarket. Ze zijn enthousiast en competitief, vinden een baby op de textielafdeling en besluiten hem te houden. De vader speecht spontaan in een karaokemicrofoon en wordt door de andere consumenten als presidentskandidaat naar voren geschoven. In een door Trump geregeerd Amerika komt de onvoorspelbaarheid plots minder absurd over dan in Homes' eerdere werk.
Delen
Koppelingen
Meer columns
Literatuur en handen Door Rodaan Al Galidi (14-11-2018)
De val / Pech / Smithy Door Annelies Verbeke (02-11-2018)
Lang leve het KNIR! Door Rodaan Al Galidi (17-10-2018)
Een vleesgeworden Alice in Wonderland Door Annelies Verbeke (01-10-2018)
Heil mijn collega Hitler Door Rodaan Al Galidi (18-09-2018)