Literaire prijzen
Column door Rodaan Al Galidi (21 maart 2018)
Dat literaire prijzen belangrijk zijn, geloof ik zeker, maar ik ben er ook van overtuigd dat het onmogelijk is voor die prijzen om rechtvaardig te zijn. Om een simpele reden: boeken zijn heel persoonlijk. Vanwege een persoonlijk reden kan je meteen beslissen welk boek voor jou geweldig is, en vanwege onpersoonlijk redenen kan je meteen beslissen dat een boek niet goed is. De slechtste kiezen uit een lijst van 600 boeken kan, maar de beste? Je kan heel makkelijk beslissen welke oorlog de slechtste is, maar is het mogelijk te beslissen welke oorlog de beste is?

Eén keer in mijn leven was ik juryvoorzitter. Ik was nieuwsgierig, hoe dat zou zijn, en ik ontdekte dat juryvoorzitter alles is, behalve lekker. Het ging om een poëziewedstrijd voor jongeren tussen de 14 en 16 jaar oud. Elk jurylid moest een favoriet gedicht kiezen uit de vijftig deelnemers. Stel je voor: 50 banaantjes. Allemaal geel. En allemaal krom. En jij moet er eentje kiezen, die beter is dan de andere 49… Het was niet even makkelijk.

Ik las de vijftig gedichten en meteen nam ik de tien beste, en legde ze opzij. Zij hadden een goed gedicht geschreven, die tien jongens en meisjes, ze moesten niet als de beste worden geclassificeerd, maar juist beschermd worden van het idee dat ze de beste waren. Dan konden ze op eigen kracht groeien. Van de veertig die overbleven koos ik er een. Het was niet perse de slechtste, wat ik in eerste instantie als maatstaf wilde nemen, maar ik koos het omdat het onderwerp was dat het het eerste en het laatste gedicht was dat ze schreef. Ik dacht meteen: zij moet winnen. Op haar dichterschap heeft de prijs geen invloed, want zij wil niet verder gaan met schrijven en dat is goed. Zo red ik de literatuurwereld van iemand die misschien wel gedichten gaat schrijven, terwijl ze haar laatste gedicht al geschreven heeft.

Tijdens het juryoverleg discussieerden de andere vier juryleden over de gedichten. Elk van hen had een ander gedicht gekozen. Ik was blij om voor even dictator te zijn. Ik luisterde aandachtig en uiteindelijk won het gedicht dat ik koos. Bij de prijsuitreiking zaten in de zaal zaten 500 meisjes, jongens, ouders, opa’s, oma’s en een paar honden en katten. Huilend kwam de winnares het podium op om de prijs in ontvangst te nemen. Ze kon het niet geloven. Ze zei dat ze dacht dat het haar laatste gedicht zou zijn, maar nu zou ze misschien toch verder gaan met gedichten schrijven. Blijkbaar had ze, volgens een professionele jury, toch wel talent. Toen ik daarna nog eens werd gevraagd om jurylid te zijn, weigerde ik. Ik wilde niet nog een nieuwe naam toevoegen aan de literaire wereld.

Laat me hier nog wel even zeggen dat alle prijzen waarvoor ik genomineerd zal worden geweldig zijn, en alle prijzen die ik ga winnen de beste en de rechtvaardigste. Maar toch: schrijvers en dichters moeten geen winnaars zijn. Ze zijn juist de stem van de losers. En hoe kan een loser geraakt worden door een boek dat net gewonnen heeft?

Foto: Klaas Koppe
Delen
Koppelingen
Personen
Meer columns
Bazip, Deibel Door Annelies Verbeke (02-07-2018)
Dat ene boek Door Rodaan Al Galidi (19-06-2018)
De meest gelezen schrijver van China Door Annelies Verbeke (04-06-2018)
Morgen en morgen en morgen Door Rodaan Al Galidi (17-05-2018)
Knopen Door Annelies Verbeke (30-04-2018)