Tilburg
"Willen we de literaire geschiedenis van Tilburg kort typeren, dan lijkt er geen beter woord te zijn dan 'veelzijdig'. De stad bracht romanschrijvers en dichters voort, veel auteurs ook die zich met de regionale cultuur bezighielden, en kende tot in de jaren zestig belangrijke uitgeverijen met een katholieke signatuur. Binnen de Tilburgse stadsgrenzen verschenen literaire tijdschriften, variërend van Roeping en De Stijl tot het recentere Sic.

Tilburg is wel 'Roomser dan Rome' genoemd. Tientallen kloosterorden en congregaties waren er gevestigd, de katholieke vakbonden hadden er hun zetel, en het katholiek academisch onderwijs kwam er na 1919 voor het eerst daadwerkelijk van de grond. In het verlengde van dat Roomse leven werd Tilburg een belangrijke uitgevers- en drukkersstad op het gebied van de katholieke populaire literatuur – Puk en Muk, bijvoorbeeld - en de onderwijsmethodes. Met de lees- en rekenboekjes - Geef Acht!, De Meiboom - die in Tilburg geschreven en geproduceerd werden, hebben miljoenen lagere scholieren leren rekenen en lezen. Het leesplankje van 'Aap, Noot, Vuur' werd in Tilburg ontwikkeld, maar ook de katholieke boekcensuur was er tientallen jaren actief."

Deze inleiding is afkomstig uit: Literaire wandeling Tilburg door Jef van Kempen en Ed Schilders.
De tekst van deze literaire wandelroute door het centrum van Tilburg verscheen in boekvorm in 1996 als uitgave van het Noord-Brabants Genootschap ('s Hertogenbosch).
Uitsluitend voor privégebruik te downloaden.
Wie dan nog meer wil weten kan bovendien een veel uitgebreider virtuele wandeling maken door De paap van gramschap, een digitaal overzicht van vier eeuwen schrijven, drukken, uitgeven, illustreren en boekhandelen in Tilburg.

Wandelen met een gids
U kunt ook een wandeling maken onder begeleiding van een Tilburgse stadsgids. U loopt dan door het centrum van Tilburg, waar de poëzie letterlijk op straat ligt, waar nog steeds dichters en schrijvers hun woonplek hebben, waar grote namen als Ivo de Wijs, Walter Breedveld en Anton Roothaert gewoond hebben.
Tijdens de wandeling wordt gezocht naar o.a. de bakermat van 'De Stijl', krijgt u antwoord op de vraag waarom Dr. Vlimmen van Anton Roothaert destijds door de kerk op de zwarte lijst is gezet en ontdekt u zelfs wat een winnaar van de P.C. Hooftprijs over Tilburg schreef. Dit alles wordt geïllustreerd met herkenbare en humoristische citaten van diverse auteurs. Uiteraard komt ook de onvergetelijke humor van de 'prenten' van Cees Robben aan bod. In overleg kan deze 2 uur durende wandeling uitgebreid worden met een bezoek aan een of meerdere dichters, die zullen voorlezen uit eigen werk. Voor meer informatie: Stadsgidserij.

Plekgedichten in Tilburg
Hier en daar in Tilburg zijn zogenaamde ‘Plekgedichten’ te vinden. Het begon met het gedicht Mussenmanieren op een muur naast de Hervormde kerk in de Heuvelstraat (foto links). Naar aanleiding van de reacties op dit gedicht besloten de schrijver Nick J. Swarth en de ontwerper Sander Neijnens een aanvraag in te dienen bij KORT (Kunst in de Openbare Ruimte Tilburg) voor het maken van meerdere plekgedichten.
Inmiddels zijn er verschillende nieuwe gedichten of spreuken geplaatst, vaak op verrassende plaatsen. De website On Site Poetry wijst u (deels) de weg, evenals de website van Cubra.

Poosplaatsen in de grensstreek
De streek tussen Breda en Tilburg is in meer dan één opzicht een grensstreek. Niet alleen loopt er de grens tussen Nederland en België, maar het gebied kenmerkt zich ook door een voortdurend aan elkaar grenzen van natte beekdalen of vennen en droge hoge gronden. In dit boeiende landschap zocht dichteres en beeldend kunstenaar Pien Storm van Leeuwen naar plekken die uitnodigen tot reflectie en ontwikkelde zij het idee “poosplaatsen”.
Zij nodigde dichters uit hun gedachten rond die plekken vorm te geven in poëzie. Om de mogelijkheid om te verpozen te combineren met het presenteren van deze gedichten, ontwierp zij arduinen zitelementen en banken. Daarnaast maakt zij gebruik van stenen van graniet die door de natuur gevormd zijn. In deze steensoorten werden de teksten gegraveerd.
Langs de poosplaatsen kan men - ook landschappelijk gezien - een boeiende route rijden. Aan de hand van het routekaartje kan men zelf een route uitstippelen. Het is ook mogelijk een lus te maken van Strijbeek, via Ulicoten en Baarle-Nassau naar 't Zand en vandaar naar Riel, terug via Gilze langs Chaam naar Strijbeek. De totale afstand bedraagt ongeveer zestig kilometer en kan door fietsers en wandelaars in twee of meer etappes worden afgelegd.
Sinds dit project in 2004 werd afgerond, zijn er op veel meer plekken in Brabant poosplaatsen verzorgd. De website van Pien Storm van Leeuwen biedt een overzicht, ook van de bijbehorende publicaties.

Meer over de achtergrond is te vinden in het Webmagazine Cultureel Brabant (Cubra) en in een lemma van Wikipedia.

Festival
De Tilburgse binnenstad staat sinds 2010 ieder jaar weer gedurende enkele dagen in maart in het teken van het Tilt Festival. Dit meerdaagse literatuurfestival brengt taal tot leven met een ruim programma en spannende cross-overs op het gebied van literatuur, theater, beeld en muziek.

Laatst gewijzigd: 28-09-2017

Naar de overzichtspagina