Interview met Carlos Ruiz Zafón
‘Ergens in de spelonken van onze geest bewaren we een geheim’
Door Guus Bauer (13 januari 2014)
De Spaanse schrijver Carlos Ruiz Zafón brak wereldwijd door met zijn epische roman De schaduw van de wind, het eerste deel van het vierluik over Barcelona en het Kerkhof der Vergeten Boeken. Van de cyclus gingen tientallen miljoenen exemplaren over de toonbank. Vlak voor hij aan dit project begon schreef hij Marina, vertaald door Nelleke Geel, een roman die als afsluiting moest dienen van zijn serie boeken voor jongvolwassenen.

Mysterie
Zafón: ‘Ik ben op school geweest bij de Jezuïeten. Elf jaar woonde ik in een groot, mysterieus negentiende-eeuws kasteel, het Colegio San Ignacio in Barcelona. De vele kamers, kapellen, zalen, geheime gangen en crypten hebben mij tegelijk gefascineerd en beangstigd. Ik was niet dol op school, maar wel op het gebouw. Ik heb er misschien wel leren kijken als schrijver, open voor alle mogelijkheden. Mysterie moet altijd een onderdeel van de jeugd zijn, of eigenlijk van het hele leven. Marina is het boek dat me het dichtst op mijn huid zit. Net als hoofdpersoon Oscar ben ik in mei 1980 zomaar een week van school verdwenen. Ergens in de spelonken van onze geest bewaren we een geheim. Dit is het mijne.’

Labyrint
Oscar sluipt vaak weg van het internaat om in een vervallen villa de frêle Marina en haar vader Germán Blau te ontmoeten. Hij is een portretschilder die na de voortijdige dood van zijn echtgenote de penselen voorgoed heeft opgeborgen. Elektriciteit is er niet. Haast als vanzelf zorgen de kaarsen voor een sinister effect. Marina neemt Oscar op een dag mee naar een verlaten kerkhof waar elke vierde zondag van de maand een koets verschijnt, getrokken door zwarte paarden. Op een naamloos graf legt een gesluierde vrouw een enkele roos. Oscar en Marina besluiten haar te volgen. Dan begint een reis door een vergeten Barcelona die bol staat van de spanning. Er opent zich letterlijk en figuurlijk een labyrint, een vergeten wereld vol aan lagerwal geraakte aristocraten, zakenlui, actrices, zangeressen en een ‘gekke professor’ die met zijn uitvindingen de dood tracht te verslaan.

De stad van mijn jeugd
‘Ik heb de roman in 1996 geschreven toen ik begin dertig was en, wonend onder de rook van de heuvels van Hollywood, in mijn levensonderhoud trachtte te voorzien als scenarioschrijver. Ik had Barcelona enige tijd niet gezien. Toen ik er op bezoek ging, herkende ik de stad van mijn jeugd niet meer. De duistere straatjes, de vergane glorie waar Marina zich afspeelt, hadden plaatsgemaakt voor een snelweg, voor de vooruitgang. Mijn oude schoolgebouw heb ik links laten liggen. Op een of andere manier was ik bang dat mijn jeugd voor altijd zou verdwijnen als ik daar naar binnen ging. Terug in Los Angelos ben ik vanuit mijn geheugen gaan schrijven. Een roman die een afscheid van mijn jeugd en van mijn “Marina” werd. Vaak heb ik getwijfeld. Herinneren we ons wellicht dat wat nooit is gebeurd, dat wat we wensten? Soms gebeuren de meest realistische dingen alleen maar in je verbeelding.’

Essentie
‘Zonder de tijdscapsule Marina had ik de cyclus niet kunnen schrijven. De thema’s zijn in aanleg allemaal aanwezig in deze roman. Ik ben erdoor in staat geweest om “mijn bagage” aan te boren. Het moment waarop je weet hoe je emoties en ervaringen kunt vormen en delen. De connectie met de lezer is voor mij heel belangrijk. Wanneer je een roman leest, wandel je op een bepaalde manier door het brein, het hart en de ziel van de schrijver. Als die het werk goed heeft gedaan, kan er bij de lezer iets achterblijven. Die transfer is mijns inziens de essentie van de literatuur. Zonder die link is het alleen inkt en papier, of kilobytes.’

Fabel
Zafón onderzoekt in deze roman het kunstenaarsschap, het verdwijnende vuur van de jeugd, het verval en de dood. Maar dwars door alle horror en spanning heen bloeit de onvoorwaardelijke vriendschap op, de oprechte liefde die soms maar eenmaal in een mensenleven voorkomt. En die in het geval van de ziekelijke Marina gedoemd is om zeer voortijdig te eindigen. Het is een fabel geworden voor lezers van alle leeftijden, op verschillende manieren te lezen, afhankelijk van waar je bent in de reis door het leven.

Waarheid
‘Het is een verhaal over verlies, de strijd om het leven vast te houden. En een uitnodiging om herinneringen te overwegen. Hoeveel van onze eigen identiteit is fictie? Veel te vaak bestaan we uit leugens en bedrog, een illusie. Mysteries zijn voor mij de meest “realistische” verhalen omdat ze een manier zijn om de wereld en onszelf te leren begrijpen. Ik probeer die “waarheid” te vinden door mijn schrijven, ik vul het blanco schrift dat Marina – zij wilde schrijver worden – voor Oscar heeft achtergelaten.’


Foto: Janus van den Eijnden.

Delen
Koppelingen
Personen
Boeken
Meer interviews
Interview met Robert Pollack Door Guus Bauer (20-09-2019)
Interview met Max Porter Door Guus Bauer (03-07-2019)
Interview met Gunnar Staalesen Door Guus Bauer (07-06-2019)
Interview met Takis Würger Door Guus Bauer (28-05-2019)
Interview met Elvis Peeters Door Guus Bauer (06-05-2019)