Interview met Davide Enia
‘Ik boks elke dag met de lege vellen papier’
Door Guus Bauer (9 mei 2012)


Davide Enia (1974) is een veelvuldig bekroonde Italiaanse acteur die vaak zijn tv- en toneelwerken zelf schrijft. Zijn romandebuut Zo ook op aarde, waarin hij de geschiedenis van zijn geboortestad Palermo beschrijft, wordt wereldwijd vertaald.

Hoofdpersoon Davidù is negen jaar wanneer hij op straat in de bres springt voor de net zo oude Nina. Ook al zit boksen hem in het bloed, toch raakt hij gewond. Zijn opa is een ongekend taaie oorlogsveteraan, zijn oom is een beest in de ring, zijn vader was bijna Italiaans kampioen, ware het niet dat hij voor de geboorte van Davidù bij een motorongeluk is omgekomen. Davidù wordt klaargestoomd voor het leven door oma, een lerares op een lagere school, zijn oom die hem afmat in zijn boksschool en opa die alleen aan hem de verhalen uit de oorlogstijd vertelt.

Het ene moment is de tekst teder, het volgende moment ruw, op het vulgaire af. U deelt graag klappen uit?
Daarom heb ik de metafoor van het boksen gekozen. Het staat voor de manier waarop ik mijn geboortestad Palermo beleef, onderga haast. Ik kom uit de theaterwereld en schrijf altijd op deze manier. Je laat je publiek lachen en als ze even niet op hun hoede zijn, kom je met de ‘genadeklap’. Ik ben de schrijver, de eerste die mijn notities leest en ik maak mijzelf graag aan het lachen.

Schrijven als het leven zelf?
Mensen zijn blij, mensen zijn droevig. In een stad in beroering zoals Palermo wisselen de emoties zich soms snel af. Als schrijver heb je alleen woorden tot je beschikking om deze heksenketel over te brengen. Je moet rustmomenten in je boek hebben. Het is net zoals in de muziek, een symfonie heeft ook langzame en snelle stukken.

De drie verhalen zijn heel natuurlijk vervlochten.
Het schrijven van dit boek was een organische ervaring. De lezer moet de stad, de geschiedenis en de plek van mijn personages daarin kunnen zien, proeven en ruiken. Er wordt me veel gevraagd of ik een goede bokser ben. Ja, zeg ik dan, ik boks elke dag met de lege vellen papier. Klap voor klap, woord voor woord. Het verhaal op zich is niet zo heel erg belangrijk, al had ik ook een zwijgzame opa die in de oorlog naar Afrika ging en een oom die bokste, maar het is de kunst om waarachtigheid over te brengen bij de lezer.

Lastig wanneer men in eerste instantie het perspectief van een kind gebruikt?
Het was nog een hele toer om eerlijk te blijven ten opzichte van mijn hoofdpersoon. Wanneer Davidù negen is, ziet hij de wereld heel anders, dan wanneer hij achttien is. Ik heb drie jongere broers en heb daarvoor nadrukkelijk scènes gebruikt die ik me uit die tijd herinner. We maken dezelfde fouten nu eenmaal keer op keer. Op het moment dat de lezer het boek openslaat, is hij in het heden. Behalve bij het oorlogsverhaal van de zwijgzame opa noem ik geen exacte tijd en plaats.

De hoofdpersoon heeft dezelfde naam als u, is overduidelijk een personage, maar doet de lezer toch sterk denken dat het uw familiegeschiedenis betreft.
Dat heeft wederom met de waarachtigheid te maken. Ik had het idee dat ik dit verhaal alleen via dit personage kon vertellen. In de loop van het schrijfproces zijn hij en ik een soort symbiotische tweeling geworden.

Er valt veel tussen de regels te lezen.
Er bestaat een Palermitaans gezegde: Het beste woord is het onuitgesproken woord. Je spreekt met je ogen, er is lichaamstaal. Het is lastig, maar dat heb ik ook op papier willen overbrengen, met kleine aanwijzingen. Elke zondag kwam mijn familie samen om te eten en de week te bespreken. Mijn oom was altijd het middelpunt. Hij was een begenadigd verhalenverteller, kon met een enkel gebaar of een oogopslag een verrassende wending aan een verhaal geven. Zijn stilte werd ook een geluid. Waarschijnlijk ben ik door hem het theater ingerold. Hij liet me voor het eerst de macht van het woord, gesproken én onuitgesproken, voelen.

U weet de geschiedenis op de achtergrond te houden, maar toch schemert die door in het dagelijkse leven van de personages.
Net zoals de maffia. Je voelt hun aanwezigheid. Dat wilde ik ook in het boek overbrengen. Toen ik een jaar of negen oud was, zag ik het eerste moordslachtoffer op straat. Mijn opa vertelde me over de bommen in de Tweede Wereldoorlog. Ik heb zelf de bomaanslagen van de maffia op rechters meegemaakt in de jaren negentig. Ik heb geen geschiedenisboek geschreven, ook geen autobiografie. Zo ook op aarde is een roman, een state-of-mind.

‘De maffia herkent de schoonheid van de natuur niet en zal daarom ooit ten onder gaan.’
We kunnen de geschiedenis van de maffia analyseren. Het zijn over het algemeen vrij onnozele types. Als je kiest voor de macht van het commanderen, verlies je de schoonheid van het leven, maar ik heb geen traktaat over de maffia geschreven. De maffia doordrenkt het dagelijkse leven en daarom hoef je daar in een roman niet uitgebreid bij stil te staan. Een paar zinnetjes, en iedereen weet waarover je het hebt. Ik kan als schrijver de problemen alleen oplossen in mijn roman. Ik wil niet in voorbeelden schrijven, maar alleen iets schrijven dat een voorbeeld kan worden. Palermo is mijn achtertuin. Bommen in ’42, bommen in ’92. Het geweld blijft hetzelfde en ook de politieke problematiek. Als men denkt dat de vuilnishopen in Napels erg waren, dan hebben ze de vuilnispiramide vlak bij mijn huis nog niet gezien. Ik heb er een verhaal over geschreven: Bombay Palermo.

De roman bestaat uit drie delen, zoals een theaterstuk?
Een theaterstuk of de goddelijke drie-eenheid, ha. Nee, ik denk dat het eerder refereert aan de drie ronden van een bokswedstrijd. In het laatste deel staat de lezer als het ware zelf in de arena. De zinnen worden korter, zoals de stoten van de twee prijsvechters. Het is de grammatica van de beweging.


Foto boven: © Gianluca Moro
Foto onder: © Giuliano Guarnieri
Delen
Koppelingen
Personen
Boeken
Meer interviews
Interview met Max Porter Door Guus Bauer (03-07-2019)
Interview met Gunnar Staalesen Door Guus Bauer (07-06-2019)
Interview met Takis Würger Door Guus Bauer (28-05-2019)
Interview met Elvis Peeters Door Guus Bauer (06-05-2019)
Interview met Renée Knight Door Guus Bauer (23-04-2019)