Interview met Geert-Jan Alexander Knoops
‘In ons rechtssysteem is de herzieningszaak een ondergeschoven kindje’
Door Guus Bauer (1 maart 2012)


Geert-Jan Alexander Knoops, in het dagelijks leven advocaat, professor internationaal strafrecht en verdediger bij verschillende internationale tribunalen, begint zich ook steeds meer als fictieschrijver te manifesteren. Het Petronius mysterie is de derde legal thriller met advocaat Matthew Baldwin in de hoofdrol.

Baldwin heeft in vorige boeken respectievelijk Osama Bin Laden en de president van de VS verdedigd. Ditmaal onderzoekt de New-Yorkse strafpleiter een ramp met een olieplatform in de Golf van Mexico. Opnieuw werpt hij zich in de strijd voor de rechten van het individu. Voorman Jay Nolan wordt zonder pardon door het systeem geslachtofferd. Hij zou onderhoud van een belangrijke afsluiter van de bron hebben nagelaten en heeft dertig jaar cel gekregen. Het Innocence Network, gespecialiseerd in gerechtelijke dwalingen, probeert de beerput open te trekken.

Wilt u met dit boek in de voetsporen van Al Gore treden?
Het milieu is geen populair onderwerp, maar daarom niet minder van belang. Er kan niet genoeg aandacht op worden gevestigd. De poolvlaktes zijn aan het smelten, ijsberenpopulaties nemen af en in de wereldzeeën drijven vuilnisbelten ter grootte van de staat Texas.

En als klap op de vuurpijl ontplofte in april 2010 het olieplatform Deepwater Horizon van BP?
In drie maanden tijd liep het equivalent van vijf miljoen barrels olie de zee in. Duizenden personen in de kuststaten raakten gedupeerd door de ecologische schade en de natuur zal nog vele decennia nodig hebben om zich van deze ramp te herstellen.

En van deze kolossale ramp kreeg één man de schuld?
Wel in mijn boek. Je zou kunnen zeggen dat hij net zo’n underdog is als het milieu. De zaak had zich zo kunnen voordoen, maar het onderzoek naar deze precaire kwestie is nog niet afgerond. Ik heb voor de thriller gekozen omdat die vorm bij het publiek meer tot de verbeelding spreekt. Ik heb de namen veranderd, maar de technische beschrijvingen van de Petronius-ramp komen overeen met die van de Deepwater Horizon-ramp. Hetzelfde geldt voor het onderzoek door de Amerikaanse justitie en het noodfonds dat door BP en president Obama werd opgezet.

Advocaat Baldwin verdedigt de voorman. Uzelf staat ook vaak slachtoffers van gerechtelijke dwalingen bij.
Het Amsterdamse advocatenkantoor waar ik voor werk, helpt inderdaad regelmatig veroordeelden die hun strafzaak willen heropenen omdat ze (mogelijk) ten onrechte zijn veroordeeld. In ons rechtssysteem is de herzieningszaak een ondergeschoven kindje. Hier in Nederland wordt vaak gezegd dat het om incidenten gaat. Het Knoops’ Innocence Project is onderdeel van de wereldwijde organisatie Innocence Network dat onschuldig veroordeelden probeert vrij te krijgen. In de VS zijn 289 veroordelingen ongedaan gemaakt, op basis van (hernieuwd) DNA-onderzoek in de strafzaak.

Baldwin maakt ook deze keer gebruik van zijn vaste privédetective Jeff Esposito. Gebruikt u zelf ook wel eens een speurneus?
Dat is soms wel noodzakelijk omdat je in dit soort zaken alles achteraf moet reconstrueren. De veroordelingen zijn in principe onherroepelijk. Je krijgt geen hulp van justitie of politie. Een onderzoeker moet kijken of er dingen zijn gemist, of er bewijsmateriaal over het hoofd is gezien.

En voor de kennis over de olie-industrie heeft u toch ook research moeten doen, of bent u naast reservemajoor bij het Korps Mariniers ook nog petrochemicus?
Je moet toch weten hoe een olieplatform werkt. Je moet je de taal van het vak eigen maken. Ik verdiep me graag in vele vakgebieden. Dat is noodzakelijk voor herzieningszaken. Je moet toch iets weten van bijvoorbeeld DNA en toxicologie. Gelukkig hebben wij op kantoor twee wetenschappelijk researchers werken die voor mij veel technische gegevens uitzoeken.

In uw boek worden getuigen expres het zwijgen opgelegd.
Een dergelijke ramp zal altijd wel een mysterie blijven. Je komt er toch nooit precies achter wat bijvoorbeeld de rol van de Amerikaanse overheid is geweest. De personages in mijn thriller hebben een politieke agenda, vaak ingegeven door persoonlijk gewin en een drang tot zelfbehoud. Er bestaat natuurlijk een afschuifsysteem. Het gaat om heel grote belangen. Ik weet niet of het waar is, maar waarschijnlijk heeft iedereen zijn prijs. Mensen worden ingenieus en doen de meest bizarre dingen. Het scenario is in mijn ogen plausibel.

Met de plot kun je verschillende kanten op.
In het echte leven hebben dit soort gecompliceerde zaken ook een open einde. De publieke opinie eist vandaag de dag dat er direct een schuldige wordt aangewezen. We moeten niet te snel willen oordelen.
Delen
Meer interviews
Interview met Elvis Peeters Door Guus Bauer (06-05-2019)
Interview met Renée Knight Door Guus Bauer (23-04-2019)
Interview met Sander Kollaard Door Guus Bauer (06-04-2019)
Interview met Kristine Bilkau Door Guus Bauer (22-03-2019)