Interview met Nathan Hill
'Misschien heb ik om de complexiteit van onze wereld te kunnen benaderen zoveel pagina’s nodig gehad'
Door Guus Bauer (22 november 2016)
De Amerikaanse docent creative writing, schrijver van korte verhalen en journalist Nathan Hill (1976) heeft met De Nix een veelgelaagde tijdgeestroman van formaat afgeleverd, ook letterlijk, want zijn wereldwijd goed ontvangen romandebuut is maar liefst zevenhonderd pagina’s dik. Waar je bij dergelijke pillen nog weleens het idee hebt dat er flink geschrapt kan worden, telt hier werkelijk elke pagina, elke uitweiding, elke filosofie mee. Dat komt omdat Hill bekwaam zijn eigen biografie heeft ingezet, zichzelf, en daarmee onze maatschappij, via zijn personages haarscherp analyseert. Hill schetst met ongekend psychologisch inzicht de pijnpunten van de huidige samenleving. Dit alles in een aanstekelijke stijl, met een goede spanningsboog, die doet denken aan John Irving, Richard Russo en T.C. Boyle.

‘Het verhaal is eigenlijk begonnen als een kort verhaal. Ik zag tijdens Occupy Wall Street een groep betogers lopen met kartonnen doodskisten en besloot een personage in die “doodsmars” te stoppen. Als vanzelf kwam ik toen te schrijven over de moeder van deze jongen, als zijnde iemand die zelf in 1968 had geprotesteerd tegen Vietnam, tegen de economische mistoestanden in die tijd. Twee coming-of-age verhalen, de kloof tussen de generaties niet zo groot als beide protagonisten denken. Maar het geheel was naar mijn mening toch te dun, te conventioneel. Jarenlang zat ik vast totdat ik besloot dat ze elkaars verhaal zouden vertellen. Ik gaf Samuel een dwingende reden om over zijn moeder Faye te vertellen, maakte er een “avontuur” van.’

Verslavende vorm
Samuel is naast zijn halfslachtige baantje aan de universiteit een beginnend schrijver, die wanneer hij vastzit in zijn werk, in zijn leven, naar de virtuele wereld vlucht. Hij is bezig met het schrijven van een boek over zijn moeder, heeft er zelfs een lucratief contract van een (sensatie)uitgever voor gekregen. Faye is toen Samuel elf jaar oud was plotsklaps vertrokken. Het schrijven van het boek – een van de vele paralellen met Hills eigen bio – is dus ook een ontdekkingstocht naar de beweegredenen van de moeder om haar man en kind achter te laten.

‘Maar er moest ook een dwingende reden zijn dat Samuel überhaupt dat boek wil, nee, moet schrijven. Op die wijze kon ik twee mysteries ineen vlechten. Het vinden van de vorm van dit boek was voor mij als schrijver de “doorbraak”. Ik kon vooral in Samuel veel van mijn persoonlijke (schrijf)ideeën, van het waarom van mijn schrijven, van mijn visie op de samenleving kwijt. Faye heeft gewerkt als een katalysator. Als iemand die uiteindelijk verklaringen, hoe wankel dan ook, geeft voor haar en andermans handelingen. De vorm blijkt ook dwingend te zijn voor de lezers. Ik krijg veel “klachten”, de tekst zou verslavend werken.’

We leren niets uit het verleden
Hill heeft zijn tragikomedie opgedeeld in tien delen. Beginnend bij een incident in 2011 tussen Faye en ene senator Packer dat door de media en het campagneteam maar al te graag extreem wordt uitvergroot. Het hoe en waarom laat hij fijn in het midden, waardoor je als lezer onbewust zelf conclusies trekt. Hill zet je sowieso aan het denken, over de huidige sociaaleconomische problematiek bijvoorbeeld. Het volgende deel vertelt het verhaal van de sensibele elfjarige jongen ten tijde van het vertrek van zijn moeder in 1998. Daarna wisselt Hill 1968 en 2011 af, laat de generaties met elkaar in gesprek gaan, geeft mondjesmaat oplossingen, maar zet je evengoed meermaals op het verkeerde been.

‘De structuur is, na een lang rommelig proces van een jaar of vier, uiteindelijk toch heel organisch ontstaan. De lezer weet precies evenveel als Samuel, ontrafelt daardoor samen met hem het mysterie. Vragen die mij al jaren bezighouden kon ik door die dwingende vorm ook in de tekst oproepen. Aanvankelijk was ik veel te gefocust op het maken van een actueel politiek boek. In 2004 was ik lamgeslagen door de Amerikaanse verkiezingsuitslag. Ik had echt niet gedacht dat Bush herkozen zou worden. Mijn tekst kreeg iets agressiefs, werd daardoor opnieuw weer heel smal. Ik wist na verloop van tijd dat ik op de menselijke kant moest focussen, de willekeur, de manipulatie, de inbreuk in het persoonlijke leven van het handelen van de overheid moest laten zien. Een dwarsdoorsnede van het systeem. De situatie in ’68 verschilt eigenlijk niets van de situatie nu. Kijk naar de president-elect en zijn visies. We leren niets uit het verleden. Het is een cirkel, of eerder de slinger van een klok die heen en weer gaat. Ik wilde geen oordelen vellen, maar de gevoelens weergeven die bij de betogers leven.’

Mensen als puzzels
De tekst van Hill is oprecht, geloofwaardig omdat hij de grote verschuivingen in de wereldpolitiek slechts schampt. Hij personaliseert de geschiedenis. Geen cijfers, geen Wikipedia-opsommingen. Het individu dat zich op dat moment natuurlijk maar nauwelijks bewust is van het belang van de ontwikkelingen. Samuel en Faye zijn echt omdat Hill ze niet de achterafkennis van de schrijver meegeeft.

‘Ik wist na hard ploeteren dat ik niet de waarheid in pacht had, niet de magische formule van de politieke manipulatie zou kunnen duiden. Dus ik was samen met mijn personages “dom”, laat ze beslissingen nemen, de consequenties pas later inzien. De Nix is ook een boek over begrip. Beslissingen kunnen nu eenmaal tot vergissingen, tot mislukkingen leiden, hoe goed zo ook bedoeld zijn. Mijn “levensles” is dat je mensen kunt zien als obstakels, als vijanden, maar dat je ze ook kunt zien als puzzels. Puzzels die nu eenmaal soms niet op te lossen zijn. Het is een keuze die je, al dan niet onbewust, maakt. De afgelopen presidentscampagne is er een stuitend voorbeeld van. Betogers gaan over het algemeen met de best bedoelingen op pad, maar het leidt nogal eens tot extremen, tot polarisatie. Terwijl een poging om ook de puzzel van de tegenpartij te leggen je doorgaans verder brengt. Met vergeet in Amerika weleens dat het een heel continent is, met heel veel diversiteit. Zoals in Europa een Zweed en een Italiaan, een Nederlander en een Bulgaar zich ook behoorlijk onderscheiden.’

Sociale media
Er zijn veel milde waarschuwingen verborgen in het boek. Maar ze zijn heel natuurlijk verweven, er niet bij de lurven bijgehaald. Hill is zelf een tijd verslaafd geweest aan games, trok zich bij elke tegenslag volledig terug in de virtuele wereld.

‘Toen ik begon met lesgeven, al in de laatste klas van de middelbare school, zaten wanneer ik binnenkwam de leerlingen met elkaar te praten, te geinen. Een actieve bubbel. De laatste jaren is het wanneer ik binnenkom volledig stil, iedereen is bezig op telefoon of tablet. Er is geen kameraadschap meer. Dat baart me zorgen. Maar tegelijkertijd maak ik zelf ook veel gebruik van de sociale media. Via twitter kun je heel direct met je lezers communiceren. Je moet je wel blijven realiseren dat je voornamelijk met gelijkgestemden in gesprek bent. Juist door het beperkte aantal tekens ben je sterk geneigd om het bericht zo in te pakken dat men alleen maar kan instemmen. De gebeurtenissen in de wereld teruggebracht tot “breaking news”. De vorm van het medium legt beperkingen op. Ik heb dat letterlijk weergegeven in het boek. De opportunistische studente Laura maakt gebruik van het imaginaire IFeel. Een medium dat slechts een aantal emoties kent. De nuances ontbreken.’

Verborgen wonden
De rol van de media in The Nix is groot, op z’n zachtst gezegd dubieus, zeker waar het betreft de verslaggeving op tv. Alles draait om de opbouw van imago, om manipulatie, om opportunisme.

‘Uit een onderzoek is zojuist gebleken dat mensen die het nieuws lazen hoofdzakelijk op Clinton hebben gestemd, terwijl mensen die het nieuws van de tv haalden, voor Trump kozen. De tv is geen dialoogmedium. Zenders zijn het meest winstgevend wanneer het nieuws in hapklare brokken wordt geserveerd en mensen datgene te horen krijgen wat ze kunnen beamen. Misschien heb ik om de complexiteit van onze wereld maar enigszins te kunnen benaderen, om de verborgen wonden te kunnen laten zien, zoveel pagina’s nodig gehad.’

Foto: Michael Lionstar
Delen
Koppelingen
Personen
Boeken
Meer interviews
Interview met Yves Petry Door Guus Bauer (15-03-2019)
Interview met Ron Wunderink Door Guus Bauer (04-03-2019)
Interview met Jón Kalman Stefánsson Door Guus Bauer (28-02-2019)
Interview met Tommy Orange Door Guus Bauer (19-02-2019)
Interview met Mira Feticu Door Guus Bauer (11-02-2019)