Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2012

Ga direct naar

Uitreikingsrapport:

INLEIDING :
In een van de genomineerde boeken wordt de Franse surrealistische dichter Paul Éluard opgevoerd als inspiratiebron van een van de personages. Lori, zoals ze heet, is nog jong - veertien, misschien vijftien jaar -, maar dankzij haar docent Frans en omdat het haar belangrijk leek is Éluard haar bijgebleven. Hij heeft haar geholpen op haar zoektocht naar antwoorden op de grote levensvragen. Hij heeft haar doen inzien dat er ‘een geweldige, magische, prachtige wereld verborgen ligt in onze alledaagse wereld’ en ‘dat alles wat je zou willen weten, […], dat alle antwoorden besloten liggen in waar je nu bent. In je leven’. Lori beseft dat de wereld uit verhalen bestaat: een oneindig aantal piepkleine, vibrerende verhalen. Ooit, zegt ze, ‘waren ze onderdeel van een gigantisch superverhaal, alleen is dat in een ziljoen stukjes uit elkaar gevallen, en wat je dus in je leven moet doen, is proberen ze weer met elkaar te verweven, mijn verhaal met jouw verhaal, onze verhalen met die van alle andere mensen die we kennen’.

De auteurs van de zes genomineerde boeken slagen daarin meesterlijk. De jury is er daarom van overtuigd dat ze veel jongeren zullen inspireren, prikkelen en verrassen, precies het effect wat Paul Éluard op Lori had. En doet het er dan nog toe in welk fonds de boeken ooit zijn verschenen? Of ze zijn uitgegeven voor volwassenen, jongeren, of bejaarden? Natuurlijk niet. Het mag en kan toch niet zo zijn dat commerciële partijen bepalen wat jongerenliteratuur is?

De protagonisten zijn dit jaar toevallig allemaal van het mannelijke geslacht: zoekende zielen die op weg naar volwassenheid worstelen met de liefde en dood, met de eenzaamheid en hardvochtigheid van het bestaan, met hun verlangen naar eigenheid en met het soms pijnlijke, soms verrassende verleden. De verhalen die ze ons vertellen zijn eigentijds en geëngageerd; rijk aan sprankelende personages en filosofische thema’s. Ze zijn prachtig, indringend en onvergetelijk tegelijkertijd. Zoals jongerenliteratuur moet zijn. En als je ze goed leest zie je hoe ze allemaal met elkaar verbonden zijn, hoe de taal ze laat vibreren, hoe ze een wereld vol betekenis verbergen, en hoe ze erom vragen te worden door verteld.

De jury neemt hiertoe graag het voortouw.

De jury van de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2012, bestaande uit:
Ronald Giphart (voorzitter)
Ilke Froyen
Martijn Koek
Mirjam Noorduijn
Jürgen Peeters
Danny Theuwis
Daan van der Valk

heeft de volgende boeken bekroond.

WINNAAR CATEGORIE NEDERLANDSTALIG:
Glijvlucht - Anne-Gine Goemans
(Uitgeverij De Geus)

WINNAAR CATEGORIE VERTAALD:
Skippy tussen de sterren - Paul Murray, vertaald door Dirk-Jan Arensman
(Uitgeverij Signatuur)

NOMINATIES CATEGORIE NEDERLANDSTALIG:
Magnus - Arjen Lubach
(Uitgeverij Podium)
Een uur en achttien minuten - Peter Zantingh
(Uitgeverij De Arbeiderspers)

NOMINATIES CATEGORIE VERTAALD:
De ruwe weg - Willy Vlautin, vertaald door Rob van Erkelens
(Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar)
Tsjik - Wolfgang Herrndorf, vertaald door Pauline de Bok
(Uitgeverij Cossee)


Winnaar

  • Anne-Gine Goemans - Glijvlucht

    Glijvlucht van Anne-Gine Goemans is een uitgebalanceerde, complete roman die zich onderscheidt door een veelheid aan thema's en eigenzinnige, zo niet excentrieke personages van wie de tragikomische, kleinmenselijke karaktertrekken ontroerend herkenbaar zijn.

    Origineel en enigszins absurd is de plaats van handeling, een woongebied naast een vliegtuigroute en landingsbaan van Schiphol. Fascinerend is de tegenstelling tussen de rust die het vlakke Hollandse polderlandschap biedt en de onrust veroorzaakt door de bedrijvigheid van de luchthaven. Romantisch is het 19e eeuwse historische verhaal over de prille liefde tussen de polderjongen Ide en de jonge Sophia. Maar onvergetelijk is Goemans? veertienjare protagonist: een hartstochtelijk ganzenliefhebber, die dagdroomt over heldendom en een groots en meeslepend bestaan.

    De schrijfster toont groot inzicht in de universele thematiek van het bestaan van een adolescent. Wankel, vatbaar voor angsten en gedreven door hormonen en irrationaliteit vervaagt de grens tussen werkelijkheid en fantasie, met alle bizarre, avontuurlijke en hilarische gevolgen van dien. Ingenieus, verrassend lichtvoetig van toon en in een zonnige, beeldende stijl worden alle verhaallijnen vervlochten, waarbij de schrijfster overtuigende parallellen tussen heden en verleden schetst.

    Het is duidelijk: Anne-Gine Goemans heeft de harten van de juryleden veroverd. De Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2012 in de categorie Nederlandstalig gaat naar Glijvlucht.

    Details:
    Winnaar categorie Nederlandstalig
  • Paul Murray - Skippy tussen de sterren

    De jury verontschuldigt zich bij voorbaat: voor een roman van het formaat als Skippy tussen de sterren van Paul Murray schieten sowieso woorden te kort. Hartverscheurend, komisch, overweldigend en geëngageerd… Het is allemaal van toepassing op dit Ierse kostschoolverhaal, waarin de (anti-)held al in de proloog overlijdt, nadat hij de naam van zijn geliefde nog net met jam op de vloer van de donutwinkel heeft weten te kliederen.

    Zo oorspronkelijk als het begin is ook het vervolg. Skippy leest als een eindeloze ontdekkingstocht op weg naar volwassenheid. Alle grote levensvragen komen aan bod. Maar centraal staat de vraag wie Skippy is en waarom hij moest sterven.

    Talrijk zijn de personages, maar Murray ademt ze stuk voor stuk leven in. Sommigen verlangen naar liefde. Anderen willen seks. Enkelen hopen de geheimen van het universum te ontrafelen. Maar allemaal dromen ze ervan groots en meeslepend te leven. Ze vertellen hun eigen verhaal, ieder voor zich, hopend te worden gehoord in hun existentiële nood. Wie aandachtig leest, merkt vanzelf hoe ze met elkaar verbonden zijn, hoe Murray’s rijke en beeldende taal ze laat vibreren, hoe hun verhalen een magische, soms duistere wereld verbergen en hoe die verhalen erom vragen te worden door verteld.

    Het zal u niet verbazen: de jury kent de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs 2012 in de categorie vertaalde literatuur toe aan Skippy tussen de sterren van Paul Murray


    Details:
    Winnaar in de categorie Vertaalde literatuur

Genomineerd

  • Wolfgang Herrndorf - Tsjik

    Rapport Wolfgang Herrndorf:
    Het doel in Tsjik, een road-novel van de allerbeste soort, is Walachije, dat in het dagelijks taalgebruik in Duitsland zoveel betekent als een fictief afgelegen gebied. En dan weet je het al. De reis is belangrijker dan het doel. Onder het motto ‘reisen bildet’ volgt een krankzinnige ontdekkingstocht vol verrassingen die twee jongenslevens ingrijpend zal veranderen.

    Met een enorme vaart, die het genre past, reis je mee met tegenpolen Maik Klingenberg en Andrej Tsjichatsjow, alias Tsjik, in een oude Lada, richting oost, de horizon tegemoet. De meest onwaarschijnlijke, hilarische avonturen volgen elkaar in korte flitsende hoofdstukken op. En ondertussen groeit een bijzondere jongensvriendschap, die dankzij de sterke psychologische karakterisering compleet aannemelijk wordt gemaakt.

    Wat de zoveelste roadtrip in de adolescentenliteratuur had kunnen worden, krijgt bij Herrndorf een geheel eigen invulling. Met veel mooie beelden, scherpzinnige opmerkingen en een tragikomische ondertoon, die het leven van adolescenten past.



    Details:
    Genomineerd in de categorie Vertaalde literatuur
  • Arjen Lubach - Magnus

    Rapport Arjen Lubach:
    In dit uit drie aktes opgebouwde lichtvoetige, met vaart geschreven drama, dat zich afwisselend in Nederland, Zweden en Zwitserland afspeelt, toont Arjen Lubach zich een ongemeen sterk verhalenverteller, met een speelse knipoog naar W.F. Hermans? Nooit meer slapen.

    Een verloren jeugdliefde is de drijfveer van hoofdpersoon Merlijn, een passieve aan epilepsie lijdende toneelschrijver. Een oplichter in Zweden is de motor van de handelingen. En de vraag waar het allemaal om draait is: wie bedriegt wie. Of bedriegt iedereen zichzelf? Het resultaat is een spannende whodunit, een oorspronkelijke road-novel, een fraaie melancholische bespiegeling over het leven en de liefde en een onverwacht coming-of-age-verhaal.

    Lubach weet een veelheid aan genres en thema?s op ingenieuze wijze te verweven en in filmische beelden, rake dialogen, filosofische dagdromen en poëtische taal te vangen: Magnus is on-Nederlands goed.


    Details:
    Genomineerd in de categorie Nederlandstalig
  • Willy Vlautin - De ruwe weg [Lean on Pete]

    Rapport Willy Vlautin:
    De ruwe weg van Willy Vlautin is even confronterend als eigentijds en past in de beste traditie van The Great American Novel: het rauwe, vaak meedogenloze verhaal over volwassen worden dat op zijn Amerikaans hoopvol eindigt, weerspiegelt voortreffelijk accuraat de essentie van de ziel van de Amerikaanse jeugd anno 2012. Niet die van de grote stadsjeugd, maar die van de jeugd die opgroeit in de ‘outback’ van Amerika: jongens zoals Charley Thompson die het moeten zien te rooien met of alleen een vader, of een ongeschoolde moeder, die geholpen door drank en junkfood, proberen te overleven. Jongens die verlangen naar een basis en toekomst, maar de weg naar volwassenheid noodgedwongen alleen moeten afleggen.

    Dus wat doe je dan als de eigenaar van de paardenstoeterij waar je een baantje hebt gevonden een dronkenman en wrede paardenvilder blijkt te zijn? Natuurlijk, dan vertrek je, on the road. Met je lievelingspaard. Dwars door het ruige westen van Amerika, op zoek naar een veilige thuishaven.

    Pijnlijk treffend schetst Vlautin een aangrijpend portret van een ontredderde jongen in een desolaat stukje Amerika.



  • Peter Zantingh - Een uur en achttien minuten

    Rapport Peter Zantingh:
    Samen voetballen, samen bier drinken, samen achter de meisjes aanzitten: gewoon, samen lol trappen, onder het motto dat volwassen worden vanzelf gaat. Toch is Een uur en achttien minuten van Peter Zantingh meer dan een jongensboek. Het is een klassiek coming-of-age-verhaal. Maar vooral een ontluisterend en ijzersterk psychologisch portret van een vroegere groep vrienden die door de onverwachte zelfmoord van één van hen wordt herenigd en de krijtlijnen van de vriendschap binnen een week moet herzien.

    Een uur en achttien minuten: zo lang heeft hoofdpersoon Johan nodig om vanuit Utrecht terug te keren naar het dorp waar hij opgroeide en het leven dat hij achterliet. Maar gebeurtenissen uit het verleden en heden blijken onlosmakelijk met elkaar verbonden en etaleren pijnlijk precies dat volwassen worden toch niet vanzelf gaat.

    Met heel weinig woorden zegt Zantingh heel veel. Stijl en inhoud harmoniëren perfect. Met zijn staccatozinnetjes, de korte dialogen en effectieve, beeldende beschrijvingen van West-Friesland toont hij zich een auteur die wars is van mooischrijverij en overdreven sentiment en zijn aandacht exclusief richt op het schrijnende verhaal dat hij wil vertellen. Wat een debuut.



    Details:
    Genomineerd in de categorie Nederlandstalig en in de categorie Publieksprijs

Naar de overzichtspagina

Delen