Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2014

Details:

De DJP, de prijs voor het beste jongerenboek van het afgelopen jaar, bestaat uit twee Juryprijzen en een Publieksprijs. Voor de Publieksprijs kunnen jongeren tussen 15 en 25 vanaf vandaag tot en met 22 april stemmen op hun favoriete boek.

De drie winnaars ontvangen ieder een geldbedrag van 15.000 euro. Ze worden op 23 april bekendgemaakt.

Rapport:

De jury van de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2014, bestaande uit:

Annemarie Terhell (voorzitter)
Anne Marie Baud
Rita Bemelmans
Mariët Engels
Patrick Jordens

heeft de volgende boeken bekroond.

WINNAAR CATEGORIE OORSPRONKELIJK NEDERLANDSTALIG:

Zeven pogingen om een geliefde te wekken, Ineke Riem (Uitgeverij De Arbeiderspers)

WINNAAR CATEGORIE VERTAALD:

De verticale man, Davide Longo, vertaald door Pieter van der Drift (Uitgeverij Lemniscaat)

Nominaties categorie oorspronkelijk Nederlandstalig:

Kieuw , Saskia Maaskant (Davidsfonds)

Tilt, Michiel Stroink (Uitgeverij Meulenhoff)

Geschiedenis van een berg, Peter Verhelst (Uitgeverij Prometheus)

Het land, Aukelien Weverling (Uitgeverij Meulenhoff)

Nominaties categorie Vertaald:

Waarom, Marjorie Celona, vertaald door Anke ten Doeschate (Uitgeverij De Bezige Bij)

De Cirkel, Dave Eggers, vertaald door Gerda Baardman, Lidwien Biekmann, Brenda Mudde, Elles Tukker, (Uitgeverij Lebowski)

De schok van de val, Nathan Filer, vertaald door Nicolette Hoekmeijer (Anthos)

Het mes dat niet wijkt, De Chaos trilogie deel 1, Patrick Ness, vertaald door Ineke Lenting (Moon)

INLEIDING

Wat maakt een boek tot een winnaar voor jongeren? Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Het kan te maken hebben met een jonge hoofdpersoon die bezig is met het ontdekken van de wereld, met betovering en ideeënrijkdom van het verhaal, maar ook: met het stillen van honger naar echtheid en authenticiteit. De vijf juryleden van de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs (DJP) 2014 stonden voor de taak om uit zo’n 110 ingezonden titels de uitblinkers te kiezen die jongeren in het hart raken.

Net als in het voorgaande jaar bleek dat een lastige taak. Het begrip ‘jongere’ is behoorlijk breed. Volgens het woordenboek is het een levensfase die op je vijftiende jaar begint en zo rond je twintigste is afgelopen. Het juryreglement van de DJP is wat ruimhartiger, daarin mag iedereen tot en met vijfentwintig jaar zichzelf tot de doelgroep rekenen. De bandbreedte is dus enorm, ruim genoeg om te giechelen in de schoolbank, voor het eerst echt verliefd te worden, afgewezen te worden voor de modeacademie, het glas te heffen op een veelbelovende baan, aan de drugs of zwanger te raken, in een oorlog terecht te komen, te vervallen tot een zware depressie of schizofrenie, en zelfs om geconfronteerd te worden met je eigen sterfelijkheid.

Om in aanmerking te komen voor een prijs voor jongeren, moet er tenminste sprake zijn van een identificatiemogelijkheid voor jonge lezers. Die kan er zijn vanwege de jonge leeftijd van de hoofdpersoon, maar dat is geen regel. Een boek kan ook raakvlakken bieden vanwege het onderwerp of de thematiek. Zo staat Mae Holland uit De Cirkel van Dave Eggers al volop in het werkende leven, en is zij daarmee strikt genomen een nogal oudere jongere, maar zijn de vragen die de schrijver oproept over recht op privacy in een gedigitaliseerde samenleving uitermate relevant voor alle jonge mensen van nu. En misschien zul je De verticale man van Davide Longo niet snel in de young adult-kast tegenkomen, maar het is wél een boek dat je omver blaast, dat je dwingt na te denken over de waarde van beschaving. Een overdonderende roman die je kijk op het leven voorgoed kan veranderen – zeker als je het op jonge leeftijd leest.

Opvallend is dat weinig genomineerde titels oorspronkelijk voor adolescenten zijn uitgegeven; in beide categorieën slechts één. Dat zou iets kunnen zeggen over onze brede opvatting van het begrip jongerenliteratuur, maar in die keuze reflecteert uiteraard ook de kwaliteit en aard van het aanbod. Slechts zeventien van de vierenvijftig beoordeelde titels in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig waren in een jeugd- of young adultfonds verschenen. Het is jammer om te moeten constateren dat het aandeel geslaagde literaire boeken voor vijftienplussers in het aanbod van 2013 uitermate gering is.

Opmerkelijk in dit verband is de recente verschijning van De Nederlandse coming of age literatuur in 100 verhalen verzameld door (voormalig DJP-juryvoorzitter) Ronald Giphart. Voor dit omvangrijke project koos Giphart uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek honderd verhalen over jongeren, puberalen, obstinaten, puistenkoppen en hormoonfrustraten. Slechts één daarvan is afkomstig uit een young adult-boek, namelijk Adrian uit Spiegeljongen van Floortje Zwigtman. De overige negenennegentig jongeren vond hij in romans voor volwassenen. Gezien de geestesgesteldheid van de jongvolwassenen in deze baksteen is dat misschien wel goed nieuws (de meeste zijn bovengemiddeld gefrustreerd, geobsedeerd, oversekst of gewoon gek), maar toch, het is ook een bevestiging dat je soms even naar levensechte jonge hoofdpersonen moet zoeken, net als naar paaseieren. Ze zitten verstopt in romans of novellen die lang niet altijd voor jonge mensen worden aanbevolen.

Maar ook dit jaar hebben we ze gevonden. Springlevende, overtuigende en geloofwaardige personages die worstelen met hun groei naar volwassenheid en in dat proces hun relatie met de buitenwereld moeten scherpstellen. Ze wonen in Oudering, in Ruysdaal, op Vancouver Island en in Prentissdorp (gelegen in de kolonie Nieuwe Wereld ergens op een verre planeet). Ze opereren vanuit een smerig appartement aan de Engelse kust, vanuit het hoofdkwartier van het machtigste internetbedrijf in de VS of vanuit een woonwagenkamp in een apocalyptisch Italië. Hun verhalen zijn compleet verschillend, maar stuk voor stuk uitdagend en prikkelend voor jonge lezers, en ze bieden lezers de ruimte om het leven vanuit ieder denkbaar perspectief te benaderen. De jury van de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2014 is verheugd om een nominatielijst te kunnen presenteren van tien titels waarvan we overtuigd zijn dat ze jonge mensen zullen uitdagen, inspireren en laten genieten van de rijke wereld van literatuur.




Winnaar

  • Davide Longo - De verticale man

    De verticale man van Davide Longo speelt zich af in een apocalyptische Italië. Waarom het land is afgesloten van de buitenwereld, waarom voedsel en brandstof op zijn geraakt en wat de plunderende bendes, die zich ’s nachts verraden door kampvuurtjes in de bergen, beweegt, komen we niet te weten. Wel dat Leonard, de hoofdpersoon, een schrijver is die zijn eigen reputatie heeft verruïneerd, en halsstarrig probeert te ontkennen dat alles om hem heen in verval raakt. Als zijn ex-vrouw twee kinderen bij hem achterlaat, en ook zijn eigen huis wordt geplunderd, kan hij er niet langer omheen. Hij zet de kinderen in de auto en probeert de grens te bereiken. Ze zijn maanden te laat, en worden gevangen genomen door een jeugdbende die er een gewelddadige hiërarchie op na houdt, met bendeleider Ricardo als onberekenbaar middelpunt. De jongeren in het kamp zijn totaal ontspoord. Ze luisteren alleen nog naar Ricardo, een getroebleerde, Messiasachtige figuur, die zijn volgelingen ‘snuif’ geeft, zolang ze hem gehoorzaam zijn. Hij eist Leonardo’s dochter Lucia voor zichzelf op, Leonardo wordt in de kooi van een olifant gesmeten. Vanuit het dierenverblijf is hij er getuige van hoe Lucia wordt mishandeld, en hoe de mensen om hem heen verworden tot beesten.

    Alles in dit boek moet het ontgelden, ook de duizenden romans, essays, verhandelingen en kunstboeken die Leonardo bezit, en die hij zijn leven lang heeft liefgehad. Hij heeft zijn boeken gebruikt als bolwerk, als droomwereld, zich erachter verscholen om niet te hoeven deelnemen aan het leven, beseft hij nu. In de ‘nieuwe orde’ hebben zij geen bestaansrecht meer, en ze worden overgoten met benzine. Ze gaan ten onder met het laatste restje civilisatie. Het is wreed, maar noodzakelijk. Longo onderzoekt wat er gebeurt als iedere vorm van beschaving is weggespoeld, elk decorum is afgesleten. Mensen ontmenselijken en wat rest is waanzin.

    En toch. Ook tussen de smeulende resten van een wereld zoals wij die gekend hebben, sprankelt af en toe hoop. En onverwachte vriendschap, een besneeuwd landschap, de warmte van een olifant – het biedt troost, doet je hart even opspringen. Davide Longo is een sterk stilist, die je een wreed en rauw toekomstbeeld voorschotelt, en toch enorm menselijk blijft. Het toenemende geweld schreeuwt om stoppen, maar Longo’s bedrukkende, schilderachtige pen en zijn engagement maakt doorlezen onvermijdelijk. De verticale man is geen verhaal waar je vrijblijvend mee wegkomt. Je kunt niet als toeschouwer aan de kant blijven staan; het zuigt je mee, het vervreemdt, fascineert, en overrompelt. De verticale man is een ervaring, een boek dat je omver blaast, en je verandert. Er zijn maar weinig schrijvers die zoiets voor elkaar krijgen.

    Daarom gaat de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2014 in de categorie vertaald naar dit overdonderende verhaal van een buitengewoon getalenteerde schrijver.



    Details:
    De verticale man is vertaald door Pieter van der Drift.

    De verticale man is winnaar in de categorie Vertaald.
  • Ineke Riem - Zeven pogingen om een geliefde te wekken

    Lioba is een buitenbeentje in Oudering. Als ze op de jaarmarkt wordt weggehoond door oude schoolvriendinnen vanwege haar zelfontworpen hoepeljurk, en vlak daarna in de brievenbus de zoveelste afwijzing voor de modeopleiding vindt (‘geen kunstenaarsmentaliteit’ luidt het oordeel), wandelt ze richting de dijk. In een gestrand houten bootje in het verruwde rietland, het gors, valt ze in een diepe slaap. Als ze wordt gevonden, krijgt niemand krijgt haar wakker. Wekenlang slaapt ze door op een veldbed in de woonkamer van haar grootvader. Er trekt een bonte stoet dorpelingen langs die er allemaal hun eigen beweegredenen op na houden om haar te proberen te wekken. Maar niemand kan tot haar doordringen, ze lijkt versteend. ‘Ze was altijd al vaak zoek’, zegt haar grootvader. Hij weet geen betere oplossing dan zijn volledige collectie langspeelplaten voor haar te draaien.

    Zeven pogingen om een geliefde te w ekken is een bijzondere variant op Doornroosje, een bundeling van verschillende verhalen met elk een eigen hoofdpersoon, die zo uit een rariteitenkabinet lijken weggelopen. De door Kamasutra gefascineerde huisarts, de schoonheidsspecialiste die ’s avonds poppenkleertjes naait, een inbreker die geheimen van andere dorpsgenoten spaart – ze delen een grote eenzaamheid en een onvervuld verlangen. Allemaal zijn ze in het leven ergens blijven steken; in een jeugdliefde, in het plaatselijke toneelamateurgezelschap of in een museum voor zeepjes en andere cosmetica-artikelen. Ineke Riem laat hun verhalen op onverwachte plekken aan elkaar raken, in scènes die verrassen en tintelen van verbeelding en taalrijkdom.

    Het eiland en zijn natuurschoon zijn onlosmakelijk verbonden met de verhalen in deze roman. Zeven pogingen is een ode aan Voorne-Putten, dat opmerkelijke Zuid-Hollandse gebied onder de rook van Rotterdam. Aan de zuidkant vind je er ongerepte beboste duinen en rietland, aan de noordkant wordt het omzoomd door de raffinaderijen en industrieën van het havengebied. Middenin de polder ligt het dorpje Oudering (in werkelijkheid Oudenhoorn) met haar rommelmarkt en afgebrande kerktoren. Ga je richting dijk, dan ruik je er de geur van de patatfabriek in Hellevoetsluis. De personages in dit boek dwalen tussen de bunkers vlakbij zee, spotten vogels en flora in het gors, of fietsen tegen de wind in richting het veer van Rozenburg. Ondanks de overweldigend mooie natuur is het er weemoedig, een tikje somber.

    Zeven pogingen om een geliefde te w ekken is een beeldschoon coming of age verhaal over een jonge kwetsbare vrouw die zichzelf verstopt in haar grootouderlijk huis en in zichzelf, omdat haar leven maar niet op gang wil komen. Een bundel verhalen, die ongelofelijk knap is geconstrueerd en tot in de puntjes klopt, met onvergetelijke personages, een even geraffineerde als originele vorm en een vertelkracht die van de bladzijden spat. De jury is unaniem in haar keuze: Zeven pogingen om een geliefde te wekken van Ineke Riem verdient de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs 2014 in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.



    Details:
    Ineke Riem is winnaar in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.

Genomineerd

  • Marjorie Celona - Waarom

    Rapport Marjorie Celona:
    Sommige mensen zijn geboren voor het ongeluk, en bij Shannon uit Waarom van Marjorie Celona slaat het noodlot al jong toe. Als te vroeg geboren baby wordt ze te vondeling gelegd op de stoep van de YMCA, en tot haar zestiende jaar wil het maar niet goedkomen. Met haar engelachtige blonde krullen, haar luie oog en haar hunkering naar liefde en veiligheid, begint ze aan een jeugd vol pleeggezinnen, die eindigt in een zoektocht naar haar biologische ouders.

    ‘Een wildcard. Een tijdbom,’ zo beschrijft Shannon zichzelf als ze terugblikt op die eerste dagen van haar leven. Ze is een kaal wurmpje met sporen van marihuana in haar bloed. Jeugdzorg eist de voogdij op, en zo belandt ze in een eindeloze stroom gezinnen: mensen met beschimmelde keukenkastjes die amper voor zichzelf kunnen zorgen, mannen met verkeerde bedoelingen waar ze onder de blauwe plekken vandaan komt. Tot ze enigszins tot rust komt bij Miranda en haar dochter Lydia-Rose. Ook zij hebben zo hun beperkingen en nauwelijks geld, maar Miranda deugt, vindt Shannon. Alleen Shannon wil maar niet deugen. Ze begint aan een moeizame strijd tegen zichzelf, doet dingen die ze eigenlijk niet wil doen, en staat ’s nacht stiekem voor de koelkast die volhangt met familiekiekjes – hunkerend naar het gevoel dat ook zij daar eens bij zal bij horen.

    Marjorie Celona schrijft beeldend en tekent karakters en menselijke relaties met grote precisie. Haar beschrijvingen van de overweldigende natuur op Vancouver Island, de armoede en uitzichtloosheid van de eilandbevolking zijn even indrukwekkend als haar levensechte hoofdpersonen. Shannon, haar moeder Yula, haar pleegmoeder Miranda en pleegzus Louise worden allemaal met warmte en psychologisch inzicht neergezet. Kansloos zijn is erfelijk, laat Celona overtuigend zien, maar toch gloort er hoop. Op haar zeventiende verjaardag heeft Shannon een groep gerafelde mensen om zich heen verzameld waar ze om geeft.



    Details:
    Het boek Waarom van Marjorie Celona is vertaald door Anke ten Doeschate.

    Het boek is genomineerd in de categorie Vertaald.
  • Dave Eggers - De cirkel

    Rapport Dave Eggers:
    Alles lijkt perfect geregeld in De Cirkel van Dave Eggers. Deze veelbesproken roman speelt zich af in een nabije toekomst, die wordt gedomineerd door internet. Door de invoering van het slimme ‘TruYou’, waarin sociale mediaprofielen, betaalsystemen, wachtwoorden, e-mail accounts, voorkeuren, medische dossiers en tools door een universeel besturingssysteem met elkaar zijn verbonden, zijn de mogelijkheden eindeloos. Spil van deze ontwikkelingen is de Cirkel, het machtigste internetbedrijf op aarde, dat volledige inzet, toewijding en perfectionisme van haar werknemers eist, en daar een ideale leefomgeving voor teruggeeft. In de wereld van de Cirkel is alles even verantwoord, stijlvol, hip en gratis: de zachte hotelbedden, de maaltijden van chef-koks, de champagne die rijkelijk vloeit tijdens de vele feestjes en happenings.

    Als Mae Holland, en onbeduidend grijs muisje, er een baan krijgt aangeboden, kan ze haar geluk niet op – en voor ze het weet is ze een rolmodel. De Cirkel promoot zichtbaarheid, onder het mom van ‘privacy is diefstal’, en Mae gaat ‘transparant’ en draagt 24 uur per dag een camera om haar nek. Ze krijgt miljoenen volgers, maar de prijs is hoog. Ze verliest zichzelf en ook het contact met haar ouders, die zich tegen deze ontwikkelingen verzetten. Binnen het bestek van enkele maanden domineert de Cirkel de politiek en het openbare leven en lijkt er geen weg meer terug. Iedereen wordt gedwongen om mee te doen.

    De Cirkel biedt en verfrissende en bij vlagen verontrustende kijk op actuele ontwikkelingen. Eggers beschrijft het futuristische luilekkerland gedetailleerd en met humor, en zijn terminologie is geestig. Over een misstap wordt gezegd: ‘Niet zo Cirkel van me.’ Over de bedrijfsoprichter: ‘We noemden hem Niagara (…) De ideeën komen zomaar bij hem op, met miljoenen tegelijk, iedere seconde van iedere dag, onophoudelijk en overdonderend.’

    Eggers vloeiende, snelle schrijfstijl, en de oppervlakkigheid van zijn karakters versterken het beeld van de overgedigitaliseerde wereld en doen zijn maatschappijkritische vragen over transparantie, recht op privacy en individualisme, extra scherp uitkomen. Een uiterst leesbaar boek dat elke jongere anno 2014 zou moeten lezen.



    Details:
    vertaald door Gerda Baardman, Lidwien Biekmann, Brenda Mudde en Elles Tukker.

    De Cirkel is genomineerd in de categorie Vertaald.
  • Nathan Filer - De schok van de val

    Rapport Nathan Filer:
    ‘Ik zal je vertellen wat er gebeurde, want dat is ook een goede manier om mijn broer te leren kennen. Hij heet Simon. Je vindt hem vast leuk. Ik vind hem in elk geval heel erg leuk. Maar over een paar bladzijden is hij dood. En daarna is hij nooit meer dezelfde geweest.’

    Aan het woord is Matthew, negen jaar oud als hij door zijn broer met een kapotte knie door de duinen naar huis wordt getild. Tien jaar later is Matthews leven ernstig ontspoord en wordt hij nog altijd geplaagd door schuldgevoelens rond dat fatale moment. Na overmatig drank- en drugsgebruik dreigt hij voor de zoveelste keer te worden opgesloten in een inrichting, maar voor hij zich opnieuw overgeeft aan therapiesessies en injecties, draait hij eerst de deur van zijn appartement op slot stort hij zich op zijn oude typmachine. Het resultaat is een even verwarrend als aangrijpend verslag van een jongen die worstelt met zijn verleden, zijn verdriet en zijn ziekte. Matthew leeft met zijn dode broer en ziet en hoort hem overal: in het water uit de kraan, in gemorst zout, in de stilte tussen woorden. Zijn ziekte houdt hem volledig in de greep, laat hem dingen doen die hij niet in de hand heeft, en oefent macht op hem uit. Maar, zo vindt hij: ‘Het ergste van alles is dat ik alleen maar met mezelf bezig ben.’

    Nathan Filer, zelf werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg, schreef een integer en hartverscheurend debuut, waarin hij je laat verdwalen in de chaos van een schizofreen hoofd. Dat is een verwarrende en bij vlagen beklemmende ervaring, waarbij je als lezer op de been wordt gehouden door humor, rake passages en puzzelstukjes die je in spanning houden rond de toedracht van Simons dood. Wat een sterk debuut.



    Details:
    De schok van de val is vertaald door Nicolette Hoekmeijer.

    De schok van de val is genomineerd in de categorie Vertaald.
  • Saskia Maaskant - Kieuw

    Rapport Saskia Maaskant:
    Wanneer Filia’s moeder overlijdt, blijft ze met haar oma achter in een naargeestig, donker huis waar ze leeft als een goudvis is een vissenkom. Omafélie bestiert het huishouden met ijzeren regelmaat, en houdt haar kleindochter angstvallig weg van de buitenwereld. Buitenshuis komen ze nooit, alleen vrijdags gaat de deur op een kiertje voor de boodschappenjongen. Als vervolgens ook Omafélie sterft, breekt het glas. De wereld stroomt ongefilterd naar binnen en de wereldvreemde Filia weet zich er totaal geen raad mee. Ze verstopt zich wanneer er wordt aangebeld, durft amper open te doen. Bij haar eerste voorzichtige stappen buitenshuis tuimelt ze in de armen van Kers, een levenslustig meisje met twinkelende ogen. Kers is niet gevoelig voor Filia’s terughoudendheid, heeft barstende ruzie met haar vader, is op zoek naar woonruimte en bekijkt het praktisch. Jij en ik gaan elkaar helpen. Ze confisqueert een kamer in het grote huis en gaat als een wervelwind tekeer. Velourse gordijnen belanden op een hoop, de vloer wordt geschuurd. Licht, lucht en nieuwe mensen dringen het huis binnen en Filia moet in die veelheid van indrukken haar eigen plaats zien te bevechten.

    Kieuw is een sprookje met een onderlaag, dat op een fijnzinnige manier heden en verleden met elkaar verbindt. Filia’s verhaal wordt afgewisseld met fragmenten uit het geheime dagboek van haar grootmoeder, dat je meeneemt naar vroeger, naar een morsige wereld van kermissen en freakshows. Er is iets met Filia’s grootvader, maar wat? In prachtige zinnen vol waterverwijzingen, vlecht Maaskant de verschillende verhaallijnen in elkaar en zuigt ze je mee in haar eigenzinnige universum. De goudkleurige afbeeldingen van encyclopedische vissen, kwallen en andere onderwaterdieren dragen bij aan het mysterie. Een adolescentenroman over volwassenwording die zindert van romantiek, levenslust en – zoals Maaskant dat zelf zo mooi noemt – ‘onderhuidse sprankel’.



    Details:
    Saskia Maaskant is genomineerd in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.
  • Patrick Ness - Het mes dat niet wijkt

    Rapport Patrick Ness:
    Wat krijg je als iedereen elkaars gedachten hoort? Herrie. Eén knallende en knetterende, gekmakende brij die iedereen constant omringt. Todd is niet anders gewend, totdat hij een gat in de Herrie vindt. Een stil gat.

    Todd Hewitt woont in de Nieuwe Wereld, een planeet waar ’s avonds het licht van verschillende manen schijnt, en waar dertien maanden in een jaar gaan. Hij leeft in Prentissdorp, een afgezonderd gehucht met een handjevol mannen en weet niet beter of alle vrouwen zijn gesneuveld door de Herrie- bacil, de ziekteverwekker die er ook voor heeft gezorgd dat mannen niet meer geluidloos kunnen denken. Vlak voor Todd op zijn dertiende verjaardag zal worden ingewijd tot man, komt alles wat hij voor waar heeft aangenomen op losse schroeven te staan. Het stille gat blijkt een meisje te zijn, dat eigenlijk niet kan bestaan, en dat ook nog eens Herrie-loos door het leven gaat. Viola heet ze. Samen worden ze gedwongen om te vluchten. Ze rennen door het moeras, door het bos, over bruggen en langs nederzettingen, en worden daarbij op de hielen gezeten door een leger. Onderweg ontvouwt zich een gruwelijke waarheid, die Todds wereldbeeld compleet onderuit schopt.

    Het mes dat niet wijkt is het eerste deel van de Chaos-trilogie, een originele fantasy-serie die met kop en schouders boven andere dystopische trilogieën uitsteekt. Ness roept een mysterieuze wereld op, en snijdt daarbij een veelheid aan thema’s aan. Discriminatie, machtsmisbruik, censuur, kolonialisme, de sturende kracht van religie, het zit er allemaal in, verpakt in een vernuftig plot, dat over drie boeken is uitgesmeerd.

    In dit eerste, zeer geslaagde deel, komen Todd en Viola voor stevige beproevingen te staan en krijgt hun groei naar volwassenheid realistische diepte. En dat allemaal in een spannend verhaal vol cliffhangers en fonetisch dialect, waar het taalplezier vanaf spat, en dat met veel gevoel voor nuance en authenticiteit in het Nederlands is vertaald. Wat en geluk als je als jongere dit boek in handen krijgt.



    Details:
    Het mes dat niet wijkt is vertaald door Ineke Lenting.

    Het mes dat niet wijkt is genomineerd in de categorie Vertaald.
  • Michiel Stroink - Tilt

    Rapport Michiel Stroink:
    Als Max een klein fortuin erft, besluit hij zijn leven in dienst te stellen van het geld. Hij ontwikkelt zich tot professioneel pokeraar en leeft volgens een strak geordend schema. Steeds tien dagen gokken, op de been gehouden door drank en drugs, dan afkicken. Volgens zijn waterdichte berekeningen moet hij zo binnen een paar jaar miljonair zijn. Het lot gooit roet in het eten. Max belandt met leverfalen in het ziekenhuis en raakt op slag alle grip kwijt. Vanwege zijn ongezonde levensstijl komt hij niet in aanmerking voor een transplantatie en hoop op een doorstart lijkt verkeken. Wanhopig zoekt hij naar een oplossing, schuift hij in een schrift heen en weer met ziekenhuismedewerkers alsof het poppetjes zijn. Maar het echte leven laat zich niet sturen als een spelletje poker.

    Michiel Stroink verrast voor de tweede maal met een hilarische en tikje absurdistische roman, die leest als een trein. Ditmaal is het geen Tbs-kliniek die het moet ontgelden, maar neemt hij een tweederangs academisch ziekenhuis op de korrel, een ‘gestructureerd functionerende minimaatschappij’, met als kloppend hart de operatiekamer. Daar regeert de narcistische dokter Barros die halsstarrig de levertransplantatie weigert. Er zijn een nimfomane verpleegster, een voyeuristische radiologe en een vastgelopen jurist voor nodig om zijn macht te breken en hem op andere gedachten te brengen.

    Stroink is een humoristisch schrijver, die de lezer een smeuïge parodie voorschotelt. Het ziekenhuis is een poppenkast, een mensengarage, een fabriek waar eenzaamheid regeert, en waarin artsen, verplegers en juristen worden gestuurd door frustratie en machtshonger. Daarmee balanceren ze op het randje van karikatuur, maar ze krijgen net genoeg menselijkheid mee om toch mededogen op te roepen. Dat gevoel moet je als lezer prompt weer loslaten in de epiloog, als Stroink een bom onder zijn eigen verhaal legt. Een beetje jammer, het is moeilijk om je als lezer met deze plotselinge wending te verzoenen. Toch heeft Tilt verder alle ingrediënten om jonge lezers te verleiden: humor, vaart, leesbaarheid, en sterke psychologie. Iedereen heeft een kelder, alleen bij de een schimmelt het er wat meer dan bij de ander. Michiel Stroink wroet daar graag in. Hij is een schrijver waar we nog veel van gaan horen.



    Details:
    Michiel Stroink is genomineerd in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.
  • Peter Verhelst - Geschiedenis van een berg

    Rapport Peter Verhelst:
    Het duurt even voor je het door hebt, maar de hoofdpersoon van deze wonderlijke novelle is een gorilla. Onbekommerd zwiert hij aan een arm van tak naar tak, vangt hij termieten met zijn vingers, rooft hij eieren uit nesten. Tot zijn soortgenoten een voor een verdwijnen, en ook hij wordt ontvoerd. Na een reis door de woestijn brengt een schip hem naar ‘Droomland’ – een magisch pretpark. Daar leert hij converseren, telefoneren, wijn drinken en dansen en mag hij optreden voor publiek, dat elke avond in propvolle treinen arriveert van overal. Hij doet het zo voorbeeldig, dat hij zelfs promoveert tot mens.

    Geschiedenis van een berg verhaalt in bezwerend proza over de opkomst en ondergang van Droomland, een grotesk en monsterlijk Disneyland, waar dieren gehersenspoeld worden en gekneed naar het evenbeeld van de mens. De uitverkoren dieren leren glimlachen op wrange momenten, liegen al naar gelang het uitkomt, en zwaaien en applaudisseren als een klein meisje in een raket moederziel alleen het heelal in wordt gelanceerd. De mensaap vertelt, geholpen door zijn dagboek dat bestaat uit reepjes aan elkaar geknoopte stof met daartussen haren, keitjes, stokjes en kleurige stukjes plastic. Het is zijn talisman, die hem rustig maakt, en hem helpt om zijn geschiedenis te herinneren.

    Peter Verhelst is een begenadigd verteller; hij schrijft beeldend, suggestief, ongrijpbaar en volstrekt origineel. In Geschiedenis van een berg tovert hij lezers een caleidoscopische werkelijkheid voor en bezingt hij met humor en poëzie de illusies van de menselijke beschaving. Hij strooit met verwijzingen naar de slavernij, naar de Jodenvervolging, en de vernietigingskampen waar alleen de besten mochten blijven leven om een gruwelijk experiment aan te gaan. Het is een spel met woorden en taal waarbij je als lezer flink moet puzzelen. Voortdurend bekruipt je het gevoel dat je iets belangrijks leest dat duiding behoeft. Daarmee roept Verhelst een gevoel van grootsheid en omvangrijkheid op, dat zich uitstekend laat beleven als je jong bent, en dat, volgens ons Vlaamse jurylid, ‘stof oplevert tot schone gesprekken’.



    Details:
    Peter Verhelst is genomineerd in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.
  • Aukelien Weverling - Het land

    Rapport Aukelien Weverling:
    De hemel, eeuwig strakblauw, daaronder de ijle populieren en het loeiend vee. Soms aan de horizon een gierwagen en dan ruikt alles weer naar stront – dat is de wereld van Betje. Ze is een stuurs meisje dat is voorbestemd om boerin te worden in een streng gereformeerd dorp, waar nooit iets gebeurt en waar het draaien van de wereld tot evenement is verheven. Moe moppert en praat in spreekwoorden, pa klaagt over het weer en onderwijst gemeenplaatsen. ‘Wij waren hier al voor Christus. Met stenen bijl en sikkel.’ Je kreeg het hier als turf aangestampt, denkt Betje. ‘Een boer zorgt voor zichzelf’.

    Betje verveelt zich gruwelijk en zint op een ontsnapping naar de stad. Wil studeren en voelt zich verwant aan haar jongste buurjongen die boeken leest, en er een wereldser blik dan zijn dorpsgenoten op na houdt. Maar de groepsdruk is onontkoombaar, Betje wil – net als iedereen – erbij horen. Eigen keuzes durft ze niet te maken, laat zich meevoeren door wat zich aandient. Door de komst van een allochtoon gezin naar het dorp raakt de orde verstoort, escaleert de boel, en na een gewelddadig slot lijkt iedere hoop op ontsnapping verdampt.

    Aukelien Weverling heeft een unieke vertelstem. Haar staccato zinnen en cynische toon scheppen afstand, maar het originele perspectief, de jij-vorm, sleurt je toch het verhaal in. ‘Een indrukwekkende boerenvertelling over folklore, kalverliefde, bekrompenheid en religieuze verstikking’ staat achterop dit boek. Je kunt daar nog aan toevoegen: een geraffineerde roman over de impact van groepsdruk en het gevaar van dogmatiek. Wanneer je het denken overlaat aan dominees en ouderlingen die alles rechtbreien met onnavolgbare logica, krijgt haat vrij spel. Hoe kan het dat vader na een bloederig vergrijp zegt: ‘Wie zegt dat God nu niet voor ons rechtgetrokken heeft wat scheef zat?’

    Weverling schreef een verontrustend verhaal dat aanzet tot nadenken, en uitblinkt door de raak getroffen sfeer, originele toon, en een flinke dosis satire.



    Details:
    Aukelien Weverling is genomineerd in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.

Naar de overzichtspagina

Delen