Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2009

Ga direct naar

Details:

Aantal inzendingen: 133 titels
Prijzengeld: 31.000 euro
Winnaar: 25.000 euro
Andere genomineerden: ieder 1.500 euro
Plaats en datum uitreiking: Antwerpen, Stadhuis, 4 mei 2009

Rapport:

Soms wil een wens in vervulling gaan. Na een aantal wel barre jeugdboekenseizoenen verlangde de Jury van de Gouden Uil Jeugdliteratuur 2009 meer dan ooit naar een rijke pluk. En zie, we hebben onze zin gekregen. Het voorbije jaar mocht de jury proeven van tal van heerlijke, duidelijk lang gerijpte boeken: bevlogen fictie, fantasievolle non-fictie, straffe kinderpoëzie; het lag allemaal voor het rapen.

Uit de oogst van het voorbije jaar kon uiteindelijk zoveel fraais worden gekozen dat de mand voor de longlistboeken wel erg krap bleek. Hierdoor zag de jury zich genoodzaakt om louter eerste-keusboeken in haar longlist op te nemen, titels die stuk voor stuk omwille van hun literaire deugdelijkheid het kwaliteitslabel van de Gouden Uil verdienen.

Gesteld dat de recessie intussen ook de jeugdliteratuur moet hebben besmet, dan blijven de gevolgen hiervan voorlopig beperkt tot het groot aantal zelfmoorden dat door de jonge personages wordt gepleegd en het slordige redactiewerk waaronder nog veel boeken te lijden hebben. Voorts vermag de pluk in deze harde tijden vooral de verbeelding te prikkelen, niet zelden in een verrassend samenspel tussen woord en beeld.

Het is dan ook met grote vreugde dat de jury haar shortlist presenteert.

De jury
Jelle Van Riet (voorzitter)
Mirjam Noorduijn
Barbara Rottiers
Aagje Swinnen
Bart Vanegeren


Winnaar

  • Peter Verhelst - Het geheim van de keel van de nachtegaal

    Rapport winnaar
    Dit jaar is ook niet winnen eervol. Aan de start van de finale van de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2009 stonden immers uitsluitend raspaarden. Klassebakken, elk in hun discipline topfavoriet. In een andere loting hadden ze allen even zozeer zelf de palm kunnen wegdragen.

    In de startblokken stonden: Dichter Jaap Robben en illustrator Benjamin Leroy, twee jonge veulens die dartel en speels maar ook verrassend matuur een feilloos parcours afwerkten.
    Els Beerten maakte veel indruk op de lange baan met een WOII-epos zoals er nog niet eerder een was geschreven. Met in de hoofdrol zowel bange helden als heroïsche schijtebroeken.
    Harm de Jonge & Fiel van der Veen draafden zo heerlijk door in het verzinnen van een doldwaas beestenrijk dat ze meteen ook een nieuw genre verzonnen: fictieve non-fictie.
    Ook Joke van Leeuwen zat meteen mee op kop, met haar kleurrijke boek over hoe oogjes ons in het ootje nemen. Wie kon haar tegenhouden?
    Peter Verhelst & Carll Cneut misschien, die een klassiek sprookje bewerkten tot een kleinood dat in al zijn taal- en kleurenglans de betoverende rijkdom van het origineel nog wist te overtreffen?

    Wat een ren! En.. wat een winnaar die erin slaagt om tussen zoveel klasse alsnog als onbetwiste eerste over de meet te komen. Het winnende boek is dan ook zonder meer volmaakt en van een ontroerende schoonheid. Zowel woord als beeld lijkt uit goud gesmolten. ‘Wie de jury zo met geluk heeft vervuld, krijgt een geschenk dat even groot is als de dankbaarheid van de jury.’

    De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2009 gaat naar Het geheim van de keel van de nachtegaal van Peter Verhelst en Carll Cneut!

    Nominatierapport
    Peter Verhelst en Carll Cneut gingen aan de slag met het bekende sprookje van Hans Christian Andersen. Meer dan een bewerking is het resultaat een verrijking van het origineel. In de geest van Andersen wordt de bekende geschiedenis verteld door het arme keukenmeisje. Haar nuchtere blik plaatst de gebeurtenissen in een revelerend perspectief: ze worden ontdaan van hun vanzelfsprekendheid, staan in al hun absurditeit te kijk, en krijgen een tegendraadse maatschappelijke dimensie. Dit pleidooi voor kunst en schoonheid en hun ontwrichtende kracht wordt geïllustreerd en versterkt door de zinnelijke en beeldende taaltoets van Verhelst, ritmisch zingend en associërend. Hij vindt zijn beeldende evenknie in Carll Cneut: diens breed geborstelde schilderijen etaleren bedwelmende explosies van kleurenpracht, dollen met de traditionele oosterse natuurschilderingen en bulken van de dynamische poëzie. In dit betoverend sprookje voor alle leeftijden halen twee kunstenaars het beste uit elkaars talent.

Genomineerd

  • Els Beerten - Allemaal willen we de hemel

    Rapport Els Beerten:
    Els Beerten zoomt in op de verwarring van de Tweede Wereldoorlog, door de onbevangen ogen van vier tieners ofte vier onvergetelijke protagonisten: Ward, die naar het Oostfront trekt om de Russen te bevechten; zijn vriend Jef wiens dadendrang strandt in tobberijen; diens meisjesdromen najagende zus Renée en hun tienjarige broertje Remi, die vrolijk pendelt tussen onwetendheid en fantasie. De wervelende mozaïek van hun belevenissen en gedachten houdt vaart in het 500 bladzijden omspannende verhaal, een in velerlei zin breed epos dat de eenduidige grenzen slecht tussen lafheid en heroïek, goed en kwaad, winst en verlies. Door deze bijwijlen sombere kroniek van vriendschap en verraad waait onophoudelijk de muziek van de dorpsfanfare, een onstelpbare stroom hoopvolle deuntjes van onblusbaar enthousiasme. Kortom, voer voor een nieuwe dramareeks.

  • Harm de Jonge - Tjibbe Tjabbes' wereldreis

    Rapport Harm de Jonge:
    Harm de Jonge verhaalt de achttiende-eeuwse boottocht van professor Tjibbe Tjabbes, die op vraag van twee rijke kooplui een resem onbekende dieren van de zondvloed gaat redden. Echo's van Noach en Darwin reizen met de geleerde mee, maar de Jonge ruimt vooral baan voor zijn eigen fantasie, veelzijdigheid en taalkracht: Tjibbe Tjabbes' wereldreis is een onweerstaanbare mix van historische roman, scheepsjournaal, dierenencyclopedie en avonturenroman. Deze tot in zijn uiterste consequenties volgehouden hoax presenteert een onvergetelijke beestenboel, van de kraagpaddo tot de penduulgoeroe. De Jonge verzon niet alleen een nieuwe fauna, maar ook een nieuw genre: onder het Multatuli-motto 'Niets in dit boek is waar en zelfs dat is niet waar' muntte hij fictieve non-fictie.

  • Joke van Leeuwen - Een halve hond heel denken

    Rapport Joke van Leeuwen:
    Speels, geestig en intelligent non-fictieboek over kijken, en meer bepaald over de manieren waarop oogjes in het ootje genomen worden. Joke van Leeuwen put voor dit kleurrijke ik-zie-wat-jij-niet-ziet-avontuur, dat al bij de prettig kriebelende titel zijn aanvang neemt, uit haar rijke verzameling plaatjes en foto's uit kranten, tijdschriften en boeken en onderzoekt via herkenbare voorbeelden de psychologie van het kijken, de manipulatie van beelden en de dictatuur van de perfectie. Ze zapt van klassieke schilderijen naar hedendaagse reclamefoto's, ontdoet kundig eerste indrukken van hun vanzelfsprekendheid, en ondergraaft gretig de evidenties van de beeldcultuur. Zelden gingen het nuttige en het aangename zo onontkoombaar samen, zelden werd kinderen op prettiger wijze geleerd verder te kijken dan hun neusje lang is.

  • Jaap Robben - Zullen we een bos beginnen?

    Rapport Jaap Robben:
    Jaap Robben dicht volgehouden vanuit een kinderlijk standpunt, wat aanstekelijke verzen oplevert over een knolletje sokken, een geschaafde knie, een verdrietige moeder. Robben houdt het leven van alledag verrassend tegen het licht, via taalspelletjes, milde humor en onverwachtse observaties. Zo bepleit het titelgedicht de aanplant van een bos met bomen die 'elkaar / uit de wind houden / als het stormt // of in de zondagzon / samen zwijgen'. Dat pleidooi wordt versterkt door de nu eens luchtige, dan weer ernstige tekeningen van Benjamin Leroy. Door de bundel heen dijen ze uit en groeien ze aan, als een aanwassend bos. Door personages te hernemen verbeelden ze eenzelfde troostende samenhang, zodat uiteindelijk ook de bundel van Robben en Leroy een bos gelijk wordt: een reservoir van zuurstof voor het dagelijks leven, een oord van troost en beschutting, een vrijplaats voor pret en spel.

Longlist

Naar de overzichtspagina

Delen