Libris Geschiedenis Prijs 2008

Details:

De jury bestond uit:
Frits van Oostrom, voorzitter
Wim Blockmans
Carla Boos
Hans Renders
Martin Sommer
Frans Smits



Winnaar

  • Luuc Kooijmans - Gevaarlijke kennis

    Dit jaar wordt voor de tweede keer de Grote Geschiedenisprijs voor het beste geschiedenisboek uitgereikt. Vorig jaar was nog sprake van de Historisch Nieuwsblad/ de Volkskrantprijs – de naamsverandering van die mondvol wijst al op vooruitgang. Die is er ook in andere zin: VPRO/NPS hebben zich bij de organisatie aangesloten, en dat is een welkome verbreding, ook omdat het voor het aanzien van de prijs heel goed is dat de winnaar in een televisieprogramma wordt bekend gemaakt en bekroond.

    Ook het eerste jaar van de toen dus nog Historisch Nieuwsblad/de Volkskrantprijs mocht geslaagd worden genoemd. Prijswinnaar Auke van der Woud verkocht van Een nieuwe wereld een aantal extra drukken, en dat mag voor dit prachtige maar toch ook betrekkelijk moeilijke boek een groot succes heten. Bovendien werd door boekhandelaren extra aandacht besteed aan de genomineerde boeken. Belangstelling kweken voor het goede historische boek behoort tot de hoofddoelen van deze prijs, en dat is vanaf het begin dus al gelukt. Dit jaar hopen de organisatoren nog meer ruchtbaarheid te geven aan de Grote Geschiedenis Prijs, zodat er over enkele jaren een prijs staat waar de historische wereld niet omheen kan.

    Het voorwerk is ook dit jaar weer verricht door Frans Smits, Martin Sommer en Annemarie Lavèn, medewerkster van Historisch Nieuwsblad. Uitgeverijen in Nederland en Vlaanderen zijn benaderd over hun historische publicaties uit de periode juli 2007 tot en met juni 2008. Niet álle historische uitgaven kwamen in aanmerking – ze moesten in het Nederlands geschreven zijn (dus niet vertaald), en in beginsel voor een breder publiek toegankelijk. Na afstrepen bleef een lijst over van bijna 300 boeken, die allemaal aangevraagd, bekeken, besproken en gewogen zijn. Uiteindelijk resteerden tien titels, die de jury gelezen heeft, en op grond waarvan een shortlist van vijf kanshebbers is gemaakt.

    De beoordelingscriteria waren leesbaarheid, degelijkheid en originaliteit. De jury was net als vorig jaar zeer ingenomen met de kwaliteit van de inzendingen. Net als in 2007 was het genre biografie ruim vertegenwoordigd, en ook in 2008 waren er betrekkelijk weinig kandidaten die voorbij de Nederlandse grens keken.

    De schifting en eerste beoordeling van de jury leverde de volgende shortlist op:
    . Elisabeth de Flines. Een onmogelijke liefde in de achttiende eeuw door Machiel Bosman (Uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep)
    . Jaap en Ischa Meijer. Een joodse geschiedenis, 1912-1956 (Deel 1) door Evelien Gans (Uitgeverij Bert Bakker)
    . Het pauperparadijs. Een familiegeschiedenis door Suzanna Jansen (Uitgeverij Balans)
    . Gevaarlijke kennis. Inzicht en angst in de dagen van Jan Swammerdam door Luuc Kooijmans (Uitgeverij Bert Bakker)
    . Jonkheer D. J. de Geer. De teloorgang van een minister-president door Henk van Osch (Uitgeverij Boom)

    Gevaarlijke kennis door Luuc Kooijmans is volgens de jury van een bijzondere klasse. Kooijmans stijgt met de levensbeschrijving van de zeventiende-eeuwse apothekerszoon Jan Swammerdam boven de klassieke wetenschapsgeschiedenis uit. De traditionele wetenschapshistorie gaat uit van een schema waarin sprake is van steeds meer kennis. Kooijmans doorbreekt die gedachte met een gedurfd boek, waarin de vraag centraal staat waar wetenschappelijke kennis op grenzen stuit en de behoefte aan religieuze beleving begint. De lezer wordt aan de hand van tot in de detail beschreven wetenschappelijke loopbanen deelgenoot gemaakt van het denken, het getob en ook de onderlinge concurrentie van de zeventiende-eeuwse ontdekkers van het dierlijk en menselijk lichaam. Kooijmans plaatst de geboorteweeën van een wetenschappelijke traditie met beheerst gemak in een Europese context. Geleerden liepen vast en stapten over naar een intense geloofsbeleving – Swammerdam raakte verzeild in een sekte, zijn Deense collega Niels Stensen werd bisschop.

    Het thema is niet alleen fascinerend maar ook uiterst actueel in een tijd waarin tot het hoogste politieke en wetenschappelijke niveau wordt gesproken over rationele versus ‘andere’ kennis.

    Luuc Kooijmans heeft een zeer moeilijk onderwerp met ogenschijnlijk gemak – als het ware langs zijn neus weg – aan de orde gesteld. Daarvoor verdient hij lof. Hij schuwt de hilarische anekdote niet, en verluchtigt zijn boek met toepasselijke illustraties.

    Gevaarlijke kennis is een hoogst origineel, uitstekend geschreven en doorwrocht historisch boek. Het verdient ten volle de Grote Geschiedenis Prijs 2008.

Genomineerd

  • Machiel Bosman - Elisabeth de Flines

    Rapport Machiel Bosman:
    Elisabeth de Flines door Machiel Bosman is niet alleen een spannend verhaal over een onmogelijke liefde, maar ook een knappe reconstructie van het rechtsstelsel tijdens de Republiek. Het boek laat zien dat de befaamde Nederlandse tolerantie in de zeventiende eeuw geen leeg begrip was.



  • Evelien Gans - Jaap en Ischa Meijer

    Rapport Evelien Gans:
    Jaap en Ischa Meijer door Evelien Gans is een gedreven en geëngageerd verteld verhaal over de geschiedenis van het Jodendom in Nederland. Vooral de hoofdstukken over het dramatische leven in de concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog maken grote indruk.



  • Suzanna Jansen - Het pauperparadijs

    Rapport Suzanna Jansen:
    Het Pauperparadijs door Suzanna Jansen is een mooi voorbeeld van het in Nederland nog veel te weinig betreden grensvlak van journalistiek en geschiedenis, en een uitstekend geschreven reconstructie van vijf generaties leven in de onderklasse.



  • Henk van Osch - Jonkheer D. J. de Geer

    Rapport Henk van Osch:
    Jonkheer D.J. de Geer door Henk van Osch is een zeer geslaagde en nauwgezette biografie, die een onthullende blik biedt in het tragische leven van een Nederlandse premier in oorlogstijd.



Naar de overzichtspagina

Delen