OPZIJ Literatuurprijs 2015

Ga direct naar


Winnaar

  • Niña Weijers - De consequenties

    Het komt maar weinig voor dat een debuut zo lovend wordt ontvangen als De consequenties van Niňa Weijers. Het werd bovendien bekroond met de Anton Wachterprijs, haalde de shortlist van de Gouden Boekenuil en de Libris Literatuur Prijs en won de Publieksprijs van de Gouden boekenuil.

    Weijers’ roman gaat over de jonge, succesvolle kunstenares Minnie Panis, die – uit naam van de kunst – met haar eigen leven experimenteert. De consequenties verhaalt over Panis’ onorthodoxe zoektocht naar haar identiteit, maar paradoxaal genoeg misschien ook wel over de kunst van het verdwijnen. Haar kunstprojecten dragen dan ook titels als Bestaat Minnie Panis, Nothing Personal en Negative selves.

    Hoewel de roman je meesleurt van de ene naar de andere onverwachte wending – inclusief Maya-kalenders, déjà- vu’s, vroeggeboorten en bandjes met muziek van de middeleeuwse mystica Hildegard von Bingen – is De consequenties bepaald geen eigentijdse avonturenroman. Nee, Weijers’ slim samengestelde en gelaagde debuut is een rijke ideeënroman vol mooie beelden en verwijzingen naar filosofie en literatuur (bijvoorbeeld van Nooteboom, Becket en Pessoa) maar ook naar werk van kunstenaars als Andy Warhol, Bas Jan Ader en Marina Abramović.

    Weijers beheerst veel registers: ze wisselt bravoure, ernst en absurdisme af en schrijft sterke dialogen.

    Zelf noemde Weijers haar roman in HP De Tijd ‘verre van perfect’ en het is juist deze vanzelfsprekende, licht ironische toon die De consequenties zo onweerstaanbaar maakt.



Genomineerd

  • Bregje Hofstede - De hemel boven Parijs

    Rapport Bregje Hofstede:
    Twee mensen en hun langzaam ontluikende, onafwendbare liefde. In De hemel boven Parijs weet debutante Bregje Hofstede van dit alledaagse gegeven een trefzeker en sprankelend verhaal te smeden.

    Haar verhaal draait om Olivier en Fie. Hij is professor kunstgeschiedenis aan de Sorbonne en woont samen met een jongere vrouw. Zijn collega vraagt hem een beetje te letten op een Nederlandse uitwisselingsstudente, die een kamer bij hem huurt. Deze Fie is het type student dat grootse dingen durft, op papier althans: ze schrijft onder begeleiding van Olivier een gewaagd essay over de vloek van het onvoltooide kunstwerk. In het dagelijks leven is Fie nogal timide, om niet te zeggen bang, wat Hofstede in een paar zinnen geloofwaardig maakt. Olivier herkent zich in het meisje, maar ziet in haar bovenal een reïncarnatie van zijn grote liefde Mathilde, die ooit de benen nam.

    Terwijl Olivier Fie aanmoedigt haar grenzen op te zoeken, in essay én leven, wordt het voor hem zelf steeds moeilijker werkelijkheid van fictie te onderscheiden. Wil hij een verleden met Mathilde of een toekomst met Fie? Kan een gemiste kans een te missen kans worden? En wanneer zal Fie durven in plaats van laten?

    Hoe magisch-realistisch sommige passages ook zijn, Hofstede verliest nergens de grip op haar verhaal en weet haar lezers met vaste hand naar de ontknoping van haar verhaal te leiden. En dan blijkt haar roman in alle opzichten compleet.



  • Nina Polak - We zullen niet te pletter slaan

    Rapport Nina Polak:
    Aan haar zusjes draagt debutante Nina Polak haar roman Wij zullen niet te pletter slaan op. Hoe gepast voor een roman die gaat over nestgevoel en apenliefde. Over het pijnlijk besef van ouderlijke feilbaarheid en het er niet minder op wordende verlangen naar geborgenheid. Over de liefde tussen broer en zus, die verrukkelijk vertrouwde mengeling van affectie en irritatie. Het motto ontleend aan Wordsworth zet de toon: ‘Ik draag mijn kindje en zolang/ Kan niets ter wereld me nog deren;/ Lief kind wees jij maar net zo blij,/ Mijn schat zou sterven zonder mij.’

    In een indrukwekkend eigen stijl, zwierig en uitgebeend tegelijkertijd, rationeel en sensitief, schetst Polak de contouren van een ongewoon gezin, zoals ieder gezin ongewoon is op eigen wijze.

    Dit gezin wordt bestierd door twee moeders, Benya en Marie. Het verhaal begint bij de ontbinding, de moeders gaan uit elkaar. Broer en zus zijn groot genoeg om hun eigen weg te gaan, voor zover je daar ooit groot genoeg voor bent. Met mededogen en zachte spot volgt Polak haar personages in hun on-onderdrukbare verlangen iemands favoriete mens te zijn. We zullen niet te pletter slaan is een ernstige, grappige roman over grote levensvragen en kleine irritaties. Polak blaast de klassieke rite de passage nieuw leven in en zet een wereld neer die er gisteren nog niet was. Een wereld bevolkt door personages die half geobsedeerd en half verveeld zijn. Door mensen met een kloppend hart. Anna, Schard, Benya en Marie. Oftewel Knoop, Kuif, Ben, Kip. We kenden ze nog niet, maar we weten nu zelfs waar hun hond het liefst slaapt.



  • Franca Treur - De woongroep

    Rapport Franca Treur:
    Het leven van de 28-jarige ‘contentmanager’ Elenoor Jansen, hoofdpersoon in Franca Treurs tweede roman De woongroep, is zo gewoon en oninteressant dat ze er net zo goed niet zou hoeven zijn. Om te ontsnappen aan een in haar ogen nog banalere toekomst als echtgenote en moeder, verlaat ze haar vriend en wordt lid van een schijnbaar idealistische woongroep in een voormalig weeshuis in Amsterdam-Oost.

    Met deze op het eerste gezicht lichtvoetige zedenschets over heimwee naar een periode waarin idealisme en engagement nog heel gewoon waren, levert Franca Treur een scherpe analyse van onze huidige tijd.

    De tintelende dialogen, geestige sfeertekeningen, springlevende karakters en thrillerachtige plot doen je bijna vergeten dat Elenoor in existentiële nood verkeert. Haar geestesgesteldheid zou weleens model kunnen staan voor het levensgevoel van veel hedendaagse twintigers en dertigers. De wanhopige zoektocht naar zingeving waar De woongroep op hilarische wijze verslag van doet, is een gelaagde, met flair geschreven en origineel vormgegeven roman over volwassen worden in de 21ste eeuw. Voor Elenoor blijkt die volwassenheid neer te komen op een nederlaag: een capitulatie aan de banaliteit van het bestaan. De woongroep is een genadeloos (zelf)portret van een gedesillusioneerde generatie op jacht naar illusies. Aandoenlijk en aangrijpend.



  • Sana Valiulina - Kinderen van Brezjnev

    Rapport Sana Valiulina:
    Kinderen van Brezjnev is een weinig opwekkend portret van een generatie, van haar eigen generatie: Sana Valiulina werd in 1964 geboren in Tallinn, de hoofdstad van Estland. Ze groeide op in deze door het communistisch gedachtegoed geïndoctrineerde omgeving, reikhalzend uitkijkend naar het vrije westen. Een schizofreen gegeven en voedingsbodem van veel ellende, maar ook van mooie literatuur.

    Valiulina, de meest ervaren auteur op deze shortlist, beschrijft in vier delen verschillende periodes uit de moderne Russische geschiedenis. Of ze nu in de jaren zestig duikt of in het eind van de jaren zeventig, het uiteenvallen van de Sovjet-Unie beschrijft of het hedendaagse Rusland, telkens weer schept ze een beklemmend beeld van een land in verval.

    Met een groot gevoel voor decor, sfeer en verwijzend naar klassieke Russische literatuur legt Valiulina via haar personages een complex land bloot. Het meisje uit deel één is zich maar half bewust van de verscheurdheid van haar land. Puber Joera uit deel twee gooit zijn moraal te grabbel als hij zijn vriendinnetje overlevert aan een stel wrede jongens. Kostja uit deel drie is een gevoelig jong die voor het grote geld kiest als de Sovjet-Unie uiteenvalt. En tot slot is er de Boekhouder van deel vier, die leeft in Gazolia, een land dat verdacht veel lijkt op het Rusland van Poetin. De Boekhouder blijft trouw aan zichzelf, wat zijn dood wordt.

    Kinderen van Brezjnev is geen boek dat je makkelijk verovert. Maar wanneer je je overgeeft aan de ambitie die Valiulina in deze groots opgezette roman toont, komt de wereld van Stalin, Brezjnev en Poetin huiveringwekkend dichtbij.



Naar de overzichtspagina

Delen