Penselen 2013

Rapport:

De Penseeljury 2013 bestaat uit:
Annemies Broekgaarden, voorzitter
Jolanda Klaassen
Erica Ringelberg
Ron van Roon
Thomas de Veen



Uitreikingsrapport:

De Penseeljury 2013 heeft de volgende boeken voorgedragen ter bekroning met een Gouden Penseel, Zilveren Penseel, Zilveren Palet of Vlag en Wimpel.
De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek heeft deze voordracht overgenomen.

Gouden Penseel:
- Sylvia Weve - Aan de kant, ik ben je oma niet! - Uitgeverij Gottmer

Zilveren Penselen:
- Charlotte Dematons - Nederland - Uitgeverij Lemniscaat

Zilveren Paletten:
- Gerda Dendooven - Takkenkind - Em. Querido’s uitgeverij

- Tom Schamp - Het leukste abc ter wereld - Uitgeverij Lannoo

Vlag en wimpels:
- Frédérique Bertrand - Meneertje Streepjespyjama in New York - Uitgeverij Clavis

- Koen van Biesen - Buurman leest een boek - Uitgeverij de Eenhoorn

- Mies van Hout - Vriendjes - Uitgeverij Lemniscaat

Inleiding:

Dit jaar heeft de Penseel- en Paletjury 156 inzendingen beoordeeld (vorig jaar 135). Allemaal Nederlandstalige boeken of in het Nederlands vertaalde boeken die in het jaar 2012 in Nederland zijn uitgegeven. De jury kende twee Zilveren Penselen toe en drie eervolle vermeldingen, de Vlag en Wimpels, maar ook twee Zilveren Paletten. Sinds 2012 kunnen er jaarlijks een Zilveren en Gulden Palet worden toegekend aan in het Nederlands vertaalde kinderboeken met illustraties van buitenlandse illustratoren, uitgegeven door een erkende Nederlandse of Vlaamse uitgever.

Net als voorgaande jaren heeft de jury veel kinderboeken beoordeeld die niet zonder steun van het Mondriaan Fonds, het Davidsfonds, het Nederlands Letterenfonds en het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst hadden bestaan. Het stimuleren van makers van goede kinderboeken is zinvol en waardevol. Hoogwaardige kinderboekillustraties helpen kinderen in de ontwikkeling van smaak en gevoel voor schoonheid en kwaliteit.

De jury is enthousiast over de diversiteit en de hoge kwaliteit van de illustraties in de beoordeelde boeken van dit jaar. Veel producties zijn een lust voor het oog, veel boeken zijn tot aan de schutbladen toe verzorgd uitgegeven. Het was een goed jaar: er waren verrassende boeken van veelbelovende debutanten, doorgewinterde krachten lieten opnieuw van zich horen, vonden zich soms opnieuw uit en stegen in een enkel geval tot grotere hoogten dan ooit tevoren. Het was voor de jury dan ook een ingewikkelde klus om tot de definitieve selectie te komen, vooral door de grote diversiteit in vorm en creativiteit. In een uitgeefklimaat waarin de omloopsnelheid van boeken de productie soms lijkt in te halen, had de jury nog wel meer boeken voor de tand des tijds willen behoeden. De jury had dit jaar graag meer boeken bekroond.

De jury wil dit jaar aan de Vlag en Wimpels een extra betekenis geven. Met de toekenning van deze eervolle vermeldingen hoopt de jury vernieuwing en originaliteit bij kinderboekenmakers te stimuleren. De jury heeft bij de toekenning van de eervolle vermeldingen in het bijzonder gelet op boeken die iets nieuws of onverwachts doen, waaraan een uitzonderlijk concept ten grondslag ligt of die in uitvoering zozeer afwijken dat ze de jury – naast om kwalitatieve redenen – opvielen. De jury prijst in die boeken een warme aanmoediging en erkenning van de durf, de oorspronkelijkheid en het artistieke vermogen die illustratoren aan de dag legden om boven het maaiveld uit te steken en de diversiteit van het landschap van kinderboekenillustraties te vergroten.

De Penseel- en Paletjury

Gouden Penseel

  • Sylvia Weve - Aan de kant, ik ben je oma niet!

    Illustrator Sylvia Weve heeft samen met auteur Bette Westera met overduidelijk plezier gewerkt aan dit boek. Aan de kant, ik ben je oma niet! getuigt van de briljante eenheid en het schitterende evenwicht van hun samenwerking: tekst, illustraties, vorm en boekverzorging zijn niet los van elkaar te zien. Waar veel prenten die de jury zag ook zo in een lijst aan de muur pasten, biedt Sylvia Weve illustratiekunst pur sang. Haar illustraties komen het best tot hun recht in de context van een boek. Dit boek.

    Sylvia Weve heeft zich als beeldend kunstenaar vernieuwd: de felle, cartooneske penseelstreken ruilde ze in voor spectaculaire grafische constellaties, die hun gelijke niet kennen in het niettemin veelzijdige landschap van Nederlandse illustratiekunst. Weve stelde haar illustraties samen uit verschillende elementen, die samen een doordachte, evenwichtige en vernuftige compositie vormen.

    De over elkaar liggende, divers gekleurde lagen geven de illustraties diepte en dynamiek – diezelfde diepte en dynamiek als die je aantreft in de gedichten van Bette Westera, over oude mensen die ook ooit jong zijn geweest. Voor wie meer aandacht schenkt en beter kijkt (en vervolgens de bladzijde omslaat), worden hun achtergrondverhalen, hun veelbewogen geschiedenissen zichtbaar – dat geldt voor zowel tekst als illustratie.

    Weves vormen zijn zowel helder als mysterieus, zowel aantrekkelijk als bevreemdend, zowel herkenbaar als meerduidig. Strak zijn de contouren van haar figuren, maar soms hebben ze ineens acht armen – en bezien vanaf een afstandje kunnen ze totaal anders blijken dan de eerste oogopslag verraadde. Een kinderwagen is wieg en badkuip ineen, neuzen zijn tevens druppende kranen.

    Dat humoristische oog voor detail is speels en inventief: de oude mevrouw Verweerd, die met twee peuters op schoot zit voor te lezen, zien we in een tekstballonnetje over feeën, heksen en elfjes vertellen, zonder dat daar een woord aan te pas komt. De foefjes zitten in kleine hoekjes, slim verstopt en spannend opgaand in het grotere geheel.

    Haar kleurencombinaties zijn sferisch en gedurfd – en, met dank aan de drukker, ze komen prachtig uit op het tekenachtige papier: lichtblauw, neongroen, rood, geel en bruin passen hier onverwacht goed bij elkaar. Dit in combinatie met het formaat en de dubbele openklapbare pagina’s maakt het boek uitzonderlijk.
    En uitzonderlijk geslaagd.



Zilveren Penseel

  • Charlotte Dematons - Holland

    Rapport Charlotte Dematons:
    Nederland is meer dan een boek vol tekeningen: het is een nationaal monument in beelden, een boek dat het definitieve getekende overzicht wilde zijn van alles wat wij anno 2012 Nederland noemden. Van staatsgeschiedenis tot kinderboekencanon, van een overzicht van de seizoenen, de landschappen, de bouwstijlen, de tradities en (plaatselijke) gewoontes, de weertypen en de (typisch Nederlandse) menselijke gedragingen tot een kunsthistorisch cahier en een encyclopedie van de geschiedeniscanon: alles staat erin, in een grootsch verband.

    Ambachtelijk vakwerk dat dat van Anton Pieck overtreft maar een even lang leven en evenveel liefhebbers beschoren is, of zou moeten zijn. Elke plaat is anders én in artistiek opzicht verrassend. De visie van Dematons op Nederland, als overvol land waarin alles niettemin naast elkaar past (al wordt het soms wat chaotisch), toont zich in de stampvolle platen, die vol en toch evenwichtig zijn. Dematons kiest bovendien voor eigenzinnige perspectieven: op de tekening die Amsterdam verbeeldt, staat niet de Dam op de voorgrond, maar de majestueuze Westertoren, waar we overheen of langs moeten kijken om het krioelende stadsleven te ontwaren. Zo zag je Amsterdam nooit eerder.

    En zo valt er uren te kijken naar Nederland, een razend knappe prestatie, waarin geen detail te klein was om de volledige toewijding van de tekenares te verdienen. Het enige punt van kritiek van de jury is het verschil tussen de toch wat plompe omslag en het verfijnde binnenwerk.

    Denkend aan Nederland van Charlotte Dematons zien we niet alleen brede rivieren traag door oneindig laagland gaan, maar bijna een eeuw na Marsman ook meanderende snelwegen, en heel, heel veel mensen.

Vlag en Wimpel

Naar de overzichtspagina

Delen