Taalunie Toneelschrijfprijs 1996

Winnaar

  • Rob de Graaf

    Ruim zeventig teksten zijn er dit jaar ingezonden voor de Taalunie Toneelschrijfprijs, ongeveer evenveel als in voorgaande jaren. Ook nu weer is het aanbod zeer divers, zowel in kwaliteit als in vorm. Groot is het aantal monologen, vaak associatief opgebouwd, en jammer genoeg niet zelden te vrijblijvend: veel teksten gaan over van alles en nog wat, springen van de hak op de tak, een dwingende lijn ontbreekt. Aan poëzie geen gebrek, maar helaas blijven veel schrijvers steken in abstractie. Ook klassiek opgebouwde teksten ontbreken niet: zowel debuterende schrijvers als oudgedienden geven blijk van hun vermogen een heldere dramatekst te schrijven met een kop, een staart, soepele dialogen en geloofwaardige personages. Over het algemeen zijn dit niet de minst plezierige teksten om te lezen, hoewel de plot in sommige gevallen dunnetjes is, en de tekst hierdoor weinig beklijft.

    Schrijven voor theater is een vak apart, en daar komt veel meer bij kijken dan alleen techniek of een paar aardige invalletjes. Dan is nu het moment gekomen om de laureaat bekend te maken. Het is de jury een groot genoegen de Taalunie Toneelschrijfprijs 1996 toe te kennen aan Rob de Graaf voor zijn toneeltekst 2SKIN.

    In 2SKIN pikt een vrouw op straat een man op. Samen met hem wil ze nog een keer 'het genoegen smaken'. Hun toevallige ontmoeting mondt uit in een hallucinerende tocht door de wereld van hartstocht en verlangen. Een simpel rollenspel wordt een subtiel gevecht waarin beiden elkaar aantrekken en afstoten op basis van hun gevoels- reminiscenties. De emoties die aangeboord worden zijn nergens vrijblijvend, altijd herkenbaar en indringend. 2SKIN is een ode aan het verlangen, maar dit verlangen stokt in de wrange nasmaak van de meedogenloosheid van de tijd.

    Rob de Graaf laat elke vorm van anekdotiek achterwege, en maakt geen gebruik van trucs of ingewikkelde piotschema's. De tekst is mooi poëtisch geschreven, soms associatief, maar nergens gekunsteld en steeds helder. 2SKIN verschaft ons een mooi inzicht in de sentimenten rond verlangen, liefde, ouder worden en afscheid nemen.

    De jury van de Taalunie Toneelschrijfprijs 1996 bestond uit:
    Ignace Cornelissen
    Han Kerckhoffs
    Moniek Merkx


Genomineerd

  • Arnon Grunberg

    Rapport Arnon Grunberg:
    Ook onder de indruk was de jury van de theaterteksten van Arnon Grunberg. Vooral De dagen van Leopold Mangelmann en Kom liefje, mijn beste vrienden walgen van me getuigen van een scherpzinnig observatievermogen en een geheel eigen humor. De alomtegenwoordige eenzaamheid wordt door Arnon Grunberg bezworen met een stroom van taal, met woorden die constant overlopen van ingehouden woede en dreinende wanhoop. Zijn personages zullen nooit de anonimiteit ontstijgen en lijken voor geluk geen aanleg te hebben, maar ze blijven halsstarrig en fanatiek bezig met overleven en dat neemt je voor ze in.

    Dat daarbij sprake is van een minimale dramatische ontwikkeling ligt misschien voor de hand, maar wordt soms toch als een gemis ervaren. Van de literaire kwaliteit van Arnon Grunbergs theaterwerk is de jury echter zeer overtuigd.



  • Suzanne van Lohuizen

    Rapport Suzanne van Lohuizen:
    Suzanne van Lohuizen, in 1992 onderscheiden met de Toneelschrijfprijs, leverde dit seizoen opnieuw twee opvallende, onderling zeer verschillende teksten af.

    Het verhaal van Rama is geschreven voor het jeugdtheater en verhaalt op vlotte en kernachtige toon van de lotgevallen van de heldhaftige Prins Rama, één van de legendarische figuren uit het Hindoe-epos Ramayana. Het verhaal van Rama is een inventief opgebouwde tekst vol spanning en humor, niet alleen zeer leesbaar, maar door de rijke theatrale mogelijkheden ongetwijfeld ook een feest voor spelers en publiek.

    In Dossier: Ronald Akkerman volgen we een vrouw die thuiskomt na de begrafenis van een aidsdode, die zij in de maanden voor zijn dood verzorgd heeft. Als in een dossier maakt de vrouw het testament op van haar tegenstrijdige en verwarde gevoelens voor de overledene, van haar verdriet over zijn dood. Door de dode als in een waakdroom fysiek aanwezig te laten zijn, en niet voor de in dit geval voor de hand liggende vorm van de monoloog te kiezen, weet Suzanne van Lohuizen de bij een dergelijk onderwerp op de loer liggende sentimentaliteit buiten de deur te houden. Het resultaat is een kwetsbaar en intiem portret van een persoonlijk verlies.



  • Peer Wittenbols

    Rapport Peer Wittenbols:
    'Een eigentijdse tragedie met kenmerken van een gijzelingsdrama', zo wordt de toneeltekst Zog van schrijver Peer Wittenbols in het publiciteitsmateriaal van de Maastrichtse Theatergroep De Federatie omschreven, en een tragedie is het. De schrijver baseerde zich voor zijn stuk op de Griekse mythe van de aardgodin Demeter, wiens adolescente dochter Kore door Hades, god van de onderwereld, geschaakt wordt. In een duizelingwekkende, barokke taal beschrijft Peer Wittenbols de intriges en verwikkelingen rond deze daad in het Griekse godenrijk, het bijna bovenmenselijke verdriet en de woede van de moeder, de hypocrisie en arrogantie van haar collega- goden, niet toevallig allemaal heren. Het onderwerp lijkt ver van ons af te staan, maar niets is minder waar: Peer Wittenbols heeft mensen van vlees en bloed gecreëerd, met gevoelens die van alle tijden zijn. Elk woord treft doel en is poëtisch geladen. Hier is een schrijver aan het woord die weet wat theater is.



Naar de overzichtspagina

Delen