Taalunie Toneelschrijfprijs 2004

Winnaar

  • David Van Reybrouck

    Nog nooit in de geschiedenis van de Taalunie Toneelschrijfprijs zijn er zoveel inzendingen geweest als dit jaar. Ruim honderd teksten hebben we de afgelopen periode gelezen en gewogen, teksten die het hele palet bestrijken, van groen tot rijp, van jeugd- tot volwassenentheater, van well made tot gefragmenteerd, van verhalend tot poëtisch, van brede gebaren tot intimiteit en van gelikt commercieel tot hyperintellectueel. Het is verheugend vast te stellen dat de toneelpraktijk veel gelegenheid biedt voor het ontwikkelen en presenteren van nieuw Nederlandstalig toneelrepertoire. Wat wel opvalt is dat het merendeel van de teksten geschreven is als speeltekst, louter en alleen als vertrekpunt van een specifieke voorstelling, en veel minder als op zichzelf staand literair werk. Dat betreuren we en we hopen dat de Taalunie Toneelschrijfprijs een stimulans is voor de verdere ontwikkeling van de toneelschriftuur als zelfstandig literair genre.

    Die Siel van die Mier is de fascinerende titel van de muziektheatermonoloog, die archeoloog, cultuurhistoricus en schrijver David Van Reybrouck in samenwerking met performer Josse de Pauw van Het Net en de musici van Het muziek Lod schreef.

    Hoofdpersoon is een professor die na 35 jaar zijn laatste college geeft, een meeslepend, geolied verhaal over het seksuele en sociale gedrag van termieten. Datzelfde college heeft hij 35 jaar lang met dezelfde bezieling gegeven, steeds voor nieuwe studenten. Zo geordend als zijn college is, zo rommelig blijkt zijn leven in die periode te zijn geweest. Wat volgt is een ingenieus opgebouwde, onontkoombare verzameling associatieve tekstflarden: deels op bronnen gebaseerde Veldnotities over zijn periode in Kongo begin jaren ‘60, een aantal zogenaamde Implosies, waarin hij reflecteert op zijn werk als wetenschapper, en indringende, geserreerde flashbacks, over zijn liefde voor Aline, de vrouw van zijn collega Jean, over de moord op Jean waar hij getuige van is zonder iets te (kunnen) doen, over zijn hartstochtelijke verhouding met Aline en over haar plotselinge vertrek: ‘Je vais juste encore acheter des cigarettes’.

    Uiteindelijk is het houvast dat hij zocht in de wetenschap, in de overzichtelijke ordening van het rijk der termieten, niet in staat om zijn herinneringen, het verlangen naar die ene liefde en het schuldgevoel dat hij al die jaren heeft meegetorst, te beteugelen en treedt er kortsluiting op.

    Die Siel van die Mier is een mooie, poëtische en muzikale tekst, die prachtige beelden oproept, associatie op associatie stapelt, vraag op vraag. De (schijnbare) orde in de wetenschap versus de wanorde in leven en liefde, de (vermeende) gevoelloosheid van de termiet versus onze emoties en ons vermogen tot reflectie (met alle mooie, maar ook pijnlijke consequenties van dien), de rol van het toeval, controle versus chaos, de liefde. Het is allemaal de revue gepasseerd tijdens de jurybijeenkomsten, en we hadden nog wel uren door kunnen praten…

    Met groot genoegen kennen we de Taalunie Toneelschrijfprijs 2004 toe aan Die Siel van die Mier van David Van Reybrouck.

    De jury bestond uit:
    Maureen de Jong
    Ira Judkovskaja
    Roel Verniers


Naar de overzichtspagina

Delen