VSB Poëzieprijs 1994

Uitreikingsrapport:

Al bij de vaststelling van de nominaties had de jury het bijzonder moeilijk om het bij het reglement vastgestelde maximum van zeven te respecteren. Dat de actuele Nederlandse poëzie een hoog niveau haalt, bleek ook nu weer.

Met de zeven dichters die genomineerd zijn zijn evenveel onvergelijkbare soorten poëzie, toonaarden, stemmingen en technieken gegeven. Die verscheidenheid én de kwaliteit maken iedere verdere keuze onrechtvaardig. Vergelijkend warenonderzoek is gelukkig niet van toepassing op de poëzie. Er wordt hier wel een prijs toegekend, maar in onze ogen was het nooit een wedstrijd.

In die geest willen wij, vooraleer de definitieve keuze bekend te maken, nadrukkelijk de aandacht vestigen op een bundel die ons zeer verraste, nl. Atlantis van Lloyd Haft. Als in een middeleeuws miniatuur schikt en voegt de dichter hier zijn woorden en klanken tot compacte en toch bijna vluchtige kunstwerkjes. En als in de miniaturen spiegelen het grote en kleine er elkaar, zit er een wereld van betekenis verborgen in de onooglijkste dingen: in ‘schaarse mussen’, de vingernagels van de geliefde, in een ‘paar pluizen/ die boven in de roltrap/vasthaken’. Dat is allemaal in deze poëzie ‘noembaar gebleken’. Het is gezien en uitgesproken door een dichter die zichzelf tekent als:

‘kenner van wat min,
Minnaar van wat moe mag zijn


Hugo Claus: De Sporen
Na lange, leerzame en vrolijke discussies werd er een consensus bereikt rond een bundel die het nu net niet van de gestileerde finesse moet hebben, maar van het grote gebaar. Een bundel met gedichten die soms cryptisch en soms toegankelijk zijn, soms tragisch en soms burlesk, soms verheven en soms plat, maar altijd virtuoos, zelfs in het relativeren en ondergraven van die virtuositeit; en altijd aangrijpend, al worden sentiment en pathos telkens weer door ironie en platitudes verdrongen.

De dichter speelt met beelden, met genres, met literaire conventies, met citaten, met taal registers, rijmen, toonaarden, stemmingen en effecten, zonder enige remming. Hij schuwt evenmin de plechtige schoonheid als de onnozele woordspeling, evenmin de flauwe grap als de erudiete allusie. Een allegaartje dus? Zoals het leven, waarvan hier een balans wordt opgemaakt, een allegaartje is. En kunst? Zoals kunst erop uit is uit ‘het veelvoudig oud lood’ goud te maken, en dat ook doet. Maar in het volle besef dat het oud lood blijft.

Ongebroken, ontroerend, verontrustend en met een indrukwekkend vakmanschap kijkt een dichter, mede namens ons, naar het leven, zoals het zijn verwarde sporen heeft nagelaten.
De winnaar van de eerste VSB Poëzieprijs, met zijn bundel De Sporen is Hugo Claus.

Jury VSB Poëzieprijs 1994:
Hugo Brems, voorzitter
Wiel Kusters
Barber van de Pol
Huub Oosterhuis
Agaath Witteman


Winnaar

  • Hugo Claus - De sporen

    De nauwelijks te evenaren reputatie van Hugo Claus als dichter berust nog grotendeels op het gefixeerde beeld van de associatieve en vitale verzen uit de jaren vijftig en zestig. In De Sporen is echter een heel andere, maar even boeiende dichter aan het woord. Het is een veelstemmige poëzie, genereus en rijk, niet geremd door de conventies van mode of goede smaak.

Genomineerd

  • Lloyd Haft - Atlantis

    Rapport Lloyd Haft:
    Zo uitbundig en veelvormig als de gedichten van Claus zijn, zo geciseleerd en ingetogen zijn die van Lloyd Haft. Voorzichtig, verwonderd om de breekbare aanwezigheid van de dingen, en al evenzeer van de woorden, formuleert hij in Atlantis zorgvuldig, tastend bijna, zijn bestaan. Uit schijnbare banaliteit distilleert hij schoonheid.

  • Rutger Kopland - Geduldig gereedschap

    Rapport Rutger Kopland:
    Telkens weer en tegen beter weten in, onderneemt Rutger Kopland in zijn gedichten een poging om het onmogelijke verhaal te vertellen waarin taal en werkelijkheid, verliest en winst, zouden samenvallen. Met zijn Geduldig gereedschap wacht hij, zonder te weten waarop; wacht hij op het volmaakte moment, waar elk gedicht, iedere paradox naar verwijst, lucide en zonder illusies.

  • Gerrit Kouwenaar - Er is geen elders waar het anders is

    Rapport Gerrit Kouwenaar:
    Er is Geen elders waar het anders is, geschreven in het begin van de jaren zestig, maar nu voor het eerst in boekvorm gepubliceerd, kan nog met gemak wedijveren met de poëzieproductie van vandaag. In een heldere, directe, bijna dagelijks taal, verbindt Gerrit Kouwenaar de wereld van de concrete, individuele dingen en gebeurtenissen met een omvattende, universele visie op het menselijk bestaan. Het verstrijken van de tijd vindt hier een subtiel evenwicht in de levendige schildering van wisselende verlangens, stemmingen en sferen.

  • Leo Vroman - De godganselijke nacht

    Rapport Leo Vroman:
    Wat altijd al het bijzondere en de kracht van de poëzie van Leo Vroman is geweest, komt ook weer naar voren in de lijvige bundel De godganselijke nacht. Het is het unieke samengaan van menselijke warmte en ernst met speelsheid, humor, een virtuoze, verraderlijke lichte toon. Wijs, droevig en doordrongen van de ontluistering die hij om zich heen waarneemt, blijft Vroman de taal omsmeden tot liefde en schoonheid.

  • Elly de Waard - Eenzang twee

    Rapport Elly de Waard:
    Als één doorlopende zang inderdaad, klinken de gedichten van Eenzang twee van Elly de Waard. Er gaat een bedwelmende werking uit van deze taalmuziek, die in toonhoogte en intensiteit wisselt van klaaglijk naar uitbundig, van ingetogen naar bezwerend. Haar geraffineerde stijl maakt de spanningen en trillingen van de erotiek als het ware voelbaar in de taal.

  • Ad Zuiderent - Op de hoogte van Icarus

    Rapport Ad Zuiderent:
    Heel anders weer is Op de hoogte van Icarus van Ad Zuiderent. Een sterk gevoel voor maat en vorm en een grote eruditie gaan er een boeiend duel aan met de lyrische opvlucht van de emoties. De dichter erkent én doorziet zijn verlangens, die als Icarus willen opstijgen naar de zon, maar die de eisen van de realiteit onder ogen moeten zien. Het labyrint van verwijzingen, beelden, kunstwerken en landschappen, houdt een 'ik' verborgen, maar behoedt het ook voor de vrije val.

Naar de overzichtspagina

Delen