Ilja Leonard Pfeijffer wint Libris Literatuur Prijs

Gepubliceerd: 13-05-2014

‘Wat is het verleidelijk om na lezing van Ilja Leonard Pfeijffers roman La Superba naar Genua af te reizen en met de roman in de hand op zoek te gaan naar de Bar met de spiegels op de Piazza delle Erbe, vurig te hopen er het mooiste meisje van Genua tegen het lijf te lopen, of de aan lager wal geraakte rijpe dame die aan de arm van jonge mannen grote gulheid belooft, te verdwalen in het labyrint van de middeleeuwse steegjes, bevolkt door ratten en personages die ons doen denken aan de films van Fellini, op zoek te gaan naar het te koop staande theater dat van iedereen en niemand is, en, waarom niet, getuige te zijn van de vondst van een been.’

Galadiner
Aldus de jury van de Libris Literatuur Prijs 2014 (voorzitter Paul Witteman en de leden Hugo Brems, Arjen Fortuin, Gemma Nefkens en Marjolijn Pouw) over de roman waaraan zij de prijs heeft toegekend, La Superba van Ilja Leonard Pfeijffer, een uitgave van De Arbeiderspers. Tijdens het traditionele galadiner, vanavond in het Amstel Hotel in Amsterdam, maakte Paul Witteman de winnaar bekend. In Nieuwsuur op Nederland 2 werd daarvan live verslag gedaan.

Lange incubatietiid
In het dossier dat de VPRO in het kader van de Libris Literatuur Prijs aan La Superba heeft gewijd, blijkt dat de roman een lange incubatietijd heeft gehad. Op 1 juni 2008 begon Pfeijffer op ‘een zesdehands Batavus-racefiets van 95 euro’ vanuit Leiden aan een reis naar Rome. Eenenveertig dagen later en 2600 kilometer verder arriveerde hij op Campo de’ Fiori in het hart van de Eeuwige Stad. Over die tocht, in gezelschap van zijn geliefde, een Russische fotografe, schreef hij De filosofie van de heuvel (2010). Daarin is ook het verhaal te lezen hoe hij uiteindelijk in Genua kwam te wonen. La Superba zou er niet zijn geweest zonder deze reis, maar pas na een paar jaar begreep Pfeijffer wat Genua van hem wilde. ‘Het is eigenlijk altijd een beetje nacht in Genua.’

Migratie
La Superba is niet alleen het verhaal van zijn eigen migratie. Tegenover die ‘luxe-immigratie’ stelt hij die van onder meer de Marokkaanse rozenverkoper Rashid en de Senegalese bootvluchteling Djiby, die in Genua hun geluk komen beproeven. ‘En in het roerende portret van de altijd dronken Engelse professor Don, die in zijn eigen fictie leeft, wordt de hoofdpersoon van het boek te midden van personages op de rand van de verloedering gespiegeld,’ aldus de jury. ‘Zij bevolken de trotse stad, bijgenaamd La Superba, een naam die je op twee manieren kunt interpreteren. “Zij is als een hoer die lonkt, maar die je nooit de jouwe zult kunnen maken. Zij is aanlokkelijk en overmoedig. Zij verleidt en verdelgt.”’

Superieur spel
‘Dat is wel vaker het probleem met de waarheid; zij is volslagen ongeloofwaardig,’ schrijft Pfeijffer. ‘Maar het lijkt wel of dat probleem zich hier bij voortduring voordoet. Dit middeleeuwse labyrint lijkt bevolkt door louter ongeloofwaardige romanpersonages, het ene nog pittoresker dan het andere.’ Zo speelt hij volgens de jury met de lezer een superieur spel van werkelijkheid en literaire verbeelding. ‘De lichtvoetigheid van zijn spel doet echter niets af aan de ernst van zijn betrokkenheid; ondanks het feit dat hij zijn engagement ondergraaft en ironiseert blijft de auteur oprecht en geloofwaardig in zijn sympathie voor diegenen die erin geslaagd zijn Genua te bereiken, op zoek naar een beter leven.’

Grote verfijning
Via motieven als spiegels, een labyrint, ratten en de onderwereld verbindt Pfeijffer de lotgevallen van de hoofdpersoon met de geschiedenis, de literaire traditie en de wereld van de mythen. ‘De uiteenlopende taalregisters bovendien die de auteur tot in grote verfijning beheerst en de wijze waarop hij de vele uitgezette lijnen bij elkaar weet te brengen – tot het laatst blijft de lezer in spanning – maken La Superba tot een belangrijke roman met universele zeggingskracht, die de komende jaren behalve herlezers, nog heel veel nieuwe lezers verdient, ook buiten ons eigen taalgebied.’

Andere genomineerden
Naast Ilja Leonard Pfeijffer met La Superba waren nog vijf auteurs genomineerd: Stefan Hertmans met Oorlog en terpentijn, Tom Lanoye met Gelukkige slaven, Marente de Moor met Roundhay, tuinscène, Jeroen Theunissen met De omwegen en Robbert Welagen met Het verdwijnen van Robbert. Voor hun nominatie ontvingen allen al 2.500 euro. Pfeijffer heeft nu ook een cheque van 50.000 euro in ontvangst genomen. Het totale prijzengeld van de Libris Literatuur Prijs bedraagt 65.000 euro.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein

Foto's: Chris van Houts




Genua The Movie van Ilja Leonard Pfeijffer.