Controverse rond overstap van Manon Uphoff

Gepubliceerd: 02-10-2004

Ronald Giphart, Manon Uphoff, Henk van Woerden, Herman Franke, Ingmar Heytze, Michel Faber, Antjie Krog, Hari Kunzru, DBC Pierre… In de zeven jaar sinds de oprichting van uitgeverij Podium heeft Joost Nijsen een aansprekend fonds met flink wat toppers opgebouwd. Een ‘jonge en veelbelovende uitgeverij’ noemde hij Podium dan ook in een gastcollege dat hij onlangs aan de universiteit van Tilburg gaf. De bedoeling was, zoals hij schrijft in de column van 20 september op zijn site, om de letterenstudenten een beeld te schetsen van de bedrijfseconomische risico’s van een moderne uitgeverij. ‘Ik (moest) erg mijn best doen niet alleen van de successen verslag te doen. Zo goed en kwaad als het ging trok ik af en toe diepe rimpels in mijn gelaat en berichtte over de ernstige problematiek in het dagelijks leven van een literaire uitgeverij. Assertieve auteurs, veeleisende boekhandelsgroepen, hypegerichte media… ik vond gelukkig genoeg om somber bij te kijken.’

Dat is de goden verzoeken. Een paar weken later zou die sombere blik hem heel natuurlijk zijn afgegaan. Zijn fonds is immers niet langer buiten schot gebleven bij de grote trek van auteurs naar andere uitgevers. Na Hagar Peeters zoekt nu ook Manon Uphoff haar heil bij De Bezige Bij. Via haar agent Paul Sebes heeft zij gisteren laten weten dat ze zelf het initiatief heeft genomen tot die overstap. Na gesprekken met meerdere uitgevers heeft zij gekozen voor De Bezige Bij, die door ‘haar bijzondere samenspel van kennis, traditie en ervaring, maar ook door haar slagvaardigheid en visie’ bij uitstek de bedding biedt voor de verdere ontwikkeling en ontplooiing van haar werk. Dat zij Podium ‘een jong, maar soms nog zoekend uitgeefhuis’ noemt, neemt Nijsen haar uiteraard niet in dank af, maar nog meer stoort hij zich aan ‘de oncollegiale manier waarop De Bezige Bij bij voortduring auteurs van andere uitgeverijen naar zich toetrekt. Het veroorzaakt grote onrust in het literaire boekenklimaat van Nederland en zal op den duur vele van de daarheen getrokken oeuvres schade toebrengen.’

De Bezige Bij meldt dat Manon Uphoff ‘vanaf heden’ tot haar fonds behoort en kondigt voor het voorjaar een nieuwe roman aan. Dan zou er volgens Nijsen sprake zijn van ‘een ernstig auteursrechtelijk probleem’. Zij zou zich contractueel voor nog twee romans aan Podium hebben verbonden. Bovendien zou zij mondeling een afspraak met hem hebben gemaakt over de publicatie van de novelle De gastheer, die een drieluik vormt met de vanger en De bastaard. ‘Aangezien Manon geen veelschrijfster is, kan het dus nog jaren duren voordat haar eerste boek bij De Bezige Bij verschijnt,’ zei hij in NRC Handelsblad.

Hij neemt het Robbert Ammerlaan, de uitgever van De Bezige Bij, kwalijk dat die geen contact met hem heeft opgenomen over haar overstap. ‘Hij heeft kennelijk zo’n routine gekregen in het elders opkopen van auteurs, dat hij zelfs niet meer de moeite neemt om even te bellen. Deze manier van uitgeven brengt hem in een totaal isolement.’ Namens Ammerlaan liet een woordvoerder van De Bezige Bij weten geen behoefte te hebben aan een nadere toelichting of aan commentaar op de woorden van Nijsen, te meer daar het initiatief, net zoals bij eerder overgestapte auteurs, niet van De Bezige Bij zou zijn uitgegaan. ‘We hebben begrip voor de teleurstelling van een uitgever als hij een zo talentvolle en interessante auteur verliest, echter, wij zijn onverminderd blij met haar komst.’

Het woord is nu aan de juristen. In de Volkskrant van vandaag laat Nijsen weten teleurgesteld te zijn in zijn voormalige pupil, maar helemaal klaar te zijn voor het gevecht. ‘Naar het zich laat aanzien, moet de lezer nog even wachten op Uphoffs nieuwe roman,’ aldus Arjan Peters in zijn commentaar.