Fiep Westendorp overleden

Gepubliceerd: 05-02-2004

Na een kort ziekbed is illustratrice Fiep Westendorp op dinsdag 3 februari in haar woonplaats Amsterdam aan een luchtweginfectie overleden. Dat heeft Gioia Smid, de beheerder van haar erfgoed, vandaag bekendgemaakt. Zij is 87 geworden.

‘Tekenen is het fijnste dat er is. Als ik teken, zit ik in mijn privé-hemeltje,’ is een van haar bekende uitspraken. Wie de afgelopen maanden, net als 65.000 andere geïnteresseerden, de overzichtstentoonstelling Getekend: Fiep Westendorp in de Kunsthal in Rotterdam heeft gezien, heeft kunnen vaststellen dat humor en een liefdevolle benadering haar werkwijze kenmerkten. In 1916 geboren in Zaltbommel, tekende zij van jongs af poppetjes. Die hadden toen al iets weg van haar latere werk. Haar ouders hadden zelf geen creatieve talenten, maar stimuleerden haar wel. Na de hbs mocht ze in Den Bosch naar de Koninklijke School voor Kunst, Techniek en Ambacht. Een jaar voor haar eindexamen kreeg ze er haar eerste officiële opdracht: de illustraties voor een VVV-gids van Zaltbommel. In 1938 stapte ze over naar de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam.

Een groot deel van de oorlog verbleef zij in Den Haag. Na de Bevrijding verhuisde zij naar Amsterdam, waar ze boeken illustreerde (onder meer Jane Eyre van Charlotte Brontë) en reclametekeningen en affiches maakte. In de tweede helft van de jaren veertig werkte zij voor Het Parool en het satirische tijdschrift Mandril. Op 13 september 1952 verscheen op de kinderpagina van Het Parool het eerste verhaal over Jip en Janneke, geschreven door Annie M.G. Schmidt, met de bekende figuurtjes in silhouet van Fiep. Zij is deze aanvankelijke keuze altijd trouw gebleven, ondanks het feit dat die grote beperkingen met zich bracht. Voor het kleuterblad Bobo maakte zij in de jaren 1976-1980 illustraties in kleur bij de verhalen. Voor de fraaie jubileumuitgave Jip en Janneke vijftig jaar werd daaruit een keuze gemaakt. Door die kleuren, gecombineerd met de silhouetten, is de belangstelling in het buitenland voor haar tekeningen van Jip en Janneke pas goed op gang gekomen, aldus Gioia Smid. Er is net een tentoonstelling in Duitsland geweest en volgend jaar is een grote tentoonstelling in Japan gepland. Pluk van de Petteflet (1971) was het eerste boek van Annie Schmidt, waarvoor ze kleurillustraties maakte. Haar laatste tekening was de reus die zij tekende voor Misschien wel echt gebeurd, een verzamelbundel met werk van Schmidt waarvan de eerste druk in 1997 verscheen.

‘Van het tekenen is zij niet rijk geworden. Haar oudedagsvoorziening heeft ze verdiend met de Hema,’ aldus Smid in Nova. Ondanks haar enorme oeuvre was Fiep nooit bekroond met een Gouden of een Zilveren Penseel. Daarom riep de CPNB in 1997, twee jaar na de dood van Annie, speciaal voor haar het Oeuvre-Penseel in het leven. Op 18 februari zou ze voor haar grote verdiensten worden benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. De documentaire die de AVRO eerder over haar uitzond, wordt zondag in het programma Close Up herhaald.