Frankfurter Buchmesse 2017

Gepubliceerd: 13-10-2017

Op dit moment is de grootste internationale boekenbeurs, de Frankfurter Buchmesse, weer volop aan de gang. Uitgevers en literaire agenten uit ruim 100 landen zijn in meer dan 7200 stands, verdeeld over zes enorme hallen, volop in de weer vertaalrechten van hun paradepaardjes te verkopen aan buitenlandse bieders of zelf de rechten binnen te slepen van veelbelovende titels uit het buitenland. Een groot Nederlands succes was gisteren bijvoorbeeld de verkoop van De tolk van Java van Alfred Birney - uitgegeven bij De Geus - aan een Engelse uitgever. Vorig jaar waren Nederland en Vlaanderen samen gastland op de beurs en de internationale aandacht voor Nederlandstalige boeken lijkt nog altijd groot.

Frankrijk gastland
Dit jaar is Frankrijk gastland. Op dinsdagavond werd de 69e beurs groots geopend door Angela Merkel en Emmanuel Macron die samen in volmaakte harmonie de eerste bladzijde van de Verklaring van de Rechten van de Mens drukten op de replica van een Gutenberg drukpers. Een krachtig beeld van twee van de belangrijkste politici van Europa die het Woord, Geletterdheid en Cultuur hoog in het vaandel hebben staan. Zoals de Nederlandstalige literatuur vorig jaar- en nu nog altijd- profiteerde van de extra aandacht doet Frankrijk dat dit jaar minstens zo: een recordaantal van maar liefst 555 titels werd dit jaar vertaald in het Duits en meer dan 200 Franse auteurs geven deze dagen acte de présence in Frankfurt. Sommigen van hen drukken net als de Europese presidenten hun werken op de Gutenberg pers.

Festivalsfeer
Er zijn dan ook niet alleen uitgevers. De beurs heeft aantrekkingskracht op iedereen in het boekenvak: boekhandelaren, bibliothecarissen, boekwetenschappers en een verdwaalde auteursrechtjurist, maar ook ongeveer 10.000 journalisten, waaronder steeds meer bloggers. Er wordt stevig genetwerkt maar er zijn ook duizenden kleine evenementen over thema’s die iets met het boekenvak, media en informatiemanagement te maken hebben. Van metadata tot transport, van bloggen, sociaal media, Wikipedia en de toekomst van het boek. Maar ook kookworkshops, poetry slams, paneldiscussies, boekpresentaties (door bijvoorbeeld Brian May, de gitarist van Queen) en rondleidingen. In totaal komen er ongeveer 300.000 bezoekers in vijf dagen- tijdens het weekend is de beurs niet alleen voor vakpubliek, maar ook voor het gewone publiek toegankelijk – en er heerst ook vanwege de tientallen eetstandjes en foodtrucks op sommige plekken bijna een festivalsfeer.

Trends
De Messe is hoewel ze dat misschien wel zou willen geen plek waar de meest innovatieve trends in het boekenvak gepresenteerd worden, maar geeft meer een gemiddelde weer: waar zijn uitgevers wereldwijd vooral mee bezig? Waar is het druk (bij de grote Engels/Amerikaanse stands en in de Duitse hal) en waar gebeurt er eigenlijk niets?(de hotspot digital innovation). Natuurlijk zijn alle uitgevers ook bezig met digitalisering en e-books maar in de fysieke presentaties zie je daar weinig van terug. De stands zien er grotendeels uit zoals ze er vermoedelijk twintig jaar gelden ook uitzagen: papieren boeken, gedrukte catalogi en een leuk behangetje met de mooiste covers erop.

Wel zijn er wat kleinere trends zichtbaar, zoals het alsmaar luxer uitgevoerde koffietafelboek en de grote hoeveelheid facsimiles van oude drukken en handschriften, vooral in de religieuze sfeer (met als hoogtepunt het door het Vaticaan uitgegeven boek met de prachtige replica’s van de Sixtijnse kapel). De beurs is zelfs ‘fysieker’ geworden sinds vorig jaar ARTS+ erbij is gekomen, een deel van een beurshal waar vooral het kunstboek (maar ook kunst die niets meer met boeken te maken heeft, of zelfs maar met papier) centraal staat en de enige plek waar ook virtual reality een plek heeft. Voorlopig lijkt de echte ontmoeting en het tastbare boek in ieder geval in het boekenvak nog te prevaleren boven de digitale of virtuele equivalent. Dat zal volgend jaar als Georgië gastland is, niet anders zijn.

Tekst: Sophie Ham/Literatuurplein