Het literaire jaar 2008

Gepubliceerd: 20-12-2008

De bekroning die in 2008 het meest een nieuwe tijdgeest weerspiegelt, is die van J.M.G. Le Clézio met de Nobelprijs. Deze Franse kosmopoliet die begin jaren ’70 drie jaar lang leefde bij een indianenstam in de Panamese jungle, wijst in zijn werk op de noodzaak van de ontmoeting tussen culturen en waarschuwt voor de keerzijde van een globalisering die door het westen wordt gedomineerd. Hij droeg zijn prijs op aan een vrouw die hij in Panama had ontmoet, een avonturierster die van huis tot huis ging om verhalen te vertellen. ‘In de duisternis van het woud bracht zij een sensatie die maar met één woord omschreven kan worden: schoonheid.’

Nieuw leven
Dat literaire prijzen boeken die door critici en lezers in meer of mindere mate zijn veronachtzaamd, een nieuw leven kunnen geven, is in 2008 eens te meer gebleken. Na de bekroning van de verhalenbundel Sleur is een roofdier van D. Hooijer met de Libris Literatuur Prijs en van de roman Over de liefde van Doeschka Meijsing met de AKO-Literatuurprijs werden beide boeken alsnog door het grote publiek ontdekt. Dat gold niet voor het winnende boek van de Gouden Uil, Het grote uitstel van Marc Reugebrink.

Ongewis
Voor de organisatie en de sponsors was dat mogelijk aanleiding het reglement aan te passen. Na een boycot door de uitgevers werd die aanpassing (het beperken van het aantal niet kansrijk geachte inzendingen) teruggedraaid, maar door het deels aan de kant schuiven van de jury en de keuze van een nieuwe juryvoorzitter (voormalig Humo-hoofdredacteur Guy Mortier) die verklaarde hooguit vijf boeken te willen lezen, hield de commotie nog lang aan. Geen commotie was er rond de bekroning van de bundel Bres van Leonard Nolens met de VSB Poëzieprijs. Door de kredietcrisis is de toekomst van de belangrijkste poëzieprijs echter ongewis geworden.

Claus en Voskuil
2008 zal vooral het jaar blijven waarin Hugo Claus en J.J. Voskuil overleden. Van deze laatste is inmiddels een laatste boek aangekondigd: de roman Binnen de huid die hij in 1968, tussen Bij nader inzien en Het Bureau in, voltooide maar nooit had uitgebracht. Van de andere in 2008 gestorven Nederlandse en Vlaamse auteurs moeten in ieder geval de prozaschrijvers Henk Romijn Meijer, Willem Brakman, Janwillem van de Wetering en J.M.H. Berckmans, de dichters Jan Eijkelboom en Ed Leeflang, de romancier en (stads)dichter Adriaan Jaeggi, de kinderboekenschrijfster Mies Bouhuys, de essayist Frédéric Bastet en de essayist en criticus Kees Fens worden genoemd. Van de overleden buitenlanders onthouden we vooral filmer en nouveau roman-auteur Alain Robbe-Grillet, SF-gigant Arthur C. Clarke, balling Aleksandr Solzjenitsyn en bestsellerkanon Michael Crichton.

Boeken
Tot de meest aanbevelenswaardige boeken van 2008 horen De Welwillenden van Jonathan Littell, Een fractie van het geheel van Steve Toltz, Dood van een moordenares van Rupert Thomson, Godenslaap van Erwin Mortier en de Fries-Nederlandse verzamelbundel De geboorte van het zwarte paard van Tsead Bruinja.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein