Kopers van A Million Little Pieces kunnen aankoopbedrag terugvorderen

Gepubliceerd: 11-09-2006

Er blijft James Frey, de schrijver van A Million Little Pieces, niets bespaard. In januari werd hij door Oprah Winfrey aan de schandpaal genageld omdat hij haar en haar kijkers in de waan had gelaten dat zijn boek volkomen authentiek was. In duizend stukjes, zoals de titel van de bij Bert Bakker verschenen vertaling luidt, is het relaas van zijn opname in een ontwenningskliniek in Minnesota toen hij al tien jaar verslaafd was aan alcohol en drugs. Met de steun van zijn medepatienten overwon hij er, ondanks sterke ontwenningsverschijnselen, zijn verslaving.

Nadat hij in september 2005 een eerste keer te gast was geweest in het programma van Oprah en zij het boek in haar boekenclub had opgenomen, werden in de VS in drie maanden 2 miljoen exemplaren verkocht, het hoogste aantal in zo’n korte periode in het tienjarig bestaan van de club. Op de website The Smoking Gun werd begin januari, op basis van gedegen onderzoek, aangetoond dat Frey zijn verhaal op cruciale punten stevig had aangedikt. Zo had hij slechts een paar uur in de cel doorgebracht en niet bijna drie maanden, zoals hij in zijn boek schrijft. In Larry King Live op CNN ging hij daarna over de knie, maar echt gefileerd werd hij vervolgens door Oprah in haar programma van 26 januari (foto). Hij moest toegeven dat nog andere passages niet in lijn waren met de feiten. Omdat de producers van de show voorafgaand aan het eerste gesprek bij de uitgever hadden gecheckt dat het verhaal waarheidsgetrouw was en op dat punt waren gerustgesteld, kreeg ook Nan A. Talese, uitgever bij Doubleday, van Oprah de wind van voren.

Doubleday maakte meteen bekend dat in alle volgende drukken een verklaring van de auteur en de uitgeverij zou worden opgenomen dat een aantal feiten in het boek geen getrouwe afspiegeling zijn van de werkelijkheid. Frey noemt in die verklaring zijn relaas de ‘subjectieve waarheid’ en geeft toe dat hij veel details heeft aangedikt of anderszins veranderd. Hij verontschuldigt zich tegenover de lezers die zich daardoor bekocht voelen. Die blijken echter met die excuses geen genoegen te nemen. Lezers in verschillende staten, waaronder New York, Californië en Illinois, dienden een aanklacht in omdat zij daadwerkelijk bekocht zouden zijn. Met tien van de twaalf klagers is Random House, het concern waartoe Doubleday behoort, tot een vergelijk gekomen. Daarin is bepaald dat kopers het aankoopbedrag volledig vergoed kunnen krijgen. De kosten voor advocaten en een nog te bepalen donatie aan een goed doel inbegrepen is het door Frey en Random House te investeren bedragen bepaald op een maximum van 2,35 miljoen dollar. Het vergelijk moet nog wel het fiat van de rechter krijgen. Dat kan enkele weken of zelfs maanden vergen.

Voor terugbetaling komen alleen de kopers in aanmerking die kunnen aantonen dat zij het boek vóór 26 januari (de datum van de tweede uitzending van Oprah) hebben aangeschaft. Wie de Amerikaanse hardback-editie heeft gekocht, moet de rekening van 23,95 dollar én pagina 163 van het boek inzenden. Kopers van de paperback-editie moeten de rekening van 14,95 dollar en de cover inzenden en kopers van de audio-editie de rekening van 34,95 euro en een deel van de verpakking. De vraag is volgens Dan Glaister in The Guardian of lezers wel bereid zullen zijn voor de genoemde bedragen hun exemplaar van het gewraakte boek te verminken.

Inmiddels is het wel een unicum dat kopers hun geld terug kunnen vorderen omdat de feiten in een boek niet in overeenstemming zijn met de werkelijkheid. Allan Adler van de Association of American Publishers verklaarde bij CNN dat memoires wel vaker voor beroering zorgen, maar dat hem geen geval bekend is waarbij kopers een aanklacht wegens fraude hebben ingediend. Of deze zaak een unicum zal blijven of een primeur is, zal nog moeten blijken. Dat laatste is ook de zorg van Paul Aiken van de Authors Guild. Hij vermoedt dat het een uitzondering zal blijven omdat het toch om een uitzonderlijk geval gaat, mede vanwege de enorme populariteit van het boek. Momenteel is ook nog niet duidelijk of de Britse en andere buitenlandse uitgevers van het boek een vergelijkbare regeling zullen treffen.

Tekst en copyright: Jef van Gool \ Literatuurplein

Delen
Koppelingen
Personen
Boeken