Zadie Smith geeft af op Engeland

Gepubliceerd: 10-09-2005

Niet alleen omdat zij met On Beauty, haar derde roman, voor het eerst de shortlist van de Man Booker Prize heeft gehaald, gaat Zadie Smith momenteel over de tong in Engeland. Zo ongeveer op het moment dat haar nominatie bekend werd, drongen ook de uitspraken door die zij in een interview met een Amerikaans tijdschrift over haar geboorteland had gedaan.

Een jaar geleden was ze uit Engeland naar de VS vertrokken, waar ze onder meer lessen creative writing aan Harvard zou geven. Ze was ongelukkig met de plotselinge roem die haar na het immense succes van haar debuut White Teeth ten deel was gevallen. Bovendien had ze het gevoel dat die roem minstens zoveel met haar uiterlijk te maken had als met de inhoud van het boek. Daarvan zijn inmiddels al 1,3 miljoen exemplaren verkocht. In Amerika vond ze ruimte, ‘echte ruimte’, en ook anonimiteit. ‘Ik wil weer gewoon de metro kunnen nemen. Ik wil een eigen leven leiden. Ik wil niet overal aangestaard worden.’

Weliswaar heeft ze niet alleen lof voor de Amerikanen, maar de kritiek dat lezers er witte raven zijn, valt in het niet bij wat zij net voor de terugkeer daarnaar ten beste geeft over Engeland, ‘een weerzinwekkende plaats, angstaanjagend’. Als ze terugdenkt aan het Engeland waar ze van hield, lijkt het er niet meer te zijn. ‘Het heeft te maken met de manier waarop de mensen naar elkaar kijken op de trein. Er is overal stompzinnigheid, waanzin, vulgariteit. Dwaze televisieshows geven de toon aan en alles draait om geld.’ Maar misschien, zo voegde ze er relativerend aan toe, ‘heeft het ermee te maken dat ik oud word’.

En passant gaf Smith ook aan dat ze niet zo’n hoge pet op heeft van schrijvers. ‘Het schrijven van een roman is nogal stompzinnig werk. In een roman kun je nooit ongelijk hebben. Romanschrijvers zijn geen intellectuelen, ze hebben gewoon intuïtie. Als ze geluk hebben.’