Hugo Claus
Hugo Claus (Brugge, 1929 – Antwerpen 2008) is meer dan een halve eeuw het wonderkind van de Nederlandstalige literatuur geweest. Zijn omvangrijke oeuvre bevat gedichten, essays, verhalen, romans, theaterteksten, libretti en filmscenario’s. Hij was ook nog bekend als vertaler, beeldend kunstenaar en film- en theaterregisseur. Trouw aan zijn motto ‘Ni Dieu, ni maître’ besloot hij over te gaan tot euthanasie toen duidelijk werd dat de ziekte waaraan hij leed zijn soevereiniteit te drastisch zou beperken. Claus won zowat alle literaire prijzen die er te winnen vielen.

Dichterlijk palet
Hugo Claus was een autodidact : een ‘snel’schrijver, maar ook een veellezer. De talloze buitenlandse voorbeelden en invloeden die hij moeiteloos naar zijn volstrekt eigen hand wist te zetten, maken dat zijn dichterlijk palet enorm gevarieerd is. Zijn oeuvre bevat de meest uiteenlopende poëtische vormen, stijlen, thema’s en poëtica’s in autobiografische verzen, complexe intertekstuele herschrijvingen, montages, satirische gelegenheidsgedichten, voornamelijk uit het latere werk bijeengebracht door zijn weduwe, Veerle Claus.

Klassieke allure
Een van de vele hoogtepunten in Claus’ oeuvre is de bundel De Oostakkerse gedichten (1955), die nog weinig van zijn fascinerende raadselachtigheid heeft verloren. De gedichten lijken gebaseerd op grillige associaties, maar onderhuids schuilt een bijzonder beredeneerde structuur. De experimentele schriftuur kreeg in deze bundel een klassieke allure. Met gebruikmaking van vruchtbaarheidsmythen, Bijbelse en christelijke referenties en literaire verwijzingen roept Claus een mythische en noodlottige familieconstellatie op, waarin de rol van de moeder, de vader, de zoon en de geliefde afwisselend in het teken staan van verlangen en liefde, maar ook van angst en haat. De cyclus ‘Een vrouw’ geldt nog steeds als een van de meest indrukwekkende registraties van een lichamelijke passie die de minnaars in hun agressiviteit tekent.

Liefdesgedichten
De liefde en de ambivalentie ervan is een grondthema in het werk van Hugo Claus. De overtuiging dat menselijke communicatie tot mislukken gedoemd is en vaker niet dan wel tot werkelijk contact leidt, maakt dat de liefdesgedichten van Claus zelden beantwoorden aan het romantische of idyllische beeld dat lezers gewoonlijk hebben van liefdespoëzie. Zijn gedichten zijn tegelijk teder en rauw, hees en welluidend, vloeiend en wringend, lichamelijk en gevoelig, ernstig en lacherig, oprecht en speels. Een aantal cycli, waaronder ‘Een vrouw’. ‘De sonnetten’ en ‘Nu nog’, is ondertussen uitgegroeid tot mijlpaal in het genre en heeft de standaard voor het liefdesgedicht in de Nederlandstalige poezie wezenlijk veranderd en gevoelig hoger gezet.

Je buik van pimpelmees
Ook in de bloemlezing Je buik van pimpelmees, waarin het oeuvre van Claus vanuit slechts één perspectief benaderd wordt, blijkt eens te meer het meesterschap van deze veelzijdige duivelskunstenaar.

Tekst: Patrick Peeters
Foto's: Klaas Koppe

De bundel Je buik van pimpelmees (De Bezige Bij, 2013)




Liefdesgedichten gekozen door Veerle Claus

Hoe de kat zich kromt en zich
gekruld en blank en dik
vermomt als jij
zoals jij gromt als ik je aai
in een slaap waarin ik mij laat vangen
doof voor elk lawaai
dat niet van jou is
en van gemis van jou

Een gedicht uit Je buik van pimpelmees


Love me or leave me

Met als boegbeeld: ‘love me or leave me’,
met een vulva vol griesmeel, melktandjes, vruchten,
met één wankele voet op aarde,
met glazige, wazige, dazige verlangens,
met deugden uit de vuilnisbak van het Westen,
met die ene wankele, oi, oi, die poes van een voet
die aait over mijn slaap en tast naar de aarde,
met lellen en bellen ineengeflanst,
met die minnaar van haar die haar niet meer belt,
(vandaar haar plantaardige, wraakzuchtige kop
na ’t vrijen) (op dat gevlekt sierlijk Egyptisch lijf)
met hompen en wormen van ongebluste kalken wensen
met de treurnis van de kleine zelfstandige,

is het niet bij de beesten af
dat van allen die ik begeerde>br> zij mij het allerliefste blijft
zij die deserteerde?


Video's









Naar de overzichtspagina

Delen