Ilja Leonard Pfeijffer
De veelzijdige Ilja Leonard Pfeijffer (Rijswijk, 1968) is dichter, toneelschrijver, essayist, liedjesschrijver en romanschrijver. Voor zijn roman La Superba ontving hij in 2014 de Libris Literatuur Prijs. In zijn kritieken in NRC Handelsblad, gebundeld in Het geheim van het vermoorde geneuzel, ontpopte hij zich als freefighter binnen de Nederlandse poëzie. Genadeloos hakte hij in op van ieder risico gespeende gedichten van vakgenoten die vooral leken op andere gedichten of, een doodzonde, zich voor zichzelf leken te willen verontschuldigen.

Statement
Op de achterflap van Pfeijffers verzameld dichtwerk, De man van vele manieren, staat een foto van een helemaal blote dichter, gezeten op een tweezitsbank in zijn toenmalige woning in Leiden (hij woont nu in Genua). Dat leidde tot hilarische reacties, al had hij misschien ook een bedoeling met zijn statement.

Grap?
In de inleiding bij deze omnibus schrijft hij: ‘Al tien jaar sta ik naakt voor u en ik vraag u: heb mij lief. U denkt dat het een grap is en u bewondert mij. ‘ Het leeuwendeel van de lezers zal dit als ironie opvatten, maar het is interessanter om Pfeijffer wél serieus te nemen.

Zeggingskracht
In De man van vele manieren zijn naast zijn bestaande bundels, vol toeterend getarara-boom-de-ay als: ‘full colour tentoongespreid wil ik in jou/ bladeren en ik streel jouw glimmende huid/ vleeskleurig uitgelicht in hoogglans’, ook nieuwe gedichten te vinden. Het gaat hier om de nooit separaat verschenen bundel Doka, vol verstilde poëzie, qua klank en zeggingskracht in lijn met de aikidosport die de schrijver jaren beoefende. ‘Ik heb het nog nooit zo koud gehad/ als toen ik alles snapte’, is een dichtregel uit de bundel die beklijft.

Offertorium
Het hieronder opgenomen gedicht ‘Offertorium’, uit de bundel Het glimpen van de welkwiek (2001), is een schofterig en goor, maar nergens poezelig juweeltje, dat bij uitstek gedijt bij de minimale poëzie uit Doka: ‘ik ben altijd/ met z’n drieën/ de maan/ en jouw schaduw’.

Tekst: Erik Jan Harmens
Foto: Klaas Koppe

De bundel De man van vele manieren (De Arbeiderspers, 2008)


Eind vorige eeuw maakte hij met een zelden vertoond aplomb zijn opwachting in de stijlkamers van de Nederlandse poëzie. Aan antichambreren had deze brutale vlerk volstrekt maling. Hij banjerde de voorportalen door alsof ze er niet waren en stootte met een leven als een oordeel gelijk door naar de pronkzaal des huizes. Hier ben ik, schalde de dichter van de vierkante man, en waag het niet mij de deur te wijzen. Eenmaal van de schrik bekomen voelde niemand daartoe maar de minste behoefte. De bundel van de vierkante man werd bejubeld en bekroond met de C. Buddingh -prijs en genomineerd voor de VSB Poëzieprijs.

Ilja Leonard Pfeijffer deed er vervolgens niet lang over om ook naam te maken als podiumleeuw, criticus, romancier, polemist, essayist en dramaturg. Maar aan de oorspronkelijke bron, die van de dichtkunst, bleef hij zich intussen laven. Dat resulteerde in overdonderende, virtuoze, veelkantige en buitengewoon meeslepende nieuwe bundels als Het glimpen van de welkwiek, Dolores en In de naam van de hond.

En nu, precies tien jaar na zijn eersteling, geeft hij opnieuw een bundel af die weleens heel anders van toon zou kunnen zijn dan zijn eerste vier bundels. Maar Pfeijffer zou Pfeijffer niet zijn als hij die breuklijn niet ook daadwerkelijk zou willen laten zien. Hoe zou dat beter kunnen dan door ook de bestaande bundels (nog vermeerderd met verspreid en ongepubliceerd eerder werk) in die nieuwe uitgave op te nemen? Zo bedacht, zo gedaan. Resultaat is een Verzamelde gedichten die, een unicum voorzover bekend, tevens een niet te zuinig uitgevallen nieuwe bundel herbergt. Het is het royale gebaar van deze dichter die zijn tienjarige jubileum viert.

Een gedicht uit De man van vele manieren


Offertorium

ik heb jou
met ononthaarde benen in een vieze onderbroek zien zitten op de bank
zien huilen als een domme hond in de middag
getroost om niks om alles om een puist op je bil
ik heb jouw tanden gepoetst jouw kak geroken
en uitvoerig bestudeerd ik heb jou omhelsd omarmd omhelsd
gekust en omhelsd en voor de storm van jouw redeloos bang zijn
voor de motregen van jouw reddeloos klein zijn
niet gescholen ik heb frambozenvla gekocht toen je ziek was
ik heb geen barbi geen maan in een meer
geen lief mooi meisje geen opblaaspop ik heb jou
ik heb jou
lief zoals alleen een echt mens liefgehad kan worden
dus schaam je je en vind je dat je stinkt van heel zijn
en je kunt niet meer gillen met je goddelijke lijf
van de krulspelden in je achterhoofd en ik breng jou
samarkanten offergaven van mirre en wierook
je ruikt de geur van je eigen sokken op maandag
die ik gisteren rook en ik aanbid je
als een mens en je zegt we zien elkaar vaak
te misschien
het valt mij zwaar mijn woede vast te houden


Video's









Ilja Leonard Pfeijffer in jaartallen


Bron: Koninklijke Bibliotheek

1968 Geboren in Rijswijk (17 januari)
1996 Studeert Griekse talen in Leiden en promoveert als graecus (proefschrift: Three Aeginetan odes of Pindar)
1998 Debuteert als dichter (Van de vierkante man)
1999 Ontvangt C. Buddingh'-Prijs voor nieuwe Nederlandse poëzie (voor Van de vierkante man). Genomineerd voor VSB Poëzie-prijs. Genomineerd voor de Paul Snoeck-Prijs
2000 Ontketent polemiek over 'verstaanbare' en onbegrijpelijke poëzie (Bzzlletin)
2001 Treedt op in televisie-nieuwsprogramma NOVA (24 januari). Jurylid voor de Herman Gorter-Prijs
2002 Publiceert eerste roman (Rupert). Ontvangt de Anton Wachter-Prijs (voor Rupert). Jurylid voor de Mare-Kooyker Kerstverhalenwedstrijd
2003 Bundelt poëzie-besprekingen en polemieken (Het geheim van het vermoorde geneuzel). Jurylid voor de Mare-Kooyker Kerstverhalenwedstrijd en voor de C. Buddingh'-Prijs voor nieuwe Nederlandse poëzie
2004 Schrijft Gedicht des Vaderlands bij de dood van oud-koningin Juliana
2006 Begint politieke column in NRC Next
2008 Publiceert verzamelde gedichten (De man van vele manieren)
2009 Maakt bloemlezing uit de gedichten van Lucebert (Er is alles in de wereld)
2010 Publiceert vertaling van Griekse mythen (De Griekse mythen naverteld door Ilja Leonard Pfeijffer)
Treedt op in TV-programma 'Dat was het nieuws' (oktober)
2012 Bundelt columns over schrijven (Hoe word ik een beroemd schrijver?: een literair zelfhulpboek)
2014 Wint Libris Literatuur Prijs (voor roman La Superba) (mei)

Ilja Leonard Pfeijffer op de website van de Koninklijke Bibliotheek



Bibliografisch dossier

Pfeijffer en de kritiek

Het werk in citaten

1998-2000: Ik eis onweerstaanbaar bizarre poëzie

2001-2002: Ik zal uw helderheid verhelpen

2003-heden: De grote gedichten

Geschenk Poëzieweek: Giro giro tondo


1

Op marktplaatsen heb ik naar jou gezocht.
Waar minderbroeders op je hammen kwijlden,
prelaten onder al je rokken zeilden,
heb ik pluimvee uit je schoot gekocht.

Gebraden hanen reeg je aan het spit
alsof je daarmee iets wilde beweren.
Je greep met harde hand naar schorseneren
en raapte stengels met ontbloot gebit.

Al heb ik jou zo vaak nog nooit ontmoet,
zal ik je van mijn leven niet vergeten.
Ik wil je zeggen hoe je overvloed

mijn honger al die jaren heeft bezeten.
Ik zou niet weten hoe ik zoeken moet.
Ik wist je naam niet, wilde die niet weten.


Giro giro tondo : een obsessie is een uitgave van de CPNB en Poetry International ter gelegenheid van de Poëzieweek 2015, waarvan de titel verwijst naar de beginregel van een Italiaans kinderliedje. In vormtechnisch opzicht is het een niet eerder vertoonde gedichtencyclus in de Nederlandstalige literatuur. Het is een volledig aan alle strenge regels gehoorzamende sonnettenkrans. Een ware stijluitdaging, dit geheel van vijftien sonnetten.

Het thema, de liefde, is oeroud. Maar Ilja Leonard Pfeijffer blaast het met verve, virtuositeit en ongekende energie nieuw leven in. Een pijnlijke liefdesrondedans van begeren naar beminnen naar verliezen naar missen, kortom: Giro giro tondo.



Naar de overzichtspagina

Delen