Morgen wordt het beter van JP den Tex
Recensie door Ezra de Haan (20 december 2013)

I’ve been around the world my love

Muziekliefhebbers verbaast het al jaren dat Bob Dylan de Nobelprijs voor literatuur nooit heeft mogen ontvangen. Wie zich over zijn teksten buigt,merkt meteen dat de literatuur ervan af druipt. En hij is niet de enige popmusicus die weet wat tekstschrijven is. Randy Newman, Leonard Cohen en, om het dichter bij huis te houden, Ernst Jansz kunnen er ook wat van. Cohen en Jansz hebben niet voor niets ook prachtige boeken op hun naam staan.

JP den Tex behoeft als singer-songwriter nauwelijks introductie. Hij maakte naam als songwriter van de band Tortilla in 1971 met het album Little Heroes. In 2007 trad hij met Kees Prins en Paul de Munnik op tijdens de theatervoorstelling Op weg naar huis. Los daarvan verschenen vele albums en typerend daarvan was de American Tune. ‘Americana’ noemt de vakman dat. Waar al die decennia de nummers vandaan kwamen, welk verhaal erachter zit, doet JP den Tex uit de doeken in zijn literaire debuut Morgen wordt het beter. Die songs zijn ook, dankzij de bijgeleverde cd, te beluisteren als je over hun ontstaan leest. Een haast ideale combinatie: je hoort de muzikant zingen terwijl je zijn verhaal tot je neemt.

Tegeltjeswijsheid kan iemand op het juiste spoor brengen, blijkt uit een van de verhalen van Den Tex. In de nalatenschap van zijn ouders zat letterlijk een tegel. De tekst ‘Voor wie werkelijk zijn verleden begrijpt, staat de toekomst net zo vast als zijn verleden.’ Als songwriter gaat JP ermee aan de slag en snapt direct dat ook het omgekeerde waar moet zijn. Hij gaat op zoek naar ‘inzicht in de koudeput van mijn puberteit’ en ontdekt samen met de lezer hoe zijn leven gelopen is.

Den Tex’ proza leest soepel en is opvallend eerlijk. In het verhaal ‘Van de hemel in de hel’ lezen we over de start van zijn carrière. Hoe hij Slavische talen ging studeren omdat het de mogelijkheid bood op zichzelf te gaan wonen en ‘tussen de studeerbedrijven door verder te gaan met gitaar spelen en liedjes schrijven.’ Want daar, dat had hij inmiddels al lang besloten, wilde hij zijn beroep van maken.

In dezelfde periode leert hij Josephine kennen, ‘een soort van stoere, hoofse schoonheid, met zeer lang, dik blond haar, dat in voluptueuze strengen achterop haar witleren jasje viel. Hoge hakken, natuurlijk. Plus heldere, sprekende blauwe ogen waarin zich in de verste uithoeken een spoor van luie melancholie leek te verstoppen.’ Ze is zijn eerst grote liefde en vormt de basis voor het nummer ‘The Greatest Love Song In The World’. Zo inspirerend als ze was, zorgt ze er ook voor dat Den Tex’ leven anders loopt dan gedacht. ‘Op zoek naar mijn toekomstige plek in de rock ’n roll, was ik per ongeluk met mijn lange haar in een kroonluchter blijven hangen.’

En er gaat meer mis. Zijn broer, tot dat moment de voorman en zanger van de band, stopt ermee, vlak voor de release van een plaat, Josephine is bevallen van Darling en de omgeving oefent de nodige druk uit op JP. ‘Laat die muziekdroom nou voortaan maar een leuke hobby zijn.’ Als hij wilde kon hij immers nog steeds advocaat worden… Den Tex verkoopt zijn hele muziekinstrumentarium en daarmee lijkt de storm even te luwen… al wordt de muzikant aardig depressief van de ontwikkelingen. Geen wonder als je als bijrijder bij de ambulancedienst de kost moet verdienen. Eigenlijk zou je tijdens het lezen Den Tex’ ‘Sad Song In Your Mind’ moeten draaien.

There’s a lonely wind a-blowing
And it’s whispering all the time
No matter where you’re going
You can’t escape the sad song
In your mind…


Heerlijk aan Morgen wordt het beter zijn de beschrijvingen van het verleden. Wie het heeft meegemaakt herkent het maar al te goed. Neem dit stukje over de jaren zestig.

‘Ik liet inmiddels mijn haren groeien en was fan geworden van The Loving Spoonful, een op dat moment weinig courante Californische popgroep, wiens single What A Day For A Daydream mij recht in de dromersziel had geraakt. Ook zij waren buitenbeentjes van nature: tegendraads, maar zeker niet revolutionair, belichaamden zij het overal-en-nergens-bij-horen dat zo typerend voor mij was. Ik nam hun kleding en maniertjes dan ook moeiteloos over.’

Of, nog verder terug in de tijd, als JP over Elvis Presley schrijft.

‘De eerste keer dat Amerikaanse popmuziek een rol in mijn leven ging spelen was op mijn twaalfde, door toedoen van een zomers hitsingletje van Elvis Presley. Reden: ik werd er vrolijk van! Ik hoorde het liedje toevallig op de radio en vond het meteen ‘een lekker Hawaïiaans nummertje’. Dat Elvis vaak Hawaï-shirts droeg in die dagen, zal er vast mee te maken hebben gehad. Hoe het ook zij, sindsdien hoorde Elvis wat mij betreft dus bij Honolulu en nooit meer bij Memphis, Tennesee, waar hij eigenlijk vandaan kwam.’

En to slot de magie van het voor het eerst draaien van een elpee, in dit geval van Neil Young…

‘Buiten adem mijn kamer binnenstormend heb ik de schijf vinyl uit de hoes gehaald en met trillende vingers op de draaitafel gelegd. Vervolgens heb ik ( de versterker stond nog aan) het pookje van de tweedehands pick-up voorzichtig laten zakken. Na enige aarzelend aanvangsgekras kwam de muziek luid en krachtig door: het jankende, ongecontroleerd zwalkende sologitaar van het intro van Cinnamon Girl, Neil Young in heel zijn goddelijke eenzaamheid. De volgende drie minuten stond ik als aan de grond genageld. ‘Everybody Knows This Is Nowhere’. Het was alsof ik eindelijk weer thuis was gekomen.’

JP den Tex is een echte verhalenverteller. Als singer-songwriter deed hij dat tot nu toe in liedjes. Het verhaal werd teruggebracht tot de essentie, tot een klein bestand, en de muziek deed de rest, die vulde de details moeiteloos in. Dezelfde verhalen krijgen in Morgen wordt het beter alle ruimte en worden liefdevol en met aandacht verteld. JP den Tex maakt duidelijk dat niet alleen Amerikanen de blues hebben. Dat typisch Amerikaanse hutje op de omslag van het boek waarvan je verwacht dat Leadbelly, Blind Lemon Jefferson of Robert Johnson er moeten hebben gewoond, staat gewoon hier in Holland. Maar de verhalen in de bundel dragen wel degelijk de weemoed van de blues. Hollandse blues in een meesterlijke verhalenbundel.