Verkiezingsdans van Joseph Hart
Recensie door Ezra de Haan (18 september 2013)
Een leider met visie

Soms zijn schrijvers visionair. Hun scherpe kijk op de werkelijkheid zorgt voor inzicht in de huidige situatie en ook in de mogelijke gevolgen daarvan voor de toekomst. George Orwells 1984 is daar een goed voorbeeld van. Joseph Hart publiceerde zijn debuut Election Dance in 2006. Nu, zeven jaar later, blijkt het boek vrijwel profetisch voor de toestanden die zich vandaag de dag op Curaçao afspelen. De laffe moord op parlementariër Helmin Wiels, de politiek leider van Pueblo Soberno, en de verwikkelingen rond de zoektocht naar de moordenaars gaan haast nog verder dan de fantasie van Joseph Hart. En ook de strijd tegen de corruptie en criminaliteit blijkt helaas vrijwel identiek. Dankzij de Nederlandse versie van Election Dance, getiteld Verkiezingsdans, maken we kennis met een eiland waar corrupte politici, georganiseerde misdaad maar ook persoonlijke opoffering en liefde een belangrijke rol spelen. Joseph Hart toont ons zijn visie op Curaçao en maakt dat tot een ervaring die we niet snel zullen vergeten.

Joseph (Jopi) Hart was, net als zijn romanpersonage Matthew Bartels, leraar. Ruim tien jaar houdt hij zich inmiddels bezig met het schrijven. Zo schreef hij de gedichtenbundel Entrega (2000) en na Election Dance de roman The Yard (2010). Op dit moment werkt hij aan zijn derde roman, Kruispunt. Verkiezingsdans werd voor de Nederlandse versie herzien en deels herschreven. Het gevolg is een spannende ‘pageturner’ die, voor iedereen die iets met Curaçao heeft, werkelijk onweerstaanbaar is.

Het boek vertelt het verhaal van de charismatische Matthew Bartels, een idealistische leraar die, als gevolg van een succesvol seminar over duurzame ontwikkeling, plotseling de aandacht trekt. Hij sluit zich aan bij een politieke partij in de hoop zijn maatschappelijke ideeën te kunnen realiseren. Maar, zoals te verwachten valt, raakt hij al snel verstrikt in de mores van de traditionele politiek die tot zijn schrik en ontsteltenis duidelijke verbindingen met de internationale drugscriminaliteit en witwaspraktijken blijkt te hebben. Matthew wordt op zijn beurt, door zijn charisma het schrikbeeld voor zijn tegenstanders. Hij is een van die ‘diehards’ die zijn kritische stem wil laten horen en ook nog eens onkreukbaar probeert te blijven. Met Matthew Bartels gaf Joseph Hart vorm aan de man die hij Curaçao zozeer gunt. Hij schrijft: ‘Deze roman is een uiting van hoop voor mijn land, dat er een leider met een visie moge opstaan die de weg wijst, iemand die de vele talenten kan inspireren en verenigen om bruggen te slaan over de afgronden die ons scheiden.

Met zo’n opdracht ben je bijna geneigd deze roman als een uit de hand gelopen politiek pamflet te beschouwen. Niets is minder waar. Het boek mag dan politiek geëngageerd zijn, het is bovenal een mooie, spannende roman waarin de auteur alle registers van het muziekstuk dat Curaçao heet, weet te bespelen.

Soms doet het proza van Jopi Hart aan dat van Amerikaanse ‘hardboiled’ thrillers denken. Al vanaf de eerste pagina is het is voor de lezer even slikken als hij achter de ándere werkelijkheid van het mooie Curaçao komt. In drie pagina’s wordt het leven en de dood van een bolletjesslikker beschreven in woorden die er niet om liegen.

Big Daddy heeft hem aangekeken met zijn ene goede oog, terwijl het andere, die ziekelijk ogende, melkachtige bol, dwars door hem heen scheen te boren tot in het binnenste van zijn ziel.
‘Als je dit klaarspeelt, jongen, wor’ je rijk. Je bouwt een huis voor je moeder en je zusje zal een goeie vent vinden om kinders te maken. Maar, als je het niet redt,’- Big Daddy’s dwingende ogen brandden de woorden in zijn geheugen - ‘als je doorslaat wanneer je gepakt wordt, zal je zus elke pik van de gang voelen. Ze zullen elk gaatje van d’r lijf vullen en je moeder zal toekijken; en dan krijg’ ze ook d’r portie. Ken je me volgen, jongen?’ En hij had hem een hartelijke klap op zijn wang gegeven.
‘Jij hebt de loterij gewonnen. Jij bent het. Jij bent Big Daddy’s nummer één jongen. Hoor je mij? Nummer één.’


Harde taal, die past bij het harde leven dat wordt beschreven. Vanzelfsprekend uit Joseph Hart zich anders wanneer hij als Matthew Bartels de politieke situatie op het Caribische eiland beschrijft.

In dit vertrek en met de mensen die ik vertrouw, kan ik openhartiger zijn dan voor het publiek. Manny Contreras heeft de teugels in handen. Hij is de poppenkastspeler en iedereen danst op zijn muziek. Hij beheerst nog steeds de meeste vakbonden; hij heeft belangen in zo’n twaalf kleine bedrijven en meerderheidsaandelen in zeven middelgrote maatschappijen. Twee van zijn belangrijke investeringen zijn in het transport en in een van de vier stuwadoorsbedrijven die de verplaatsing van goederen in de haven controleren. Hij is de eigenaar van een dagblad en de grootste aandeelhouder in een ander, en hij is de enige eigenaar van een radiostation. De Contreras-familie is de meest invloedrijke politieke clan die dit land ooit heeft meegemaakt, met verschillende gedeputeerden, ministers, raads- en statenleden. Met deze concentratie van politieke en economische macht bezit hij een enorme invloed.

De wereld die Matthew Bartels beschrijft, is die van een strijd op leven en dood. Hij weet dat mensen die hun zegje doen gevaarlijk zijn in een volgzame gemeenschap die beheerst wordt door de cultuur van de angst. Dat is dan ook direct de reden waarom men een aanslag op zijn leven heeft beraamd, waarom men liet inbreken en intimideren. Het gaat niet langer om een verkiezing, het gaat om de overleving van het land. En bewust als hij zich daarvan is, zo nonchalant gaat hij met zichzelf om. De beveiliging van zijn leven noemt hij stomvervelend omdat het teveel van zijn tijd zou nemen… Deze houding zorgt voor de suspense die het boek nodig heeft.

Verkiezingsdans van Joseph Hart is een politieke thriller. Een genre dat in Nederland alleen door Tomas Ross met zoveel verve wordt beoefend. Het is een boek dat je, ondanks de 533 pagina’s, door wilt blijven lezen. Joseph Hart is een schrijver die zijn naam eer aandoet. Zijn verhaal is hard maar is ook met het hart geschreven. Verkiezingsdans hoort daarom in iedere vakantiekoffer op weg naar Curaçao.