Bleke hemel van Edzard Mik
Recensie door Ingrid Hoogervorst (18 januari 2008)

Mik schrijft mislukte moderne soap

Bleke hemel is alweer de zesde roman van Edzard Mik (1960), de schrijver van De bouwmeester (1995), Yak (1996) of De wachters (2004). In zijn verhalen wordt vaak een kafkaëske wereld opgeroepen waarin de personages, gedreven door hun irreële dromen en verlangens, tragisch ten onder gaan. De boeken van Mik zou je ‘klassieke tragedies’ kunnen noemen tegen een actueel decor, zoals de wereld van malafide mensensmokkelaars en door zuurstofgebrek in een vrachtwagen omkomen vluchtelingen in zijn laatste roman De wachters.

Ook Bleke hemel is een tragedie gestoken in een actueel jasje. Om dit te benadrukken koos Mik als hoofdpersoon een gevierd acteur. Deze Bertrand Barend schittert als Oedipus in de gelijknamige tragedie van Sophocles, maar is buiten het toneel ten prooi aan grote verwarring. Niet alleen twijfelt hij aan zijn artistieke prestaties, hij lijdt ook onder het gemis van zijn vriendin Anna, die voor een half jaar naar Afrika is vertrokken.

Bertrand schrijft haar een lange brief die de hele roman zal beslaan. Zijn brief aan Anna is een bekentenis en tegelijkertijd een verzoek tot begrip voor wat hem in haar afwezigheid is overkomen: ‘Lees mijn brief zoals je wilt, maar oordeel niet gelijk.’ Hij legt haar en daarmee zichzelf en ook de lezer uit hoe hij in handen is gevallen van jeugdvriend Bob.

Dat Bobs motieven om de vriendschapsbanden na zoveel jaren weer aan te halen niet zo zuiver zijn, ligt er van begin af aan dik bovenop. Bob is jaloers op het artistieke succes van zijn oude schoolkameraad en nog steeds verliefd op hun wederzijdse jeugdliefde Carina, die destijds de voorkeur gaf aan Barend. Nu woont ze al jaren in Bulgarije. Bob maakt Bertrand wijs dat hij stervende is en haalt hem over naar Bulgarije te gaan om er de Oedipus-tragedie op te voeren met de lokale bevolking. Natuurlijk arrangeert hij het zo dat Carina een rol krijgt in het toneelproject.

Mik maakt niet erg aannemelijk waarom Bertrand op het dubieuze voorstel van zijn jeugdvriend ingaat. En de verwikkelingen die de schrijver ons vervolgens opdist, maken de ongeloofwaardigheid van zijn roman nog groter. In Bulgarije wordt Bertrand slachtoffer van maffia-achtige praktijken, tijdens een toneelrepetitie valt er een dode, het lijk moet worden verborgen etc. De gepassioneerde verwarring van Bertrand wordt op den duur aanstellerij en de soap waarin hij verzeild is geraakt, een klucht.

Van een tragedie van Sophocles naar een moderne soap. Zoiets moet Mik voor ogen hebben gestaan, maar het plot van Bleke hemel is dun, slecht uitgewerkt en overtuigt niet. Met het thema van de afwezige geliefde Anna doet de schrijver niets en we lezen een brief, maar de roman heeft niet de vorm van een brief, dus vanwaar deze kunstgreep?

Daarbij doet Mik aan hinderlijke mooischrijverij die, zoals bij zoveel schrijvers, tot volstrekte onzin leidt. Regen ‘klettert’ niet in een bos. En wat is een ‘wijs uitspansel’ of een ‘stem als een winterlucht’? Bleke hemel is een mislukte roman, maar Mik geen mislukte schrijver, dus laten we rustig op zijn volgende boek wachten.

Bron: De Telegraaf, 2 maart 2007