Bouwen op drijfzand van Ronny Lobo
Recensie door Ezra de Haan (11 maart 2014)

Wegens sterfgeval te koop

Er zijn weinig architecten die schrijven. In Engeland begon Thomas Hardy ooit als architect maar koos uiteindelijk voor het schrijverschap. Met de Zwitser Max Frisch ging het niet veel anders. In Nederland kom ik alleen Theo van Doesburg tegen, de drijvende kracht achter de kunstenaarsbeweging De Stijl, wanneer ik de trefwoorden schrijver en architect gebruik. En met wat goede wil kan ik ook Arnon Grunberg noemen, die natuurlijk geen architect is, maar er wel over schreef. In zijn roman De man zonder ziekte is de hoofdpersoon immers een jonge succesvolle architect. Maar dan houdt het ook helemaal op. Tenminste… zolang je Curaçao niet meetelt. Ronny Lobo, een met de Cola Debrotprijs onderscheiden architect, schreef een roman waarin zijn beroep een belangrijke rol speelt. Met inspirators als Frank Martinus Arion en Erich Zielinski was het haast onmogelijk om geen roman vol passie voor de liefde en het Caribisch gebied te schrijven.

De Zwitserse architect in Grunbergs roman De man zonder ziekte is ervan overtuigd dat hij het leven van de mens mooier en gemakkelijker moet maken. De succesvolle architect in Bouwen op drijfzand van Ronny Lobo gaat het om esthetisch en klimaatbewust bouwen. Helaas zijn veel klanten van deze architect daar niet mee bezig. Waar Kenzo Schmidt zich druk maakt om de natuur en het behoud van de mangroven, denken zijn cliënten slechts aan zandstranden en hun uitzicht. Gelukkig voor Kenzo geven de Design Guidelines aan dat slechts veertig procent van het terrein ontwikkeld mag worden. Zestig procent moet dus natuurgebied blijven en is daardoor gevrijwaard van de eisen van zijn klanten. Voor klanten zoals Paul, die juist naar Curaçao is verhuisd omdat hij de Nederlandse regelgeving te beklemmend vond, is dit onverteerbaar.

Hij [Paul] stond bedenkelijk naar de mangroven te kijken.
‘Deze mogen we ook al niet verwijderen,’ klaagde hij.
‘Vier meter lengte mogen we weghalen,’ corrigeerde Heidi.
‘De laatste jaren is men voorzichtiger geworden met het verwijderen van mangroven. Deze houden het natuurlijk evenwicht in stand en garanderen het behoud van bepaalde diersoorten zoals krabben en andere schelpdieren,’ verdedigde ik.
‘Maar ze nemen mijn hele uitzicht op het water weg.’
‘Ik denk van niet. Als we het huis iets verder naar achter plaatsen, kun je eroverheen kijken.’
‘Bij de buren zijn er veel minder mangroven, daarom wilde ik eigenlijk hun terrein hebben.’
‘Maar daar zijn geen schitterende rotsblokken die wel op ons terrein staan,’ wierp Heidi tegen.
‘Wat heb je daar nou aan, een paar rotsblokken?’


Paul en zijn vrouw Heidi vormen een groot probleem voor Kenzo Schmidt. Hun slechte smaak en dwingende gedrag maken het ontwerpen van een huis voor hen tot een nachtmerrie. Tegelijkertijd wil ook een nog ongetrouwd stel op Bonaire gebruik maken van zijn diensten. Karin Oei en Roy Goodweather zijn het absolute tegendeel van het Hollandse echtpaar. Ze zijn vriendelijk en reageren bijzonder enthousiast op zijn ontwerpen. Helaas is ook hier sprake van een addertje onder het gras. Karin Oei is onweerstaanbaar en Kenzo worstelt al snel met de gevoelens die ze bij hem losmaakt. Hij probeert de verhouding zakelijk te houden maar faalt compleet. Als gescheiden vader vormt hij ook geen partij voor de onstuimige Karin. Dat Kenzo dit zou overkomen, had de oplettende lezer al verwacht. Uit een gesprek met zijn collega Lucien kun je opmaken dat er diverse soorten architecten bestaan. En wie als architect niet stevig in zijn schoenen staat, krijgt zeker problemen met de liefde.

‘Mijn opdrachtgeefster heeft nauwelijks enige visie op de ruimtelijke kwaliteit van hun woonhuis, maar ze heeft wel een uitgesproken beeld over de kolommen die erin mogen. Voor haar moeten deze een klassieke uitstraling hebben, voorzien van de nodige ornamenten. Dat is nou net wat ik niet wil maken.’
‘Je kent me,’antwoordde hij, ‘Ik zou gewoon maken wat ze wil.’
‘Maar ik kan mij toch niet prostitueren, ik heb mijn eigen creativiteit die ik wil laten zien. Ik weet dat jij je wat sneller overgeeft aan de smaak van de klant, ik kan dat niet.’
‘Dan moet je iets eigentijds maken en haar proberen te overtuigen.’
‘Die moeite wil ik best nemen. Als ik letterlijk moet tekenen wat de klant wil, dan kan ik beter schoenen gaan verkopen.’


Terwijl de bouw van de beide huizen langzaam een aanvang neemt, groeien ook de problemen van Kenzo. Hij droomt van een leven met Karin, ziet Roy als zijn concurrent en komt dan tot zijn ontsteltenis erachter dat niet alleen hij het slachtoffer is van de charmes van zijn cliënt. Juist Paul, de man die hij verafschuwt, is regelmatig met Karin op stap. Jaloezie en achterdocht nemen steeds grotere vormen aan in een driehoeksverhouding waarvan vele andere spelers in dit boek niet eens op de hoogte zijn. Het noodlot kan niet uitblijven. En dat gebeurt ook, echter op een heel andere wijze dan de lezer dacht. Ronny Lobo speelt niet alleen een spel met zijn personages maar ook met de lezer die keer op keer wordt verrast.

Prettig aan het boek zijn de plekken waar het zich allemaal afspeelt. Bonaire en Curaçao zorgen voor droomlocaties die Lobo met verve tot leven wekt.

Verspreid tussen de struiken pronkten majestueuze bomen, waaronder een kalebas en een paar hoge kadushi’s met hun gevaarlijke stekels. De lagere begroeiing stond vooral midden op het terrein, waar ik ook het huis dacht. Van daaruit hadden we ruim uitzicht op het Spaanse Water. Het mooiste was dit naar het zuiden toe, naar de Tafelberg. Ik concentreerde mij op de beste oriëntatie van de woonruimten. Het terrein lag perfect georiënteerd voor zon, wind en uitzicht. Het terras kon in oost-westrichting geprojecteerd worden, waardoor je de ondergaande zon kon zien,terwijl die toch niet pal op het terras scheen.

De broeierige dagen en nachten op Curaçao vallen in het niet bij de zinderende scènes tussen Kenzo en Karin. Toch vormen ze niet de enige bron van spanning in deze roman. Naarmate het boek vordert stapelen de wendingen en verrassingen zich op. Er is sprake van bedrog, ontrouw en er vallen zelfs doden. En iedere keer staat Kenzo voor de vraag hoe ver hij met zijn cliënte kan en mag gaan. Ook omdat hij steeds weer oog in oog met Roy en Paul staat. Wanneer Kenzo hoort dat Karin zwanger is, weet hij niet meer wat hij met de situatie aanmoet. Wie is immers de vader?

Ronny Lobo heeft niet alleen een boek geschreven waarin het reilen en zeilen van zijn professie een rol speelt. Zijn debuut vormt een toneel waarop de oude wijsheid ‘zaken gaan voor het meisje’ een heel nieuwe klank krijgt. Het meisje is in dit geval immers verleidster en opdrachtgever tegelijk. En wat blijft er van een esthetische architect over wanneer hij alle normen en waarden laat vallen als de vrouw van zijn dromen zich aanbiedt? Bouwen op drijfzand is een spannend debuut dat alle kanten van de liefde en de architectuur laat zien. Met Bonaire en Curaçao steeds op de achtergrond is dit het ideale boek om bij weg te dromen. Tot Lobo je weer weet te verrassen.