In de ban van de ring beste buitenlandse boek aller tijden

Gepubliceerd: 10-03-2008

Bijna 5.000 lezers hebben hun stem uitgebracht bij de verkiezing van het beste buitenlandse boek die in de afgelopen maanden werd georganiseerd door de NPS en NRC Handelsblad. Zo’n 3.700 stemmers hebben daarbij een motivatie geschreven. Een kleiner percentage heeft een minirecensie ingeleverd. Net als in 2003 de Engelse en in 2004 de Duitse lezers, kozen de Nederlandse lezers voor The Lord of the Rings van J.R.R. Tolkien. Dat werd maandagavond bekendgemaakt in het NPS-programma De avond van het boek.

Top 10
Als juryleden van de literaire quiz in dat programma maakten Elsbeth Etty en Femke Halsema bekend in welke volgorde de tien boeken waren geëindigd die na de eerste stemronde waren genomineerd:
1. J.R.R. Tolkien, In de ban van de ring
2. Marianne Fredriksson, Anna, Hanna en Johanna
3. Leo Tolstoj, Oorlog en vrede
4. Gabriel García Márquez, Honderd jaar eenzaamheid
5. Louis-Ferdinand Céline, Reis naar het einde van de nacht
6. Jane Austen, Trots en vooroordeel
7. Annie Proulx, Scheepsberichten
8. George Orwell, 1984
9. F.M. Dostojevski, De broers Karamazov
10. Umberto Eco, De naam van de roos

Prelude
In 1937 publiceerde John Ronald Reuel Tolkien (1892-1973) The Hobbit, een verhaal dat hij voor zijn kinderen had verzonnen. Het gaat over de fantastische avonturen van een Hobbit, Bilbo Balings, die door een tovenaar wordt uitgekozen om een groep dwergen te leiden bij hun gevaarlijke speurtocht naar een draak die hun schatten heeft geroofd. De Hobbit was meteen zo’n succes dat de uitgever met aandrang Tolkien (die professor Angelsaksisch in Oxford was) om een vervolg bleef vragen. Aanvankelijk voelde die er weinig voor omdat het hem te veel afleidde van zijn werk, maar uiteindelijk bezweek hij voor de druk.

Mijlpaal
Al schrijvende kwam In de ban van de ring voor Tolkien steeds meer los te staan van De Hobbit. Dat schrijven kostte hem vele jaren. Publicatie werd daarna nog extra vertraagd omdat hij het boek graag tegelijk wilde uitbrengen met wat later De Silmarillion zou worden. In 1954 verscheen The Lord of the Rings toch apart en bovendien, op wens van de uitgever, in drie afzonderlijke boeken. Die werden telkens met een tussenpoos van enkele maanden uitgebracht. De trilogie van de Midden-Aarde zou een mijlpaal blijven in het genre van de fantasy. De lezer amuseren, verrukken, opwinden en af en toe diep ontroeren, dat was in Tolkiens eigen woorden zijn inzet geweest.

Elf Oscars
In een voorwoord dat hij twaalf jaar na de eerste publicatie schreef, noemde Tolkien zijn epos ‘de geschiedenis van de Oorlog om de Ring’. Deze magische ring die over het heil en het verderf van de wereld kan beslissen, is voor de Hobbit Frodo en een aantal trouwe bondgenoten de aanleiding tot een lange en gevaarlijke queeste. De legendarische status daarvan is nog versterkt door de filmtrilogie van de Nieuw-Zeelandse regisseur Peter Jackson. De slotfilm werd in 2004 bekroond met elf Oscars. Onlangs werd bekend dat Jackson de film naar De Hobbit mede gaat produceren.

Berk & Benali
De literaire quiz in De avond van het boek werd overigens gewonnen door het schrijversduo Marjan Berk & Abdelkader Benali, vóór de schrijversduo’s Saskia de Coster & P.F. Thomése en Christine Otten & Herman Koch. Het lezersduo (gekozen uit de lezers die een recensie hadden ingestuurd) eindigde op de vierde en laatste plaats. Een van de leden van dat lezersduo was ook een schrijfster. Renée Vink publiceerde onder meer de historische thrillers De wreker van Floris V en De laatste dagen van Floris V, de bundel De runen van de Dwergenkoning (onder het pseudoniem R. Ditmar) en vertaalde tientallen boeken. Zij is inmiddels gevraagd volgend jaar deel uit te maken van de jury van de AKO-Literatuurprijs.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein


Update 11 maart 2007
Op de website www.hetbesteboek.nl blijkt vandaag dat zowel In de ban van de ring als Anna, Hanna en Johanna 16,5% van de stemmen behaalde. Het boek van Fredriksson kreeg wat meer stemmen, maar is toch niet de winnaar geworden omdat de Tolkien-stemmers vaker hun keuze hebben toegelicht met een motivering (telde dubbel) of een minirecensie (telde vijfdubbel). Oorlog en vrede kreeg 12% van de stemmen, Honderd jaar eenzaamheid 13% en de hekkensluiter, De naam van de roos, 5%.

Aan de verkiezing deden evenveel mannen als vrouwen mee. Voor In de ban van de ring en Honderd jaar eenzaamheid waren die bijna even enthousiast (respectievelijk 52 vs. 48% en 45 vs. 55%), maar bij de andere boeken liepen de seksen ver uit elkaar. Zo kwam 87% van de stemmen voor Anna, Hanna en Johanna van vrouwen en 84% van de stemmen voor Reis naar het einde van de nacht van mannen.

Erg warm loopt de Nederlandse lezer niet voor de buitenlandse literatuur, zo concluderen de organisatoren. Bij de verkiezing van het beste Nederlandse boek werd vorig jaar nog door meer dan 16 duizend mensen gestemd. ‘En je kunt je afvragen hoeveel stemmen er dit jaar waren binnengekomen als uitgeverij De Geus (de motor achter het succes van Anna, Hanna en Johanna en Scheepsberichten) niet zo’n fanatieke (e-mail-) actie had gevoerd.’ Bij The Big Read in 2003 in Groot-Brittannië brachten alleen al op de slotavond 174.000 mensen een stem uit op The Lord of the Rings. De nummer twee, Pride and Prejudice, moest het toen met 39.000 stemmen minder doen.

Delen
Koppelingen
Personen
Boeken