Nominaties Libris Literatuur Prijs bekendgemaakt

Gepubliceerd: 23-03-2009

Een van de charmes van de ‘klassieke’ roman waarin geen mus zonder reden van het dak viel, was dat je even de wereld buiten de roman kon vergeten. ‘Wie zo’n klassieke roman las, kon de illusie hebben op te gaan in een fictionele wereld die aan zichzelf genoeg had.’ De hele romanproductie van 2008 overziend, stelt de jury van de Libris Literatuur Prijs 2009 dat het ideaal van die in zichzelf besloten roman steeds meer aan slijtage onderhevig is. Het literaire engagement in de literatuur is terug van weggeweest.

Vanmiddag maakte die jury (voorzitter Ivo Opstelten en de leden Mark Cloostermans, Carel de Haseth, Janet Luis en Thomas Vaessens) in de Nieuwe Kerk in Amsterdam haar nominaties bekend. Eerder had zij haar longlist, haar eerste selectie van 18 titels uit de 171 inzendingen, vrijgegeven. De shortlist bestaat uit de volgende zes romans:

Contrapunt van Anna Enquist (De Arbeiderspers)
Elk hoofdstuk opent met een muzieknotatie uit de Goldbergvariaties. Bach had die gecomponeerd na het verlies van zijn volwassen zoon. De vrouw die de variaties aan de piano instudeert, heeft haar dochter verloren door een ongeluk. Elk fragment van het stuk voert haar terug naar het verleden, naar haar gezin en haar eigen geschiedenis als pianiste en schrijfster. Haar emoties worden beteugeld door de structuur die Bach aan zijn muziek heeft gegeven.

Visser van Rob van Essen (Nieuw Amsterdam)
Jacob Visser is een leraar geschiedenis die na het verlies van een dochtertje is vervreemd van zijn vrouw. Een andere dochter staat op het punt te trouwen. Als hij iets ondoordachts zegt in de klas, komt zijn leven in een maalstroom terecht. Een groepje neonazi's vat zijn woorden op als een oproep om tot actie over te gaan en ziet in hem hun leider. Terwijl de werkelijkheid steeds absurder trekken krijgt, worstelt hij met zijn verleden en zijn eigen onverwerkte verdriet.

Onze oom van Arnon Grunberg (Lebowski)
‘De moordenaar van Lina Sinani Huanca’s ouders kon zelf geen kinderen krijgen, daarom besloot hij Lina Sinani Huanca te adopteren.’ In een fictief Latijns-Amerikaans land vecht Majoor Anthony tegen een rebellenbeweging. Op een dag neemt hij het dochtertje van omgekomen rebellen mee als cadeautje voor zijn vrouw. Die zit daar niet op te wachten. Als Lina later wegloopt, komt ze zelf bij de rebellen terecht. In deze tragikomische en beklemmende roman gaat het om het wezen van de oorlog en de prijs van de moraal.

Koetsier Herfst van Charlotte Mutsaers (De Bezige Bij)
Maurice Maillot is een schrijver die al jaren worstelt met een writer's block. Als hij in het Vondelpark een mobieltje vindt, een Nokia, zal zijn leven kantelen. Door die mobiel komt hij in contact met Do, voluit Adolphe, die deel uitmaakt van het Lobster Liberation Front. Verder is ze geheel in de ban van Osama Bin Laden en diens gedicht ‘Koetsier Herfst’. Maurice raakt op zijn beurt volkomen in de ban van deze wervelende persoon en haar voorkeur voor ongewone vormen van seks. Deze grillige, fantasierijke roman past geheel in de geest van Mutsaers’ werk.

Godverdomse dagen op een godverdomse bol van Dimitri Verhulst (Contact)
In deze roman, waarvan de tekst oorspronkelijk gratis was bijgesloten bij het weekblad Humo, laat Dimitri Verhulst de geschiedenis van de mensheid voorbijdenderen in nog geen 200 pagina's. De lezer wordt meegezogen vanaf het moment dat de toekomstige mens op de vaste wal kruipt tot in de huidige tijd. De periodes en gebeurtenissen zijn gemakkelijk te herkennen, ook al wordt niets bij de naam genoemd. Het gaat in dit ‘curriculum van een smeerlapperij’ immers niet om historische personages maar om de mens die maar niet wil beteren.

Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje (Nijgh & Van Ditmar)
In deze debuutroman komt de 21-jarige David Samuels in verzet tegen het elitaire milieu uit het Amsterdamse Oud-Zuid dat hem heeft voortgebracht. Hij gaat op zoek naar intellectuele zwarte vrouwen, eerst in de Bijlmer en later in Amerika. Daar wordt hij vanwege zijn uiterlijk gediscrimineerd. Door zijn zwarte haren heeft hij wel iets van een jonge Marokkaan. In deze even komische als tragische roman gaat het om het zoeken naar identiteit in een wereld waarin de tegenstellingen tussen culturen steeds scherper worden.

Wie uiteindelijk de prijs en de daaraan verbonden 50.000 euro wint, wordt op maandag 11 mei bekendgemaakt in het Amsterdamse Amstel Hotel. NOVA zal daarvan op die avond live verslag doen. Vanavond zendt NOVA een reportage uit waarin een verslaggever de genomineerden het nieuws van hun uitverkiezing brengt.

Tekst en copyright: Jef van Gool / Literatuurplein (bron: LiTTerair van 23 maart 2009)