Doe mee aan Het Nationale Lezersonderzoek

Gepubliceerd: 25-07-2013

Is wetenschappelijk vast te stellen wat literatuur is en wat niet? Of, als dat te hoog gegrepen zou zijn, is op zijn minst objectief vast te stellen wat literatuur is en wat niet, en wat bovendien goede literatuur is en wat niet? En waarin het is gelegen dat iets als literair waardevol wordt ervaren, of juist niet? Wie wel eens in een literaire jury heeft gezeten, of zo’n jury heeft begeleid, weet dat literaire oordelen, en zelfs de beleving van wat iets in meerdere of mindere mate tot waardevolle literatuur maakt, uiterst subjectief is.

Zoveel mogelijk meningen
Wetenschappers aan het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en de Universiteit van Amsterdam houden het evenwel niet voor onmogelijk dat er elementen in een boek zijn die bepalen dat het als goed of minder goed wordt ervaren. Ze geloven daar in ieder geval voldoende in om Het Nationale Lezersonderzoek op te zetten. Daarbij willen ze zoveel mogelijk meningen over romans verzamelen, om die vervolgens te vergelijken met de eigenschappen van die romans. Dat moet uiteindelijk de conclusie rechtvaardigen of er in de romans patronen zijn te ontdekken die door lezers goed of slecht, literair of minder literair gevonden worden.

Lijst van 400 boeken
De onderzoekers hebben voor het onderzoek een lijst opgesteld met in totaal 400 boeken, voornamelijk romans en enkele wat langere verhalen die alle in of na 2007 voor het eerst zijn verschenen. Het zijn de meest verkochte en uitgeleende romans uit de jaren 2010-2012, aangevuld met de Boekenweekgeschenken uit die jaren, plus dat van 2013. Dat levert een nogal onevenwichtige lijst op, met 13 titels van Loes den Hollander, 11 van David Baldacci, 9 van Suzanne Vermeer, 7 van Simone van der Vlugt en Karin Slaughter en 6 van Jill Mansell, Tess Gerritsen en Jussi Adler-Olsen tegenover bijvoorbeeld 3 van Renate Dorrestein en Arnon Grunberg, 2 van John Irving, Haruki Murakami, Jan Siebelink, Tommy Wieringa en Leon de Winter, 1 van A.F.Th. van der Heijden en Margriet de Moor en géén van Christiaan Weijts. Dat mag een afspiegeling zijn van het koop- en leengedrag, maar de verdeling tussen wat ik gemakshalve toch maar literaire en spannende boeken blijf noemen, helt sterk over naar dat laatste genre. En hoort Selmonosky’s droom van Arnon Grunberg inderdaad bij de best verkochte en uitgeleende boeken van de afgelopen jaren...?

Nog tot het eind van de zomer
De vragen in de enquête gaan zowel over het lezen in het algemeen, wat daartoe aanzet en wat je daarbij belangrijk vindt, over de beleving van de boeken die je hebt aangevinkt als gelezen en ook over boeken die je niet hebt gelezen, dat laatste omdat de onderzoekers ervan uitgaan dat je ook daarover een mening hebt. Eventueel kun je ook een wat uitvoeriger mening over een boek kwijt. En, al kun je bedenkingen hebben bij de lijst van 400, het invullen van zo’n enquête die je als lezer ook confronteert met jezelf, met je vooroordelen en voorkeuren, is natuurlijk puur plezier. Inmiddels hebben 12.000 lezers dat gedaan, van wie driekwart vrouwen. Via videoboodschappen hebben eerst Renate Dorrestein en vandaag ook Christiaan Weijts lezers opgeroepen hun mening te laten meetellen. Dat kan nog tot het einde van de zomer op de website van het onderzoek. De resultaten worden in november 2013 bekendgemaakt.

Tekst: Jef van Gool / Literatuurplein


Schrijfster Renate Dorrestein over het Nationale Lezersonderzoek from Huygens ING on Vimeo.



Schrijver Christiaan Weijts over het Nationale Lezersonderzoek from Huygens ING on Vimeo.