Joan Aiken overleden

Gepubliceerd: 10-01-2004

Meer dan honderd boeken heeft Joan Aiken geschreven, voor kinderen én volwassenen en bovendien in verschillende genres. Haar bibliografie vermeldt onder meer ook poëzie en toneelwerk. Op 4 januari is zij, negenenzeventig jaar oud, thuis in Petworth, West Sussex overleden. Een doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Ze werd in 1924 geboren in Rye, East Sussex als dochter van de Amerikaanse dichter Conrad Aiken en zijn Canadese vrouw Jessie McDonald. Haar eerste verhaal schreef ze toen ze zestien was. Haar eerste boek (All You’ve Ever Wanted) volgde in 1953. Nadat ze als bibliothecaresse bij de informatiedienst van de Verenigde Naties in Londen en als redacteur bij het blad Argosy had gewerkt, koos ze voor het fulltime schrijverschap. Ze schreef veel verhalen voor het programma Jackanory van de BBC en las die zelf voor. Daaruit kwam onder meer Arabel’s Raven voort, het eerste in een serie vrolijke boeken over de jonge Arabel en haar raaf Mortimer. Twee ervan, Tales of Arabel's Raven (1974) en Arabel and the Escaped Black Mamba (1973) verschenen als Ammenooitniet zei de raaf en Annabel en de ontsnapte zwarte moemba in 1980 en 1991 bij respectievelijk Bruna en Holland in vertaling.

Haar bekendste boek is het meermaals verfilmde The Wolves of Willoughby Chase (1962), in 1966 vertaald als De gemene gouvernante en in 1992 als Wolven rond De Wilgenborgh. Dit verhaal over twee nichtjes op een landgoed die aan de zorgen van een kwaadwillende gouvernante zijn toevertrouwd, speelt in de jaren dertig van de negentiende eeuw in een alternatief Engeland, dat door een tunnel met Frankrijk is verbonden. Het ademt op een prettige manier de sfeer van Charles Dickens, wiens boeken in Aikens jeugd door haar moeder werden voorgelezen. Het boek had meteen veel succes, ook in de Verenigde Staten en kreeg meerdere vervolgen, onder meer Black Hearts in Batterson (1964), The Whispering Mountain (1968, bekroond met de Guardian’s Children’s Book Prize) en Dido and Pa (1986). Een boek dat postuum zal verschijnen, is Midwinter Nightingale, het langverwachte vervolg dat meteen aansluit op Wolven rond de Wilgenborgh.

Van haar romans voor volwassenen is een aantal geïnspireerd op het werk van Jane Austen. Mansfield Revisited (1984), Jane Fairfax (1990), Eliza’s Daughter (1994) en Lady Catherine’s Necklace (2001) zijn vervolgen dan wel prequels op Austens romans. Het meest recente van de zes boeken van Aiken die in het Nederlands zijn vertaald, is het vorig jaar bij Facet verschenen De schreeuw (The Scream, 2002). Dat is een griezelroman, een genre waarin zij ook zeer bedreven was. Het griezelige zit niet zozeer in spookverschijningen als wel in paranormale gebeurtenissen en verschuivingen in de tijd.