Literaire videos en podcasts
Over het doppen van bonen Door: Iris en Klaas Koppe
Deze maand verscheen bij Querido Over het doppen van bonen, de roman waaraan Wieslaw Mysliwski tien jaar heeft gewerkt. In het levensverhaal dat een man daarin onder het doppen van bonen vertelt, draait alles om de oorlog. De vertaling uit het Pools is van Karol Lesman. Hij vertelt dat de Tweede Wereldoorlog in de Poolse literatuur nog zowat alomtegenwoordig is. Ook de jongere schrijvers kunnen er niet omheen. Zelf hoorde hij pas op zijn achtste van zijn vader dat hij een Poolse achtergrond had. In 1961 nam die vader het gezin mee naar Polen. Karol beleefde er een tweede geboorte, mede door de onderdompeling in de Poolse taal. In het tragische verhaal van zijn eigen vader die in de Poolse pantserdivisie van generaal Maczek een van de bevrijders van Breda was, staan de oorlog en de nasleep ervan ook centraal.
Opname: Pools militair erehof Ginneken, 15 november 2009.
Post mortem Door: Iris Koppe en Joey Boink (Datum opname: 27-03-2013)
Peter Terrin is op uitnodiging van het Letterenfonds een maand te gast in het Schrijvershuis aan het Spui in Amsterdam. Het literaire klimaat in de Grachtengordel, zo heeft hij gemerkt, is minder barmhartig dan dat in Vlaanderen. Nederlandse schrijvers zijn, misschien vanwege de territoriumdrift in zo’n klein gebied, niet altijd erg lief voor elkaar.
Hij licht toe hoe in het verhaal van Post mortem werkelijkheid en fictie elkaar beïnvloeden en min of meer elkaars spiegelbeeld zijn. Daarbij komt dat hij zelf als schrijver met fictie heeft getracht de werkelijkheid te bezweren, zeker in het laatste deel van het boek.
Post voor mevrouw Bromley Door: Iris en Klaas Koppe
Met spanning wordt uitgekeken naar de nieuwe roman van Stefan Brijs, zes jaar na zijn terecht zo veelgeprezen De engelenmaker. Op 12 oktober verschijnt bij uitgeverij Atlas Post voor mevrouw Bromley, waarvan de kiem werd gelegd toen hij een reportage zag over de Eerste Wereldoorlog. Daarin censureerde een Engelse officier de brieven die de manschappen naar huis schreven. Al te negatieve berichten moesten worden vermeden, net zoals elke soldaat die het leven liet, achteraf aan het thuisfront als een held werd voorgespiegeld. In de geschiedenis van twee Engelse jongens die in de loopgraven belandden, wilde Stefan Brijs het werkelijke verhaal vertellen van deze oorlog die zich voor velen vier jaar lang op een paar vierkante meter heeft afgespeeld. Honderdduizenden lieten daarbij het leven. De hoofdpersonages zijn fictief, maar wat ze meemaken, is echt gebeurd. De waanzin van de oorlog, beleefd door iemand die niet heeft bestaan, maar die evengoed een van die duizenden jongens op de eindeloze kerkhoven had kunnen zijn.
Opname: Ieper en Poperinge, 19 augustus 2011.
Pussy album Door: Erik Jan Harmens (Datum opname: 08-09-2016)
Erik Jan Harmens spreekt met zangeres, columnist en schrijver Stella Bergsma over haar debuutroman Pussy Album, een uitgave van Nijgh & Van Ditmar. 'Bij de hoofdpersoon in het boek, Eva, betekent sodemieter op eigenlijk: kom naar me toe.'
Redenen om te blijven leven Door: Erik Jan Harmens (Datum opname: 13-11-2015)

Erik Jan Harmens (1970), dichter en schrijver, onder meer van de roman Hallo muur, ging in een drukbezocht café in Den Haag in gesprek met de Britse schrijver Matt Haig (1975) over diens roman Reasons To Stay Alive, in Nederland in een vertaling van Jan de Nijs (Redenen om te blijven leven) verschenen bij Lebowski Publishers.

Reacties op deze podcast zijn welkom via Twitter (@erikjanharmens), via erikjanharmens@icloud.com of via jef.vangool@kb.nl.
Ren voor je leven Door: Erik Jan Harmens (Datum opname: 11-07-2017)
In een parkje langs de Amsterdamse Wibautstraat, onder het geluid van langsrijdende auto's en treinen én een bosmaaier, sprak Erik Jan Harmens met journalist en hardlooptrainer Klaas Boomsma over zijn boek 'Ren voor je leven', over het overwinnen van een verslaving en de heilzaamheid van hardlopen.
Rock-‘n-roll voorbij de midlifecrisis Door: Iris en Klaas Koppe (Datum opname: 30-03-2015)
In 1968 besloot Jan Donkers, toen 25 jaar oud, te stoppen met het schrijven over rock-‘n-roll in de Volkskrant. Voor zijn gevoel kon hij niet langer blijven hangen bij die kindermuziek uit zijn jeugd. Hij herkende zich in de woorden van Mick Jagger die in 1964 de Stones nog twee jaar had gegeven. Langer kon het niet duren. Maar vijftig jaar later zijn ze de Stones er nog en staat Jagger nog te zingen en te dansen en te springen op het podium.

Gaandeweg ontdekte Donkers dat zijn lievelingsmuziek geen kindermuziek is. Zij was meegegroeid met de generatie die de volwassenheid steeds maar probeerde uit te stellen. Zo heeft ook rock-‘n-roll nooit een midlifecrisis gehad. Zij is zich blijven vernieuwen en is een universeel idioom geworden. In Rock-‘n-roll voorbij de midlifecrisis heeft Donkers vorm gegeven aan de vijftig jaar die hij met deze muziek heeft geleefd. Het is dan ook zijn laatste boek over muziek, weet hij. Maar hoe vaak heeft hij al niet aangekondigd te stoppen met het schrijven over muziek…?
Opname: Studio KXR Radio, 30 maart 2015.
Rusland in oorlog Door: Iris Koppe en Bart Voorsluis (Datum opname: 04-09-2014)
Geboren in Vlaardingen aan de Nieuwe Waterweg zag Peter d’Hamecourt, als kind naar school fietsend, al die grote zeeschepen voorbijkomen, op weg ergens heen. Hij wilde mee, andere werelden zien. Daaruit is de drang ontstaan uit Nederland weg te gaan. Inmiddels woont hij al 35 tot 40 jaar buiten Nederland, eerst in Zuid-Amerika en daarna in Rusland. Voor journalisten is Rusland een mer à boire, waar geen eind komt aan de inspiratie. Er gebeuren zoveel dingen die je niet kunt begrijpen maar toch wilt begrijpen.
Aan Rusland in oorlog is hij begonnen toen Poetin in 2012 had besloten terug aan de macht te komen. Hij bespeurde daarna bij hem het irrationele gedrag dat verankerd is in de Russische manier van leven: het Russische misschien. Je neemt een roekeloze beslissing en komt daar niet meer op terug. Het schrijven van het boek was een hele aangrijpende periode waarbij hij serieus heeft overwogen uit het land te vertrekken. Dat was hem bij eerdere boeken niet overkomen. Te zien hoe een land zichzelf aan het vernietigen is, greep hem sterk aan. Je kunt niet in dat land leven en schrijven zonder erbij betrokken te zijn. Na zoveel jaren ben je dat misschien net iets te veel.
Opname: Purmerend en Amsterdam: 4 spetember 2014.
Sergej Diaghilev Door: Iris en Klaas Koppe
Dans is veel meer dan alleen het bewegen dat je ziet. Het is muziek, het is aankleding en het is vooral een kunst die een mateloze toewijding vereist, een precisie en discipline die bij geen enkele andere kunst tot zo’n hoogte reikt. Juist die totale focus op de kunst kenmerkt de toewijding van Sergej Diaghilev (1872-1929), de oprichter van de vermaarde Ballets Russes die ook criticus, verzamelaar, denker en conceptueel kunstenaar was. En, aldus Sjeng Scheijen, een bijzonder mens, iemand die graag provoceerde, die de aristocratische wereld van de dans emancipeerde, die in de jaren ’10 en ’20 van de vorige eeuw openlijk homoseksueel was en afstand deed van al het materiële voor een leven in de breedte. Zijn privéleven hield hij echter nadrukkelijk buiten de publiciteit. Bij de research voor een tentoonstelling over hem voor het Groninger Museum vond Scheijen in een familiearchief in St. Petersburg tachtig brieven aan zijn stiefmoeder, vol persoonlijke details, ook over zijn gevoelsleven. Het werd de aanzet tot Scheijens omvangrijke biografie van Diaghilev, waarin het bestaande beeld een geheel nieuwe invulling kreeg. Een boek dat The New Yorker’s favorite list 2010 haalde en werd aangeprezen door Mick Jagger.
Iris en Klaas Koppe filmden Scheijen in het kledingatelier van het Nationale Ballet in het Muziektheater in Amsterdam. Het Nationale Ballet is mede voortgekomen uit de Ballets Russes van Diaghilev en heeft nog altijd veel stukken van de door hem ontdekte choreograaf George Balanchine op het repertoire. In februari brengt het in À la russe een eerbetoon aan de grote Russische balletcomponisten.
Opname: Muziektheater Amsterdam, 13 januari 2011
Sisyphus' bakens Door: Iris en Klaas Koppe
In feite is het een schrijnend boek, aldus Jeroen Brouwers over Sisyphus’ bakens, het achtste deel in zijn reeks Feuilletons. Dat tragische zit in de bovenstroom: wat een rotzooi, daar in die regionen. Hij kreeg ermee te maken nadat hem in april 2007 was verteld dat zijn oeuvre werd bekroond met de Prijs der Nederlandse Letteren. Voor de camera vertelt hij waarom hij die prijs uiteindelijk heeft geweigerd. Dat was niet om het geldbedrag, hoewel hij dat voor een oeuvreprijs eerder een belediging dan een eerbetoon vindt. Hij schreef zijn ‘vloekschrift’ volgens de eisen van de polemiek, waarvan de voornaamste is: niet liegen. Een tweede eis is dat een polemiek zoiets moet zijn als vuurwerk: geknal, lichtspetters en veel hilariteit. ‘Je moet lachen en het moet scherp zijn en tegelijk vilein. En dat is waarom je mijn boek moet lezen.’
Opname: Zutendaal, 20 maart 2009